30 هزار کیلومتر بر فراز انسلادوس

  30 هزار کیلومتر بر فراز انسلادوس

30 هزار کیلومتر بر فراز انسلادوس
شرح:

سطح قمر یخی زحل، انسلادوس چه شکلی دارد؟ برای کمک به پاسخ دادن به این سوال، کاوشگر روباتی کاسینی که اکنون به گرد زحل در گردش است، پروازی بر فراز انسلادوس و یکی از مناطق پر آرایش آن داشت. کاسینی در نزدیک ترین گذر خود از کنار انسلادوس تنها 52 هزار کیلومتر از آن فاصله داشت. تصویر بالا، نگاهی به پایین است که کاسینی در ارتفاع 30000 کیلومتری از سمت شمال، به جنوب انسلادوس می نگرد. این تصویر هنوز تحلیل و بررسی نشده است ولی دست کم دونوع عارضه ی سطحی را نشان می دهد. اولی، عارضه های برخوردی زیادی در بخش های نزدیک به قطب جنوب انسلادوس است و دیگری، مربوط به مناطقی است که دهانه های برخوردی کمتری دارند، در این مناطق شیاره ها و مسیر های برآمده ای دیده می شود که حرکت لایه های پوسته و حرکات تکتوکنیکی می توانند مسبب آن بوده باشد. سیاره شناسان هم اکنون در حال بررسی این تصویر و دیگر تصاویر کاسینی از پرواز چهارشنبه بر فراز انسلادوس هستند تا درک بهتری نسبت به پوسته ی وصله شده ی انسلادوس پیدا کنند. یخ فشان های جالبی رو این قمر وجود دارند و احتمالا انسلادوس ظرفیت پذیرش حیات را هم دارد. داشنمندان پرواز کاسینی را طوری برنامه ریزی کرده اند که حداقل 9 بار دیگر به گرد انسلادوس بگردد و اینبار حتی در فواصل خیلی خیلی کمتر در حد 25 هزار کیلومتر. مهر سال 1387 یکی از این پرواز ها سر خواهد رسید.
عکس: Cassini Imaging Team, SSI, JPL, ESA, NASA

آخرین مقارنه‌ی سال

آخرین مقارنه‌ی سال

شامگاه چهارشنبه ۲۹ اسفند زمان مناسبی برای رصد مقارنه‌ی ماه و زحل است. آسمان با این مقارنه به پیشواز سال نو می‌رود.
خسرو جعفری زاده

 
نقشه‌ی رصدی مقارنه

شامگاه چهارشنبه ۲۹ اسفندماه فرصت مناسبی است که سیاره زحل را بار دیگر به همراه قمر زیبای زمین مشاهده کنید. ساعت ۱۷ و ۲ دقیقه بهترین زمان برای رصد این مقارنه است که این دو به جدایی زاویه‌ای ۲ درجه و ۲۲ دقیقه می‌رسند. اما به دلیل غروب نکردن خورشید می‌بایست تا ساعت ۱۸:۳۰ منتظر بمانید تا هوا تاريك شود. در این زمان این دو در بالای افق شرقی و ارتفاع ۲۸ درجه قرار دارند و جدایی زاویه‌ای آنها از یکدیگر به ۳ درجه رسيده است.

مقارنه ماه و زحل در صورت فلکی اسد و نزدیکی ستاره آبی رنگ قلب‌السد خواهد بود كه در ۵.۱ درجه‌اي ماه به تماشاي اين پديده نشسته است و اين در حالی است كه در ساعت ۱۹ نيز می‌توانيد خروج ستاره‌ی ۴۴ اسد با قدر ۵.۶ از پشت ماه را همزمان با اين مقارنه‌ی زيبا شاهد باشيد. لذا اين پديده منظره‌ی زیبايی برای شما علاقه‌مندان به رصد و عکاسی از آسمان شب پدید خواهد آورد تا اين آخرين مقارنه‌ی سال ۱۳۸۶ را رصد نماييد. فاز ماه در زمان مقارنه ۹۵ درصد و قدر آن ۱۲.۷- و فاز زحل ۹۹.۹ درصد و قدر آن ۰.۳ است.

 

 


© Nojum Magazine

خلق افق رویداد سیاهچاله در آزمایشگاه

خلق افق رویداد سیاهچاله در آزمایشگاه

گروهی از دانشمندان موفق به شبیه سازی افق رویداد در داخل یک فیبر نوری شدند. نتایج این آزمایش می‌تواند موجب درک بهتر ما از سیاهچاله‌ها شود.
ایلیا تیموری

تصور کنید می‌توانید کنار سیاهچاله‌ای باشید و تجربه‌هایی باورنکردنی داشته باشید. این تصورها اکنون چندان دور از دست نیستند و باید از گروهی که توانسته‌اند افق رویداد سیاهچاله را در آزمایشگاه شبیه‌سازی کنند، تشکر نماییم.

فیبرهای نوری این بار به کمک اخترشناسان آمدند.

