در حال حاضر، پروژه SETI با اتکاء به ابزارهایی همانند رادیو تلسکوپ«آرسیبو»(Arecibo) واقع در پورتو ریکو به کار خود ادامه میدهد و هیچ تلسکوپ مستقلی برای این پروژه وجود ندارد.
نام آرایه تلسکوپ آلن از نام موسس شرکت مایکروسافت، «پال آلن»(Paul Allen)، شخصی که کمک مالی زیادی به این پروژه کرده، گرفته شده است.این آرایه این اجازه را به ستارهشناسان میدهد که آسمان را در تمام مدت شبانه روز زیر نظر داشته باشند تا نشانهای از حیات فرازمینی پیدا کنند. «جیل تارتر»(Jill Tarter) مدیر پروژه SETI در کالیفرنیا میگوید:"این برای اولین بار است که ما تلسکوپی را با ویژگیهای مورد نظرمان دارا هستیم."
آرایه تلسکوپی ATA قرار است که آسمان را در طول موج ۱- ۱۰ گیگا هرتز زیر نظر داشته باشد. این ناحیه راديویی اساسا خالی از هر گونه نویز منابع دیگر رادیویی است. تنها موجهاي رادیویی که احتمال تداخل با این طول موج را دارند میکرو موجهای پس زمینه ی کیهانی هستند.
اما ATA به جز آشکار کردن پیامهای موجودات فرازمینی کاربردهایی دیگری هم دارد. این تلسکوپ میدان دید بسیار بازی دارد و این امکان را به ستارهشناسان میدهد تا بتوانند با میدان دید زیادی آسمان را مورد مطالعه قرار دهند. اين تلسکوپ قادر است از کل آسمان در طول موج هيدروژن خنثي در طول ۵ ماه عکس برداري کند.
آرایه تلسکوپی که در این پروژه بکار برده شده است همانند آرایه تلسکوپی «سولان»(Solan Digital Survey) واقع در ایالت نیو مکزیکو، متشکل از دیشهای ۲.۵ متری، است. آرایه تلسکوپی سولان آسمان را در نوارهای وسیعی مورد بررسی قرار میدهد و توانسته است عکاسهای سه بعدی بسیاری را از میلیونها کهکشان تهیه کند. تارتر می گوید:"کار ATA برای ستارهشناسی رادیویی همانند کار آرایه تلسکوپی سولان در نور مرئی است."
این آرایه قادر است همزمان با کار نقشه برداری از آسمان، پروژه ی SETI را نیز انجام دهد. «ویلیام ویلچ»(William Welch) یکی از اساتید بازنشسته دانشگاه برکلی، شخصی که دریافت کنندههای الکترونیکی ATA را طراحی کرده است، میگوید: "تلسکوپ برای اجرای دو پروژه به صورت همزمان ساخته شده است."
موسسه SETI و UC Berkeley برای به پایان رساندن پروژه هنوز سرمایه جذب میکنند. ویلچ میگوید:"شما می توانید با خرید یکی از آنتنهای رادیویی به ارزش ۱۰۰۰۰۰ دلار و ثبت اسم آن به نام خود به این پروژه کمک کنید."
منبع:نیو ساینتیست
تلسکوپ ۱۷ متري مجيکاين كشف با استفاده از تلسكوپ جديد MAGIC به معناي تصوير برداري بزرگ پرتوهاي گاماي جوي چرنكوو (Major Atmospheric Gamma-ray Imaging Cherenkove)، صورت گرفته است. MAGIC در يك قله در جزيره قناري نصب شده و با يك آشكارساز ۱۷متري بزرگترين تلسكوپ در نوع خود است.
