ايران در المپياد بين المللي فيزيك
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
بازگشت اینديور
بازگشت اینديور
دنباله داری در آسمان شامگاهی
دنباله داری در آسمان شامگاهی
نمای مسیر حرکت دنباله دار C/2006 VZ13 در آسمان شامگاهي - عکس: S&Tاین کوههای عظیم یخی که به دور خورشید می گردند، به هنگام نزدیک شدن به این کره سوزان، دنباله ای زیبا از گاز و غبار تشکیل می دهند.
بالاخره پس چند ماه انتظار، این شب ها دنباله دار دیگری مهمان آسمانی ماست. دنباله دار لی نیر (LINEAR) با نام C/۲۰۰۶ VZ۱۳ به سرعت درخشان شده است و حتی رصدگران با تجربه در شرایط ایده ال با دوربین های دوچشمی کوچک مانند ۳۵*۷ می توانند این دنباله دار را رویت کنند. دنباله دار، در حالی که حرکت خود را از سمت صورت فلکی قیفاووس شروع کرده است، این شب ها در محدوده صورت فلکی اژدها می درخشد، و حرکت سریع خود به سمت صورت فلکی سنبله ادامه می دهد.
امشب و چند شب آینده، این جرم به طور واضح در نزدیکی ۳ ستاره معروف اتا، تتا و یوتا اژدها دیده می شود.
لی نیر در مسیر حرکت خود، از محدوده صورفلکی گاوچران، تازی ها و گیسوان برنیکه نیز عبور خواهد کرد.
این دنباله دار شامگاه پنج شنبه ۲۱ تیر، مقارنه بسیار استثنایی را با دو کهکشان ام ۱۰۲ و ان جی سی ۵۹۰۷ در اژدها ترتیب می دهد، بدون شک دیدن این دو کهکشان که از لبه دیده می شوند، درکنار گیسوی ۶.۶ دقیقه قوسی لی نیر تجربه ای بسیار بی نظیر است. مقارنه این جرم با خوشه کروی ام ۳ درگاوچران (عوا) نیز بسیار جالب توجه است. شامگاه ۳۱ تیر و ۱ مرداد، این دنباله دار به دیدار این خوشه می رود.
نبود ماه در آسمان شامگاهی این شب ها، و همچنین موقعیت خاص این دنباله دار، فرصت بسیار مناسبی را برای دیدن گیسوی سبز-خاکستری آن با یک دوربین دوچشمی به همراه ستاره های اژدها، قبل از کم نور شدن دنباله دار فراهم می کند.
|
تاریخ |
میل |
بعد |
قدر |
زمان غروب |
|
19 تیرماه |
+65° 21' 45" |
16h 32m 31.4s |
10.0 |
--:--:-- |
|
20 تیرماه |
+63° 16' 25" |
16h 06m 12.0s |
9.9 |
--:--:-- |
|
21 تیرماه |
+60° 51' 28" |
15h 43m 10.8s |
9.9 |
--:--:-- |
|
22 تیرماه |
+58° 10' 51" |
15h 23m 16.1s |
9.8 |
--:--:-- |
|
23 تیرماه |
+55° 18' 26" |
15h 06m 07.7s |
9.8 |
--:--:-- |
|
24 تیرماه |
+52° 17' 50" |
14h 51m 22.8s |
9.8 |
05:51:43 |
|
25 تیرماه |
+49° 12' 21" |
14h 38m 39.6s |
9.8 |
04:51:35 |
|
26 تیرماه |
+46° 04' 52" |
14h 27m 38.5s |
9.8 |
04:06:16 |
|
27 تیرماه |
+42° 57' 55" |
14h 18m 02.9s |
9.8 |
03:28:59 |
|
28 تیرماه |
+39° 53' 34" |
14h 09m 39.0s |
9.8 |
02:57:07 |
گستره اجرام
گستره اجرام
دقیقترین نقشه فرو سرخ آسمان
دقیقترین نقشه فرو سرخ آسمان
ماهواره آکاری که یک پروژه ژاپنی تحت حمایت آژانس فضایی اروپا (ESA) است در فوریه ۲۰۰۶ در فضا قرار گرفته و مجهز به آیینه ای با پهنای ۷/. متر است. پس از نقشه فروسرخی که ماهواره ایراس (IRAS، ماهواره ستاره شناسی فرو سرخ، پروژه مشترک آمریکا، انگستان و هلند) ۲۰ سال پیش تهیه کرده، این نقشه نخستین نقشه فرو سرخی است که سراسر آسمان را پوشش می دهد. به گفته کریس پیرسون (Chris Pearson)، یکی از اعضا آژانس فضای اروپا و عضو تیم آکاری در آژانس تحقیقات هوا و فضای ژاپن (JAXA)، آکاری به روش های مختلف به بهبود و بسط نقشه برداری ایراس می پردازد. در مقایسه با ایراس، آکاری به جای چهار تا در شش باند فرکانسی فرو سرخ به مطالعه آسمان می پردازد.