«یولف لئونهارت»(Ulf Leonhardt) از دانشگاه «اس.تی اندروز»(St Andrews) در انگلستان، به همراه دیگر همکارانش توانسته‌اند این کار را به کمک فرستادن نور لیزرها در داخل فیبر نوری انجام دهند. این کار با توجه به این حقیقت که طول موج‌های مختلف نور با سرعت‌های متفاوت در داخل فیبر نوری حرکت می‌کنند، انجام شد.

آنها ابتدا مجموعه موجی را که سرعت نسبی کم‌تری داشت به داخل فیبر فرستادند و سپس مجموعه موج سریع تری را به تعقیب امواج اول ارسال نمودند. با حرکت اولین موج، خاصیت اپتیکی فیبر تغییر کرد . این تغییر خصوصیات فیبر باعث کم شدن سرعت موج‌های سریع‌تر می‌شود. در واقع موج‌های سریع وقتی به امواج کند‌تر می‌رسند سعی می‌کنند تا از آن‌ها بگذرند ولی به دام می‌افتند و نمی توانند از کنار آن‌ها سبقت بگیرند و این موضوع دقیقا مانند افق رویداد سیاهچاله‌ها است، جایی که نور نمی‌تواند از آن بگریزد.

سیاهچاله لیزری به فیزیکدانان کمک می‌کند تا بتوانند رفتار نور را در هر دو سوی افق رویداد بررسی کنند.

کیهان شناسان، پیش از این، تغییر فرکانس نور را در هنگام نزدیک شدن به افق رویداد پیش بینی کرده بودند– از سمت داخل یا خارج افق رویداد سیاهچاله– و این گروه توانسته است که دقیقا همین تغییرات فرکانس را مشاهده نماید.

تجربه‌ی ساخت افق رویداد مصنوعی می‌تواند به ما کمک کند تا به این موضوع پی ببریم که آیا چیزی می‌تواند از سیاهچاله ها بگریزد یا خیر. هاوکینگ در سال ۱۹۷۰ پیش بینی کرده بود که سیاهچاله‌های داغ می‌توانند ذراتی را تابش کنند. بعد از محاسبات این گروه مشخص شد که در سیاهچاله لیزری خاصیت پیش بینی شده وجود دارد و در صورتی که دما در حدود ۱۰۰۰ درجه سانتی گراد باشد، تابش فوتون‌ها شروع می‌شود.

منبع: newscientist


© Nojum Magazine

شاتل فضایی ایندیور به ایستگاه فضایی بین المللی رسید

شاتل فضایی ایندیور به ایستگاه فضایی بین المللی رسید

شاتل فضایی ایندیور به همراه محموله‌ی بزرگ ژاپنی خود، به ایستگاه فضایی بین المللی رسید. این ماموریت گامی بزرگ در تکمیل ایستگاه فضایی به حساب می‌آید.
پیمان اکبرنیا

شاتل فضایی ایندیور امروز در کنار ایستگاه فضایی پهلو گرفت و سرنشینان آن به خدمه‌ی ایستگاه فضایی بین المللی پیوستند تا ماموریتی ۱۲ روزه را به کمک یکدیگر آغاز نمایند. پس از آن، افراد مشغول برنامه‌ریزی و آماده سازی شرایط برای انجام راهپیمایی‌های فضایی شدند.

در این ماموریت، اتاقک جدیدی به ایستگاه فضایی بین المللی اضافه خواهد. این اتاقک جدید «کیبو»(Kibo) نام دارد و ساخته‌ی آژانس فضایی ژاپن است. کیبو اولین قسمت ژاپنی ایستگاه فضایی است و با اتصال آن، همکاری آژانس فضایی ژاپن با ایستگاه فضایی جدی‌تر از پیش خواهد شد.

پیوستن اعضای شاتل و ایستگاه فضایی به یکدیگر

 

 

 

در مرحله‌ی بعدی ماموریت، قسمت جدیدی به بازوی روباتیک ایستگاه متصل خواهد شد. این قسمت جدید شامل دو بازوی روباتیک کوچک کانادایی به نام «دکستر»(Dextre) است. این مجموعه کمک خواهد کرد تا خدمه‌ی استگاه بتوانند بدون نیاز به راهپیمایی فضایی و خارج شدن از ایستگاه، سخت افزارهای خارج آن را تعویض نمایند.

گزارش‌های تکمیلی از این ماموریت را از همین وبگاه دنبال کنید.