جو زمين همچون سدي مانع عبور پرتوهاي گاما ميشود، بنابراين، ستارهشناسان تدبيري انديشيدهاند كه بتوانند آنها را از روي زمين مشاهده كنند. هنگامي كه پرتوهاي گاما با جو زمين برخورد ميكنند، آبشاري از تابش و ذرات به وجود ميآيد. تكنيك چرنكوو اين آبشار را آشكارسازي و به روش معكوس، جهت و سطح انرژي پرتوهاي گاما را محاسبه ميكند.
دانشمندان٬ MAGIC را به سمت كهكشان «ماكاريان ۵۰۱» نشانه رفتهاند. ماكاريان ۵۰۱ در فاصله ۵۰۰ ميليون سال نوري از ما قرار دارد و داراي يك بلازار است. بلازار سياهچاله بسيار پرجرمي است كه در قالب انفجارهاي تناوبي، پرتوهاي گاما تابش ميكند. مقدار موادي كه به درون سياهچاله فرو ميريزند بيشتر از مصرف آن است و سياهچاله اين مواد را به صورت جتهايي از ماده متراكم با سرعتي نزديك به سرعت نور از قطبهايش به بيرون پرتاب ميكند. چيزي كه ستارهشناسان به آن بلازار ميگويند مربوط به زماني است كه جتهاي يك سياهچاله بسيار پرجرم مستقيما به سوي زمين نشانه رفته باشند.
دانشمندان فوتونهاي گامايي را كه در هر انفجار از بلازار تابش ميشوند به ترتيب سطح انرژي مرتب كردهاند. چون تمام فوتونها همزمان تابيدهاند و سرعت نور هم يك مقدار مشخص است، انتظار ميرود فوتونهاي پرانرژي همزمان با فوتونهاي كم انرژيتر برسند، اما، آنها حدود چهار دقيقه ديرتر ميرسند. چرا؟ كسي به درستي نميداند.
دانشمندان حدس میزنند كه شايد تابش گاما با "حبابهاي كوانتمي" (quantum foam) وارد برهمكنش ميشود. حبابهاي كوانتمي يك خاصيت تئوريكي فضا است كه توسط تئوري گرانش كوانتمي پيشبيني شده است.
منبع: یونیورس تودی
عکس تزيينيلازم به یادآوری است این هلال در شامگاه پنجشنبه در ایران زودتر از خورشید غروب خواهد کرد پس واضح است که رویت آن غیر ممکن می باشد .
۲۴ ساعت بعد یعنی درشامگاه جمعه هلال ماه درجنوب آمریکا – آمریکای مرکزی – آمریکای جنوبی – مرکز و جنوب قاره آفریقا – و قسمتهای جنوبی قاره آسیا و – تمام قاره اقیانوسیه با چشم غیر مسلح و در شمال آفریقا – قسمت کوچکی از جنوب قاره اروپا – و قسمتهای مرکزی قاره آسیا با چشم غیر مسلح قابل رویت است، بدیهی است هلال ماه در شمال آمریکای شمالی – کانادا – قسمتهای مرکزی و شمالی قاره اروپا و شمال قاره آسیا حتی با ابزار اپتیکی نیزقابل رویت نمی باشد.
در کشور عزیزمان ایران طبق نقشه٬ به جز شمال شرقی و شمال غربی که احتمال رویت هلال با ابزار اپتیکی بسار ضعیف است هلال ماه در سایر نقاط با ابزارا پتیکی قابل رویت است بدین گونه که در حوالی خط رویت با ابزار های نسبتا قوی و در مرکز ایران با ابزارهای متوسط و در نواحی جنوبی تر با دوربینهای دوچشمی معمولی می توان هلال ماه شوال را رصد کرد.
APOD نامی آشنا برای بسیاری از علاقهمندان به نجوم است. این وبگاه از سال ۱۹۹۵ تا کنون، به همت دو اخترشناس حرفهای، هر روز تصویری جدید را از دنیای نجوم به نمایش میگذارد. APOD در سالهای اخیر تاثیر بسیاری بر جامعه نجوم داشته، به گونهای که به یکی از پرمخاطبترین مراجع اینترنتی نجوم در جهان تبدیل شده است.