منبع: NASA

 

 


© Nojum Magazine

روز قبل  LH 95

LH 95
شرح:

ستارگان چگونه شکل می­گیرند؟ برای درک بهتر چگونگی این فرایند پیچیده و نامنظم، اخترشناسان با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل این تصویر بی نظیر را از منطقه ستاره سازی LH 95 در ابر بزرگ ماژلانی تهیه کرده اند. معمولا تصاویر مناطق ستاره سازی تنها ستارگان آبی، بزرگ و سنگین را آشکار می­کنند، اما این تصویر به دلیل وضوح بالا و رنگ خاص این تصویر ستارگان کم نور، سبک تر و زردتر را نیز ثبت کرده­است. در این تصویر رنگ آمیزی شده همچنین هیدروژن گرم شده به وسیله ستارگان آبی رنگ و غبار تیره ایجاد شده توسط ستارگان و انفجارهای ابرنواختری دیده می­شود. بررسی محل و فراوانی ستارگان کم جرم در مناطق ستاره ساز و ابرهای مولکولی می­توانند مارا در شناخت شرایط آن­ها در زمان تشکیل یاری دهد. LH 95 به میزان 150 سال نوری در فضا گسترده شده است و در فاصله 160000 سال نوری و در صورت فلکی ماهی زرین واقع شده است. عکس از: Hubble Heritage Team, D. Gouliermis (MPI Heidelberg) et al., (STScI/AURA), ESA, NASA

پدیده های این ماه

پدیده های این ماه

  

© Nojum Magazine

NGC 2371

 

NGC 2371

NGC 2371
تصویر تازه منتشر شده تلسکوپ فضایی هابل از NGC2371 نشان دهنده حبابی از گاز و غبارهایی است که ستاره مرکزی و در حال مرگی را احاطه کرده اند. ستاره مرکزی این سحابی سیاره نما هسته بسیار داغ باقی مانده از غول سرخی است که اکنون لایه های خارجی خود را به فضا بخشیده است. دمای سطحی این هسته داغ حدود 130،000 درجه سلسیوس است. این جرم در فاصله 4300 سال نوری از ما و در صورت فلکی دوپیکر قرار دارد. به آن سحابی دوپیکر نیز می گویند.
عکس از HST

© Nojum Magazine

هولمز در کنار کاليفرنيا

هولمز در کنار کاليفرنيا

در این روزها، رسیدن دنباله‌دار گسترش یافته‌ی هولمز به سحابی بزرگ کالیفرنیا، منظره‌ی زیبایی را پدید آورده است.
خسرو جعفری‌زاده
۲۲ اسفند ۱۳۸۶

هرگاه نام دنباله‌دار هولمز به میان می‌آید، چهره‌ی دنباله‌داری با گیسوی بسیار بزرگ و نورانی در ذهن بسیاری از منجمان نقش می‌بندد. دنباله‌داری که در چند ماه گذشته با فورانی استثنایی باعث جنب و جوش بسیاری در بین منجمان آماتور و حرفه‌ای شد.

مقارنه‌ي هولمز و کاليفرنيا

اگر به یاد داشته باشید دنباله‌دار هولمز در آبان، آذر و دی‌ماه سال جاری یکی از بهترین اجرام رصدی در آسمان بود. دنباله‌داری که به ناگاه در اثر فوران مقادیر بسیار زیادی گاز و غبار، در عرض یک شبانه روز یک میلیون برابر پرنور شد و از قدر ۱۶ به قدر ۲ رسید. و رفته رفته با پراکنده‌شدن حجم انبوهی از گاز و غبار به یکی از پرحجم ترین اجرام منظومه شمسی تبدیل شد و گیسوی آن رفته رفته قطری برابر با ۱.۵ میلیون کیلومتر پیدا کرد و توانست خاطره‌ای وصف ناشدنی را در ذهن رصدگران آسمان شب به یادگار بگذارد.

این دنباله‌دار اکنون در صورت فلکی برساووش قرار دارد و رصد آن به دلیل کم‌شدن قدر سطحی و گستردگی بیش از اندازه (بیشتر از قطر ماه) بسیار مشکل شده و احتیاج به ابزار رصدی قدرتمند دارد. دنباله‌دار هلمز در طی مسیر خود در منظومه شمسی طی این چند روز از دید ساکنین زمین در نزدیکی سحابی کالیفرنیا است و منظره‌ای زیبا را برای علاقه‌مندان به عکاسی پدید آورده است. سحابی کالیفرنیا (NGC۱۴۹۹) دارای گستردگی بسیار زیادی بین ۴۰×۱۶۰دقیقه قوسی و قدر مجموع ۵ است و در دسته سحابی‌های روشن قرار دارد و جایگاه آن در بین دو ستاره اپسیلون و خی برساووش است که آن را می‌توان به وسیله‌ی عکاسی ثبت کرد.

نقشه‌‌‌ی رصدی هولمز و کالیفرنیا

همچنین تصاویر زیبا و دیدنی این ملاقات را در وبگاه‌های spaceweather.com و skytonight.com مشاهده نمایید.


اخبار و تصاوير مرتبط با رصد دنباله‌دار هملز:

 

تصوير روز نجوم، ۱۷ اسفند ۱۳۸۶ : دنباله دار بر فراز کالیفرنیا

تصوير روز نجوم، ۱۶ بهمن ۱۳۸۶: سه ماه حرکت هولمز در آسمان

دنبالهُ هولمز در فضا رها می‌شود

گالری تصاویر هوملز در وبگاه spaceweather.com

 


© Nojum Magazine

سه مدارگرد مریخ، کاوشگر فونیکس را پشتیبانی می‌کنند

سه مدارگرد مریخ، کاوشگر فونیکس را پشتیبانی می‌کنند

ناسا و آژانس فضایی اروپا در حال انتقال سه فضاپیمای مدارگرد مریخ به مداری هستند تا بتوانند فرود کاوش‌گر فونیکس ناسا را در خرداد ماه 87 به دقت نظارت و کنترل کنند.
احسان مهرجو

۲۱ اسفند ۱۳۸۶

مريخ‌نشين «فونیکس»(سیمرغ) در مرداد ۸۶ به فضا پرتاب شد و ۴ خرداد ماه سال آینده در لبه‌های جنوبی کلاهک یخی قطب شمال مریخ فرود خواهد آمد. این کاوشگر در اولین اقدام خود به منظور جستجوی مولکول‌های آلی مرکب و همتافت، به حفاری و کندن نمونه‌هایی از یخ و خاک موجود در آنجا می‌پردازد تا با بررسی آن به این نتیجه برسد که آیا در زمان‌های گذشته شرایط آن‌جا برای حیات مناسب بوده است یا خیر. در این بین سه مدارگرد اکتشافی مریخ، فرود فونیکس را نظارت و به آن در برقراری ارتباط با زمین کمک خواهند کرد.

ورود کاوشگر فونیکس به جو مریخ با سرعت 20.000 کیلومتر در ساعت

فضاپیمای سریع السیر مریخ(متعلق به آژانس فضایی اروپا) که از سال ۲۰۰۳ در حال گردش به دور این سیاره سرخ فام است، قبل از ورود فونیکس به جو مریخ طیف‌سنج‌های خود را به کار خواهد گرفت تا چگالی جو مریخ را که می‌تواند مسیر حرکتی کاوشگر را در حین ورود تحت تاثیر قرار دهد اندازه گیری نماید. همچنین سعی می‌کند تا میزان گرم شدن جو مریخ را به علت عبور کاوشگر بررسی کند. مدیران این ماموریت، پیش از این و از آبان ماه امسال با اعمال تغییرات جزئی در مدار فضاپیمای سریع السیر مریخ، توانایی آن را به عنوان پیوند ارتباطی بین زمین و فونیکس آزمایش کرده بوند، به‌طوری‌که اکنون دقیقا در مداری قرار گرفته است که می‌باید بر فرود فونیکس نظارت کند.

فضاپیمای اودیسه مریخ ناسا نیز که از سال ۲۰۰۱ در مدار قرار گرفته است به هنگام نزدیک شدن فونیکس به سطح مریخ، آنتنی را به سوی آن نشانه خواهد رفت تا ارتباطات مخابراتی این کاوشگر را از طریق آنتن دیگری که به سمت زمین نشانه رفته است تقویت کند.

مدارگرد اکتشافی مریخ (MRO) – آخرین فرستاده‌ی ناسا به مریخ در سال ۲۰۰۶- در تاریخ ۱۷ بهمن ماه امسال موتورهای خود را اندکی روشن کرد تا مدار خود را برای فرود فونیکس تعدیل و تنظیم نماید. این مدارگرد در اواخر فروردین (و یا اوایل اردیبهشت آینده) یک بار دیگر یک تصحیح مداری را انجام خواهد داد.

در صورتی که فضاپیمای اودیسه به هر دلیلی نتواند وظیفه‌ی تقویت مخابراتی خود را انجام دهد، MRO همچون مارس اکسپرس آمادگی خواهد داشت تا در طول مدت فرود فونیکس، ارتباطات مخابراتی آن را دریافت و ارسال نماید.

منبع : space.newscientist.com

 


© Nojum Magazine

چشمان اسپیتزر، ابزاری مناسب برای جستجوی الماس‌های فضایی

چشمان اسپیتزر، ابزاری مناسب برای جستجوی الماس‌های فضایی

ممکن است الماس روی زمین سنگی کمیاب باشد، اما در کمال شگفتی در فضا به وفور یافت می‌شود و تلسکوپ بسیار حساس فروسرخ اسپیتزر ابزاری ایده‌آل برای پیدا کردن این الماس‌هاست.
امیر حسام صلواتی
۱۸ اسفند ۱۳۸۶

با استفاده از شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای، محققان روشی را برای یافتن الماس‌ها در فضا ابداع کرده‌اند. این الماس‌ها که تنها چند نانومتر قطر دارند، ۲۵ هزار بار از دانه‌های شن کوچک‌تر هستند، خیلی کوچک‌تر از آنکه به درد حلقه‌ی نامزدی بخورند! ولی منجمان بر این عقیده‌اند که این ذرات بسیار کوچک حاوی اطلاعات با ارزشی در رابطه با چگونگی تکامل مولکول‌های کربنی هستند که اساس حیات روی زمین را تشکیل می‌دهند.
این تصویر هنری، تعدادی الماس کوچک را در نزدیکی یک ستاره­ی داغ نشان می­دهد. الماس­ها در فضا به وفور یافت می­شوند.