اکنون ماهنامه نجوم افتخار دارد که توانسته است نسخه فارسی این وبگاه را با همکاری و موافقت رسمی مسئولان APOD در اختیار ایرانیان بگذارد. وبگاه APOD هم اکنون در ۲۰ کشور جهان به طور موازی، به زبانهای گوناگون ارائه میشود.
وبگاه مرجع Astronomy Picture Of the Day) APOD) ،متعلق به بخش فعالیتهای ترویجی مرکز فضایی گادرد ناسا، در سال ۱۹۹۵ تاسیس شد. جری بونل (Jerry Bonnell) اخترشناس مرکز گادرد ناسا و رابرت نمیروف (Robert Nemiroff ) اخترشناس دانشگاه فناوری میشیگان موسسان این وبگاه بودند که از سال تاسیس آن تاکنون مسئولیت نوشتن و ویرایش وبگاه را بر عهده دارند.
به امید آنکه وبگاه "تصویر روز نجوم" بتواند نقشی پررنگ در ارتقا دانش نجوم ایرانیان ایفا کند.
نشانی اینترنتی این وبگاه: http://www.apod.nojum.ir/
اخیرا در تصاویر رصدخانهي خورشیدی ناسا (سوهو)، که تاکنون صدها دنبالهدار را به تصویر کشیده است٬ دنباله داری دورهای کشف شده است. دنبالهدار P/۲۰۰۷ R۵ مداری کوچک دارد و هر ۴ سال یکبار به دور خورشید میگردد.
رصد دنبالهدار در سالهاي ، ۲۰۰۳ و ۲۰۰۷۱۹۹۹برای رصدخانهی خورشیدی «سوهو»(SOHO) که تاکنون بیش از ۱۳۵۰ دنبالهدار را یافته است٬ کشف دنبالهدارها مطلب جدیدی نیست. اما دنبالهدار P/۲۰۰۷ R۵، که هر چهار سال یک بار به دور خورشید میگردد، وضعیتی متفاوت دارد. این دنبالهدار، پیش از این دو بار در تصاویر سوهو به دام افتاده است.
برای اولین بار٬ دوربین میدان باز تاج نگار سوهو٬ گونهای کمیاب از دنبالهدارها به نام دنبالهدار دورهای را کشف کرده است. اگر چه بسیاری از دنباله دارهای سوهو دورهای فرض میشوند اما این اولین مورد قطعی این نوع از دنبالهدارها است.
درحالی که اخترشناسان تاکنون هزاران دنبالهدار را مشاهده کردهاند، تنها در حدود ۱۹۰ دنبالهدار دورهای طبقه بندی شدهاند. دنبالهدارهای دورهای باید حداقل دو بار به دور خورشید، با دوره تناوب کمتر از ۲۰۰ سال گردش کنند. مشهورترین دنبالهدار دورهای٬ دنبالهدار هالی است که دورهی آن ۷۶ سال است. (آخرین عبور آن از نزدیکی خورشید در سال ۱۹۸۶ اتفاق افتاد.)
شکار جدید سوهو مدار بسیار کوچکتری دارد. این دنبالهدار که تقریبا هر ۴ سال یک بار به دور خورشید میگردد٬ اولین بار در شهریور ماه ۱۳۷۸ و سپس در شهریور ماه ۱۳۸۲ مشاهده شده است.
محاسبات «سباستین هوئنیگ»( Sebastian Hoenig)، دانشجوی دکترای آلمانی در سال ۲۰۰۵، زمان بازگشت این دنبالهدار در ۲۱ شهریور سال جاری را پیش بینی کرده بود. دقت این پیش بینی، دورهای بودن این دنبالهدار را تایید میکند.