دانشمندان برای اولین بار در دهه‌ی ۸۰ میلادی به تحقیق در رابطه با وجود الماس در فضا پرداختند. علت این تحقیق، یافتن مقادیر زیادی از الماس‌های نانومتری در شهاب‌سنگ‌هایی بود که به زمین برخورد کرده بودند. منجمان دریافتند که حدود ۳ درصد از کل کربن موجود در شهاب‌سنگ‌های بررسی شده را الماس‌های نانومتری تشکلی می‌دهند. در صورتی که شهاب‌سنگ‌ها را به عنوان نوعی از گرد و غبار موجود در فضا بدانیم، محاسبات نشان می‌دهند که تنها یک گرم از گاز و غبار ابرهای کیهانی می‌تواند تا ۱۰۰۰۰ تریلیون نانوالماس داشته باشد!

«چارلز باشیلچر»(Charles Bauschlicher) از مرکز تحقیقاتی ایمز ناسا(Ames Research Center) به نکته‌ی جالبی اشاره می‌کند: "سوالی که همیشه از ما پرسیده می شود این است که اگر نانوالماس‌ها این قدر فراوانند، چرا ما کم‌تر آن‌ها را مشاهده می‌کنیم؟" در حقیقت ما فقط دو بار آن‌ها را مشاهده کرده‌ایم. "حقیقت این است که ما تا به حال به قدر کافی در رابطه با خواص الکترومغناطیسی و فروسرخ نانوالماس‌ها نمی‌دانستیم که بتوانیم آن‌ها را آشکارسازی نماییم".

برای حل این معما، باشیلچر و تیم تحقیقاتی وی به کمک نرم‌افزارهای رایانه‌ای، شرایط میان‌ستاره‌ای را برای حالتی که سرشار از نانوالماس‌ها باشد، شبیه‌سازی کردند. نتایج شبیه‌سازی آن‌ها نشان می‌دهد که این نانوالماس‌ها در طول موج‌های فروسرخ ۴/۳ تا ۵/۳ میکرومتر و ۶ تا ۱۰ میکرومتر به شدت می‌درخشند یعنی همان طول موج‌هایی که اسپیتزر به آن‌ها حساس است.

منجمان باید قادر باشند تا بتوانند این الماس‌های سماوی را با بررسی آن‌ها در نور فروسرخ تشخیص دهند. همان‌طور که نور مرئی با گذر از منشور به رنگ‌های سازنده‌ی آن –هفت رنگ رنگین کمان- تجزیه می‌شود، نور فروسرخ هم در برخورد با مولکول‌های مختلف، به اجزای مختلفی تقسیم می‌گردد. نکته‌ی جالب اینجاست که هر مولکول اثر خاص خود را بر نور فروسرخ می‌گذارد به نحوی که با بررسی این اثرانگشت می‌توان نوع مولکول را تشخیص داد. دانشمندان از چنین روشی برای تشخیص نانوالماس‌ها استفاده خواهند کرد.

اعضای تیم تحقیقاتی گمان می‌کنند این‌که نانوالماس‌ها تا کنون به راحتی پیدا نشده‌اند به این دلیل است که منجمان از ابزار مناسبی برای رصد استفاده نمی‌کردند و به علاوه محل‌های درستی را نیز بررسی ننموده‌اند. الماس از اتم‌های کربن به هم فشرده تشکیل می‌شود بنابراین برای ایجاد اثرانگشت مناسب در طول موج فروسرخ، نیاز به نور ماوراء بنفش با شدتی زیاد است. بنابراین بهترین مکان برای جستجوی نانوالماس‌ها درست در مجاورت یک ستاره‌ی داغ است.

وقتی منجمان دریابند که باید کجا دنبال نانوالماس‌ها بگردند، قدم بعدی بعدی حل معمای چگونگی شکل‌گیری این نانوالماس‌ها در فضای میان‌ستاره‌ای است.

«لوییس آلاماندولا»(Louis Allamandola) یکی از محققان مرکز تحقیقاتی ایمز به این نکته اشاره می‌کند که: "الما‌س‌های فضایی در مقایسه با الماس‌های زمینی  تحت شرایط متفاوتی شکل می‌گیرند". او می‌افزاید که الماس‌های زمینی تحت فشار زیاد و در اعماق زمین شکل می‌گیرند، جایی که دما نیز بسیار بالاست. این در حالی است که الماس‌های فضایی در ابرهای مولکولی سرد یافت می‌شوند. جایی که فشار میلیاردها بار کم‌تر از فشار اعماق زمین است و دما به زیر ۲۴۰- درجه سانتی‌گراد می‌رسد.

آلاماندولا اضافه می‌کند: "اکنون که ما می‌دانیم کجا را باید جستجو نماییم، تلسکوپ‌های فروسرخ نظیر اسپیتزر می‌توانند به ما در بررسی این نانوالماس‌ها کمک کنند".

منبع: ناسا


© Nojum Magazine

جديدترين طرح ناسا در مورد وسيله‌ی نقليه پا به عرصه مي گذارد

جديدترين طرح ناسا در مورد وسيله‌ی نقليه پا به عرصه مي گذارد

برای تبلیغ بازرگانی یک خودرو کمی عجیب به نظر می‌رسد: محور تعلیق فعال، حرکت با شش چرخ به همراه سیستم هدایت مستقل برای هر چرخ، بدون هیچ درب و پنجره و صندلی و تنها به یک رنگ یعنی طلایی. این‌ها مشخصات ماه‌نورد جدید ناسا است.
شیوا نیسانی
۱۶ اسفند ۱۳۸۶

طرح اخیر ناسا برای وسیله نقلیه‌ای که قرار است ۴۰۰ هزار کیلومتر دورتر، برروی ماه اجرائی شود، ارائه شد. ناسا در حال کار برای فرستادن فضانوردانی به ماه تا سال ۲۰۲۰ است. هدف نهایی برپایی پایگاهی بر روی ماه است که محلی برای انجام تحقیقات علمی و مهیاسازی سفر به مقاصدی همچون مریخ باشد.

ناسا در حال آزمودن فن آوری‌های بسیاری است که برای تحقیق در ماه لازم است. دو نمونه از این دست عبارتند از: وسیله‌ای نقلیه برای جابجایی بر روی ماه (ماه پیما) و کاوشگری مجهز به مته برای حفاری در خاک ماه.

طرح کلی از یک ماه پیما در مرکز فضایی جانسون ناسا در هوستون پایه ریزی شد. این ماه پیما ایده‌ای را مطرح ساخت که چه احتمالاتی در مورد ترابری و حمل و نقل به هنگام شروع اکتشاف فضانوردان در ماه، وجود خواهد داشت. علاوه بر چندین الزام اساسی، عمده ترین دستورالعمل داده شده به طراحان کنارگذاشتن مفروضات حاصل از پروژه‌های قبلی ناسا و کار بر روی ایده‌های کاملاً جدید بود.

«لوسین جانکین»(Lucien Junkin)، یکی از مهندسان روباتیک مرکز جانسون و سرپرست طراحی نمونه اولیه ماه پیما، اظهار داشت:" باید صادقانه بگویم که آغاز کار بر روی طرح جداً ترس آور بود. از ما خواسته شده بود که نسل جدید این ماه پیما را تا آخر اکتبر بسازیم و با ایده‌های متعارف و متداول پیشین در رقابت باشیم. هدف این بود که در آینده ناسا بتواند این طرح را در ردیف طراحی‌های متفاوت دیگر قرار دهد و شروع به تلفیق ویژگی‌ها و قابلیت‌های آن با دیگر طرح‌ها نماید."

یکی از اولین استانداردهایی که از آن پا فراتر گذاشته شد این توقع سنتی بود که یک وسیله نقلیه باید چهار چرخ داشته باشد. کاوشگران «روح»(Spirit) و «فرصت»(Opportunity) که همچنان به گشت زنی در سیاره سرخ مشغول هستند، ارزش این یک جفت چرخ اضافی را به اثبات رسانده‌اند. زمانی که یکی از شش چرخ کارایی خود را از دست دهد، ماه پیما با ادامه دادن با پنج چرخ باقیمانده، عملاً با مشکلی مواجه نخواهد بود.

پس از موافقت بر سر تعداد چرخ‌ها سؤال بعدی این بود که چگونه این چرخ‌ها می‌بایست عمل کنند.

چرخ‌هایی با جهات مختلف!

در یک خودرو چرخ‌های جلویی هر دو در جهت یکسانی قابلیت چرخش تا چند سانتی متر را دارند. اما در این ماه‌پیما تمامی شش چرخ می‌توانند به طور مستقل در هر جهتی، علیرغم این که سایر چرخ‌ها چگونه جهت گیری کرده‌اند، چرخش داشته باشند.

برای پارک دوبل کردن راننده می‌تواند مقابل محل پارک توقف کند و تمامی چرخ‌ها را بچرخاند و به پهلو وارد جای پارک شود. البته فضانوردان در ماه مشکل پیدا کردن جای پارک نخواهند داشت اما این قابلیت که حرکت خرچنگی نامیده می‌شود برای وسیله نقلیه‌ای که به منظور حرکت در دهانه‌ها و حفره‌های سطح ماه طراحی شده، بسیار سودمند است. اگر شیب بسیار تندی وجود داشته باشد که نتوان بدون صدمه و خطر از آن عبور کرد، ماه پیما می‌تواند بجای استفاده از تکیه گاه یا چرخش در سه جهت، به پهلو وارد سراشیبی شود.

تمامی چرخ‌ها و روش‌های حرکت می‌تواند به هنگام تخلیه بار، بارگیری یا شارژ دوباره در ایستگاه مثمر فایده باشد.