تصويري هنري از سوهو
این دنبالهدار گیسو و دنباله گازی و غباری ندارد. در ابتدا دانشمندان آن را یک سیارک میدانستند، اما دادههای بعدی خصوصیات دنبالهداری آن را آشکار کرد. براي مثال هنگامي که که به خورشيد نزديک شد بسيار درخشانتر از قبل شد. اين يکي از خصوصيات دنبالهدارها است.
«کارل باتامز»(Karl Battams)، مجری طرح جستجوی دنبالهدارهای رصدخانه خورشیدی سوهو، میگوید:"احتمال دارد که این، هستهی مردهی یک دنبالهدار باشد." اینها دنبالهدارهایی هستند که بیشتر یخهای هستهي خود را از دست دادهاند.
رصد P/۲۰۰۷ R۵ از زمین، به دلیل کوچکی (با قطری بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ متر) و نزدیکی به خورشید بسیار دشوار است.
در این گردهمایی بیش از ۲۰۰ دانشمند پیرامون موضوع اصلی بررسی «کهکشان های مسطح»(disc galaxies) از کشورهایی چون ایالات متحده آمریکا، انگلستان، ایتالیا، آلمان، روسیه و ژاپن گرد هم آمدهاند.
در «دانشگاه پاپها»(Papal University) در رم، که معمولا دینشناسان در آن به بررسی کتاب مقدس میپردازند، دانشمندان شاغل در رصدخانه واتیکان در باره فرمولها و شبیه سازیهای انجام شده درباره آغاز جهان، ماده تاریک و سیاهچالهها بحث ميکنند.
پدر «خوزه فونس»(Jose Funes)٬ مدیر رصدخانه واتیکان، در این زمینه معتقد است که اکتشافات حیرت انگیزی که با کمک تلسکوپهای فضایی از زمان نشست قبلی در سال ۲۰۰۰ صورت گرفته، کهکشانهای مسطح را به موضوع داغی بدل کرده است.
اما چرا واتیکان، پس از قرنها نزاع بر سر جدایی دین از علم، اکنون رو به سوی تحقیقات نجومی آورده است؟
«گای کانسولمانگو»(Guy Consolmagno)، از اعضای تیم پدر فونس، این گونه توضیح میدهد:"آنها میخواهند که دنیا بفهمد که کلیسا از علم نمیترسد. ما به دنبال فهم این هستیم که خداوند چگونه جهان را آفریده است. ما میخواهیم اثبات کنیم که حقیقت، حقیقت دیگری را نقض نمیکند. اگر اعتقاد واقعی داشته باشید، هرگز از آنچه علم ارائه میدهد نخواهید ترسید. زیرا چیزی جز حقیقت نیست."
این سمینار با بحثهايی دربارهي کهکشان ما آغاز شد و سپس به سمت چگونگی تشکیل ساختارهای جهانی پیش رفت.
کلیسای کاتولیک از حدود چهار قرن قبل در زمان پاپ گرگوری سیزدهم(Pope Gregory XIII) ، به مطالعهی آسمان روی آورد. تا آن زمان تقویم ژولیانی(Julian calendar) رایج بود. درآن زمان، پاپ روی تقویم اصلاحاتی را انجام داد و تقویم ژولیانی جایش را به تقویم علمیتر گرگوری داد. سپس گالیله، شخصی که اینشتین او را پدر علم جدید نامیده بود، ظهور کرد. او که در پیزا متولد شده و به تحصیل پرداخته بود، در ۱۶۱۲ به رم آمد تا درباره نظریات خود، که با استفاده از رصدهای تلسکوپی به دست آورده بود، بحث کند.
تلسکوپ ۸/۱ متري واتيکان در آريزونا
به عقیده او، نظریه خورشید مرکزی کوپرنیک، باید جای تصور زمین مرکزی ارسطویی را میگرفت. کوپرنیک در حدود یک قرن قبل، نظریه خود را منتشر کرده بود. گالیله، پس از اعلام نظراتش، به جرم ارتداد و مخالفت با کتاب مقدس از سوی کلیسا مورد بازجویی قرار گرفت. جالب آنجاست که تا زمان پاپ ژان پل دوم، گالیله همچنان از دید کلیسا تحت تعقیب بود!