پس از ارائه حرکت خرچنگی طرح اولیه وارد چندین شاخه دیگر شد. اگر قرار باشد چرخ‌های ماه پیما در جهات مختلف بچرخند، لازم است تا راننده قادر باشد آن کار را انجام دهد. راننده در مکانیزم فرمان، وضعیت ایستاده دارد چرا که نشستن با یک لباس فضایی، راحت و در ضمن عملی نیست. جایگاه راننده (مکانیزم فرمان)، راننده و سایر اجزا قابلیت چرخش ۳۶۰ درجه‌ای دارند.

«راب امبروز»(Rob Ambrose) معاون سرپرست بخش اتوماسیون، روباتیک و شبیه‌سازی مرکز جانسون می‌گوید:" فضانوردان آپولو اصلاً پشتیبانی مناسبی در حرکت به عقب نداشتند چرا که نمی توانستند پشت سر خود را ببینند. اگر باری در پشت داشته باشید بسیار مهم است که مستقیماً چشمان‌تان را به آن بدوزید."

این ماه پیما همچنین می‌تواند بسیار نزدیک به سطح حرکت کند. با پائین آوردن قسمت زیین، سوار و پیاده شدن را برای فضانوردان درون لباس فضایی آسان تر می‌سازد. چرخ‌ها و بخش‌های مختلف قابلیت تنظیم ارتفاع به طور جداگانه و مستقل از هم را دارند که مناسب‌تر شدن حرکت بر روی سطوح ناهموار را موجب می‌شود.

ممکن است تمامی یا برخی از این قابلیت‌ها در طراحی ماه پیمایی که نهایتاً به ماه فرستاده می‌شود، لحاظ شود. معماران ماه ناسا در حال حاضر رویای وسایل نقلیه‌ای را در سر می‌پرورانند که دارای کابینی با قابلیت تنظیم فشار هوای درون آن باشد.

نمونه اولیه جدیدترین وسیله نقلیه در راستای توسعه ایده‌های آینده طراحی شده است.
دیان هوپ از مدیران ارشد ناسا می‌گوید:" این طرح اولیه، کل الگوها را تغییر می‌دهد. این چیزی نبود که من انتظارش را داشتم. رویکرد واقعاً متفاوتی را فراهم می‌آورد."

روباتی برای یافتن آب و اکسیژن در ماه

ربات حفار

یک کاوشگر روباتیک طراحی شده برای کاویدن دهانه‌های سطح ماه باید در تاریکی مستمر و سرمای شدید با انرژی کم فعالیت داشته باشد. گرانش ماه یک ششم گرانش زمین است بنابراین یک کاوشگر سبک وزن وظیفه دشواری در غلبه بر نیروی عکس العمل حفاری و حفظ تعادل پایدار خواهد داشت. خاک ماه که به عنوان سنگ پوش(Regolith) معروف است، بسیار فشرده و ساینده است بنابراین اگر یک مته با یخ برخورد کند به استحکام بتون خواهد بود. برای مقابله با این چالش‌ها در یک سیستم، نیاز به قوه ابتکار و کار گروهی است.

مهندسان این کاوشگر را برای استفاده از مته‌ای با قابلیت حفاری نمونه های (Regolith ) بکار بردند. این آزمایش تجربی، از یک دوربین با نور لیزر برای انتخاب محل حفاری استفاده نمود سپس به کاوشگر چهار چرخ فرمان حفاری و جمع آوری نمونه های خاک و سنگ از عمق یک متری را داد.

گام بعدی انسان در ماه، گامی است که می‌تواند راه‌گشای سفر به سایر سیارات باشد. برای این ‌که بتوان گام اول را محکم برداشت به آزمایشات بسیار زیادی نیاز است.

 

منبع: ناسا


© Nojum Magazine

بزرگ‌ترين دوچشمي جهان چشم گشود

بزرگ‌ترين دوچشمي جهان چشم گشود

دانشمندان با ساختن یك تلسكوپ دوچشمی بزرگ، برای نخستین بار با دید دو چشمی به اجرام نجومی دوردست نگریستند.
معصومه اسکندری
۲۱ اسفند ۱۳۸۶

این تلسكوپ دو چشمی بزرگ (LBT) دو آینه یكسان به قطر ۴/۸ (هشت و چهار دهم) متر دارد و در ارتفاع ۳۴۵۰ متری روی قله «گراهام»(Graham)‌ در جنوب شرق آریزونا نصب شده است. ایده‌ اولیه آن در اوایل دهه ۱۹۸۰ طرح‌ریزی شده و ساخت آن با همكاری بیش از ۱۵ موسسه تحقیقاتی در اواخر سال ۲۰۰۷ پایان یافته است. سطح دریافت نور این تلسكوپ معادل یك تلسكوپ ۸/۱۱ (يازده و هشت دهم) متری و قدرت تفکیک آن معادل یک تلسكوپ ۸/۲۲ (بيست و دو و هشت دهم) متری است.

تلسكوپ‌های دو چشمی از دو آینه یكسان كه پهلو به پهلوی یكدیگر قرار دارند، ساخته شده‌اند. آینه‌های آن‌ها طوری تنظیم می‌شوند كه هر دو دقیقا به یك جهت نشانه بروند. به كمك این تلسكوپ‌ها ستاره شناسان می‌توانند اجرام دوردست را با دقت بیش‌تری بررسی كنند.