آنچه که میتوان از آن به عنوان اولین رصدخانه علمی واتیکان یاد کرد در سال ۱۷۸۹ تاسیس شد. این بنا ساختمانی در نزدیکی قصر پاپ بود و ساختمان بادها نامیده می شد.
یک قرن بعد، در ۱۸۹۱، «پاپ لئو سیزدهم» (Pope Leo XIII) برای افزایش نفوذ دانش در کلیسا، بنای رصدی دیگری را روی تپهای در پشت کلیسای سنت پترز ساخت.
در دهه ۱۹۳۰، آلودگی نوری رم به حدی رسید که رصدخانهی واتیکان به ۲۵ کیلومتری جنوب شرقی رم منتقل شد. این رصدخانه در آن زمان مجهز به چند تلسکوپ ساخت آلمان بود.
در سال ۱۹۸۱، با بیشتر شدن آلودگی نوری رم، کوهستانی در منطقه آریزونا در آمریکا انتخاب شد که در سال ۱۹۹۳ رصدخانه ۱.۸ متری آمریکایی واتیکان در آن راه اندازی شد.
منبع: بیبیسی
از اواسط شهریور تا اواسط مهر، آسمان شفاف و بدون غبار بیشتر رصدگران را وسوسه میکند، تا شبی را در محلی با آسمان تاریک به گشت و گذار در میان ستارگان بگذرانند. رصد آسمان این شبها در صورتی کامل میشود، که قبل از طلوع خورشید، دنبالهدار زیبای لونئوس(Loneos) را در میدان دید ابزار رصدیتان داشته باشید.
نقشهي رصدي دنبالهداردر حالی که رصد دنبالهدار لینیر در آسمان شامگاهی و در میان کهکشانهای سنبله بسیار مشکل شده است، دنبالهدار دیگری با نام ۲۰۰۷ اف ۱ در میان گیسوان برنیکه به شکل توده مه آلودی میدرخشد.
لونئوس اولین بار است که به دیدار منظومه شمسی میآید. این دنباله دار در تاریخ 28 اسفند 1385 بوسیله گروه جستجوي اجرام نزديک زمين در رصدخانه لاول در آريزونا کشف شد. در آن زمان قدر آن در حدود 19.5 بود. دنبالهدار در حالی که حرکت خود را از صورت فلکی دب اکبر شروع کرده، این روزها قبل از طلوع خورشید در میان ستارههای گيسوان برنیکه، انتظار چشم رصدگران تیزبین آسمان را میکشد.
عکس دنبالهدار/ توني کوک
دیدن این دنبالهدار که از قدر حدود ۸ با گیسویی به اندازه ۵ دقیقه قوسی و با فاصله زاویهای اندک از افق شرقی میدرخشد، چندان هم آسان نیست، ولی نگران نباشید، این جرم که اواخر مهرماه به فاصله .۴ واحد نجومی از خورشید میرسد، ممکن است آن زمان خیلی راحت با چشم غیرمسلح از قدر ۴-۵ دیده شود!
امکان رصد این دنبالهدار برای ایران از حدود یک هفته پیش فراهم شده ، و در این مدت کوتاه لونئوس از قدر ۸.۹ به ۷.۸ یعنی محدوده رصد دوچشمیهای کوچک رسیده است.
بنابراین این روزها که برای سحری از خواب بیدار شدهاید، میتوانید دوربین یا تلسکوپ خود را برای دیدار با این جرم زیبا سوار کنید. در صورتی که هر شب این دنبالهدار را رصد کنید، میتوانید پرنورشدن این گلوله برف کثیف را شاهد باشید!