نماي نزديک از چشماني به سوي آسمان

آینه‌های LBT در یك كوره بزرگ چرخان ریخته گری شده و هر دو تحت شرایط یكسان،‌ صیقل داده شده‌اند. در ساخت این آینه‌ها از روش‌ اپتيك سازگار استفاده شده تا اثر آشفتگی‌های جوی حذف شود.

ساختمان اصلی LBT در ایتالیا ساخته شده و در سال ۲۰۰۲ به قله گراهام منتقل شده است. در سال ۲۰۰۳ یكی از آینه‌‌ها به كوه گراهام منتقل شد و در ۲۰۰۴ نصب و به عنوان آینه اول تنظیم شد. آینه دوم در سال ۲۰۰۵ نصب و تنظیم شد. نخستین دوربین «پانورامیك» (Panoramic ) تلسكوپ، با قدرت تفكیك ۳۶ مگاپیكسل در سال ۲۰۰۵ و دوربین دیگر آن در سال ۲۰۰۷ نصب شد و سرانجام در ‍۱۱ و ۱۲ ژانویه ۲۰۰۸ این تلسکوپ نخستین تصاویر نجومی خود را ثبت کرد.

نخستین تصاویر LBT كه به تازگی منتشر شده‌، كهكشان مارپیچی NGC ۲۷۷۰ را هدف قرار داده‌اند. NGC ۲۷۷۰ با ۱۰۲ میلیون سال نوری فاصله، تقریبا در همسایگی كهكشان ما است و قرص تختی از ستاره‌ها و گازهای داغ دارد که ما آن را به صورت مایل می‌بینیم.

در این تصویر كه از تركیب نورهای فرابنفش و سبز به دست آمده،‌ انبوه ستاره‌های داغ تازه شكل گرفته در بازوهای كهكشان دیده می‌شوند.
‌در این تصویر، در تركیب دو نور قرمز پررنگ، ستاره‌های سردتر و قدیمی‌تر كهكشان كه توزیع یكنواخت‌تری هم دارند دیده می‌شوند.

 

 

 

 

 

 

 

 

به گفته دانشمندان دید دوچشمی تلسکوپی یك پیشرفت بزرگ و یك مرحله جدید در علم ستاره شناسی به شمار می‌رود.

منبع: EurekAlert


© Nojum Magazine

مقارنه‌ی عطارد و زهره

مقارنه‌ی عطارد و زهره

بامداد سه شنبه ۷ اسفند، بار دیگر آسمان جلوه‌ی دیگری از زیبایی‌های خود را نمایان می‌کند. این بار مقارنه‌ی زهره و عطارد زیبنده‌ی آسمان صبحگاهی خواهد بود.
خسرو جعفری زاده
۴ اسفند ۱۳۸۶

پس از ماه گرفتگی بسیار جذاب در صبحگاه پنجشنبه دوم اسفند ماه، باز هم آسمان صبحگاه میزبان رویداد جالب دیگری است. این بار مقارنه دو سیاره‌ی زهره و عطارد. اگر به یاد داشته باشید در چند هفته گذشته مقارنه مشتری و زهره چه غوغایی در بین رصدگران و عکاسان آسمان شب به راه انداخته بود. اما این بار مقارنه بین سیاره زهره و عطارد روی می‌دهد. عطارد سیاره‌ای است که دیدن آن در هر زمان امکان پذیر نيست. با توجه به نزدیکی این سیاره با خورشید، همیشه در کنار خورشید و در افق قرار دارد.

نقشه‌ی رصدی مقارنه

در این چند روز صبحگاه، اگر قبل از طلوع مهر تابان، نگاهی به افق شرقی و نزدیکی مکان طلوع خورشید بیندازید، جسم نورانی را مشاهده خواهید نمود که همان سیاره زهره یا نگین درخشان آسمان است. سیاره عطارد در نزدیکی افق و پایین‌تر از زهره است و دیدن آن کمی مشکل خواهد بود. اما با گذشت چند روز جدایی زاویه‌ای عطارد از خورشید بیشتر می‌شود و وضعیت رصدی آن به وضعیت مطلوبی خواهد رسید.

اگر از رصدگران صبور باشید می‌توانید نزدیک شدن این دو سیاره به یک دیگر را مشاهده کنید، تا اینکه در صبحگاه روز سه شنبه هفتم اسفند ماه، صورت فلکی جدی (بزماهی) میزبان مقارنه دو سیاره عطارد و زهره با جدایی زاویه ای ۱ درجه و ۱۰ دقیقه خواهد بود. در این مقارنه قدر سیاره زهره ۳.۹- و قدر سیاره عطارد ۰.۳ است. اگر با تلسکوپ به این مقارنه بنگرید قرص سیاره زهره و قرص بسیار کوچک سیاره عطارد را می‌توانید به وضوح مشاهده کنید.


© Nojum Magazine