مسیر حرکت آن به گونه ای است که از در روزهای ۱۲ تا ۱۵ مهرماه از درون خوشه گیسوی برنیکه یا MEL۱۱۱ خواهد گذشت و پس از آن به دیدار کهکشان زیبای NGC4565 از قدر 8.5 می رود. جدایی زاویه ای دنباله دار و کهکشان NGC4565 در بهترين حالت ۳۰ دقیقه قوس خواهد بود.
جدول مشخصات دنباله دار
|
تاریخ |
میل |
بعد |
قدر |
فاصله از زمین AU |
|
10 مهرماه |
+27° 34' 33" |
12h 11m 37.7s |
9.7 |
1.4441 |
|
11 مهرماه |
+27° 27' 35" |
12h 15m 20.1s |
9.6 |
1.4120 |
|
12 مهرماه |
+27° 19' 25" |
12h 19m 12.6s |
9.4 |
1.3797 |
|
13 مهرماه |
+27° 09' 52" |
12h 23m 16.1s |
9.3 |
1.3471 |
|
14 مهرماه |
+26° 58' 43" |
12h 27m 31.4s |
9.1 |
1.3142 |
|
15 مهرماه |
+26° 45' 43" |
12h 31m 59.4s |
8.9 |
1.2811 |
|
16 مهرماه |
+26° 30' 34" |
12h 36m 41.1s |
8.7 |
1.2477 |
|
17 مهرماه |
+26° 12' 56" |
12h 41m 37.5s |
8.6 |
1.2142 |
|
18 مهرماه |
+25° 52' 24" |
12h 46m 49.7s |
8.4 |
1.1805 |
|
19 مهرماه |
+25° 28' 30" |
12h 52m 18.8s |
8.2 |
1.1467 |
زمين در شب و روزآلودگی نوری نه تنها باعث از بین رفتن جلوهی آسمان شب در حومه شهرها شده بلکه نشانگر میزان انرژی و پولی است که به دلیل استفادهی نامناسب از منابع روشنایی به هدر میرود .
برای نشان دادن این پدیده به مردم و کمک به بررسی آن٬ آزمایشی جهاني در نظر گرفته شده است. بنیاد ملی علوم آمریکا (National Science Foundation) روی این آزمایش که به وسیلهی «يو سي اي آر» (University Corporation for Atmospheric Research) اجرا می شود٬ سرمایه گذاری کرده است.
این پروژه طی ۲ هفته نخست ماه اکتبر(تا ۲۳ مهر ماه) اجرا میشود و به بررسی میزان آلودگی نوری و شمار ستارگان در یک شب پرستاره میپردازد.
انجام این آزمایش بسیار آسان است. شما میتوانید با مراجعه به وب سایت «شمارش بزرگ جهانی ستاره ها»( Great World Wide Star Count) از نقشههای موجود٬ متناسب با موقعیت محل زندگیتان پرینت بگیرید.
در این دو هفته ساکنان نیم کرهی شمالی٬ صورت فلکی دجاجه و ساکنان نیم کرهی جنوبی صورت فلکی قوس را مورد بررسی قرار خواهند داد.
برای هر صورت فلکی هفت نقشه در نظر گرفته شده است که هر یک تا حد قدری خاصی ستارگان آن صورت فلکی را نشان میدهد. نیازی به شمارش تمام ستارگان یک صورت فلکی نیست. کافیست پس از تاریک شدن هوا از منزل خارج شده و نقشهای که بهترین مطابقت با صورت فلکی مذکور را دارد مشخص کنید یا این که مشخص کنید کم نورترین ستارهای که در صورت فلکی میبینید در کدام نقشه موجود است.
سپس گزارش خود را به سایت پروژه بفرستید.
انجام این کار بسیار ساده است و با انجام آن میتوانید سهمی در این پروژهی جهانی داشته باشید.
سایت پروژه: http://www.windows.ucar.edu/citizen_science/starcount/
منبع: sky and telescope