صورت ها ي فلکي جبار و تکشاخ در ناحيه هاي مرئي(چپ) و فروسرخ(راست)، همچنين صفحه کهکشاني به صورت مورب از بالا تا سمت چپ تصوير قابل مشاهده است.این نخستین بار است که آسمان با طول موجهای بزرگتر از ۱۰۰ میکرومتر کنکاش می شود و ستاره شناسان قادر به تشخیص اهداف بسیار سرد می شوند. پیرسون (Pearson) معتقد است که ستاره شناسان به وسیله آکاری قادر به تشخیص کهکشان های بسیار سرد هستند، اهدافی که حتی برای ایراس نیز بسیار سرد بوده است. شاید مهمترین توانایی آکاری در مقایسه با ایراس تشخیص اهداف نجومی با جزییات بسیار دقیقتر است (شکل را ملاحظه کنید). به گفته چاس بیچمن (Chas Beichman) ستاره شناس ناحیه فرو سرخ ناسا، حساسیت اینگونه نقشه برداری ها به توانایی تلسکوپ در تمییز دادن تجمعات در هم غبار بین ستاره ای از دسته های کوچک ستاره ها و تشخیص دور و نزدیک بودن کهکشان ها بستگی دارد و بهبود در قدرت تفکیک زاویه ای اهمیت ویژه ای دارد. به گفته پیرسون، نقشه برداری آکاری باید کهکشان های تا فاصله در حدود یک میلیارد سال نوری و کهکشانهای پرنور تا فاصله حدود شش میلیارد سال نوری را شامل شود. در پروژه آکاری به سبب وسعت زیاد منطقه زیر دید، احتمال کشف پدیده های نادر و غیر طبیعی مثل کهکشان های اولیه نیز وجود دارد. در این صورت مدارک مهمی از نحوه شکل گیری نخستین کهکشان های جهان فراهم می آید. در ماهواره آکاری ۱۷۰ لیتر هلیوم مایع صرف سرد نگه داشتن آشکارسازهای فرو سرخ می شود و تا پیش از اتمام آن ماهواره می تواند به بررسی آسمان بپردازد. انتظار می رود این حجم هلیوم مایع تا ۹ سپتامبر ۲۰۰۷ کفاف دهد و پس از آن یک سال دیگر با استفاده از کنترل کننده های مکانیکی اهداف نجومی در طول موج های نزدیک به فرو سرخ بررسی می شوند. نقشه ای که آکاری تهیه کرده است، در کنفرانس کیهان شناسی " از ایراس تا هرشل و پلانک" که به تازگی در لندن برگزار شد، ارایه گردید.
تصویر دیسک کهکشان راه شیری در نور فرو سرخ که در نقشه برداری آکاری از کل آسمان تهیه شده است.
تصویر دیسک کهکشان راه شیری در نور فرو سرخ که در نقشه برداری آکاری از کل آسمان تهیه شده است.
بزرگترین تلسکوپ اپتیکی، چشم به جهان گشود
بزرگترین تلسکوپ اپتیکی، چشم به جهان گشود
تلسکوپ هابی ابرلی (Hobby-Eberly) در نزدیکی فرت دیویس ایالات متحده و تلسکوپ بزرگ آفریقای جنوبی(SALT) در نزدیکی سودرلند، هر دو دارای آینه اصلی ۱۱.۱ در ۹.۲ متر هستند. اما به سبب نوع ساختشان فقط ناحیه ای به وسعت ۹.۲ متر از آن ها در هر زمان برای رصد استفاده می شود.
ساخت تلسکوپ عظیم قناری، ۱۸۰میلیون دلار هزینه در برداشته و دولت اسپانیا بیشترین بودجه ی تامین شده برای این طرح را گذاشته است. همچنین مکزیک و دانشگاه فلوریدا ایلات متحده دیگر منابع را برای ساخت این تلسکوپ تامین کرده اند.
تلسکوپ جدید، رصدهای آزمایشی خود را به تازگی آغاز کرد و قرار است تا سال آینده فعالیت های علمی خود را نیز آغاز کند. رصدخانه بر بلندای جزیره لاپالما، بخشی از جزایری قناری، مستقر است. این تلسکوپ قادر خواهد بود از اپتیک سازگار استفاده کند به طوری که با تغییر شکل آینه ها اعوجاجات جوی را بر طرف سازد.
گردآوری بالای نور اين تلسکوپ(GCT)، توانایی مطالعه اجرام کم فروغی همچون کهکشان های تازه متولد شده در آغاز کیهان را بالا می برد. همچنین این تلسکوپ به بررسی سیارات فراخورشیدی و سیاه چاله ها خواهد پرداخت.
تلسکوپ GCT در ارتفاعات ۲۶۰۰ متری واقع است و هم اکنون ۱۲ آینه شش ضلعی آن از ۳۶ آینه اصلی نصب شده است. تلسکوپ هم اکنون با ۱۲ آینه مشغول کانونی کردن تلسکوپ است و تا سال آینده ۲۴ آینه دیگر به آن اضافه می شود تا بزرگترین تلسکوپ جهان بر دنیای نجوم فرمانروایی کند.
منابع:
www.redorbit.com
www.newscientistspace.com
سایت رسمی GCT
افتتاح المپیاد جهانی فیزیک در اصفهان
افتتاح المپیاد جهانی فیزیک در اصفهان
در این مراسم که دکتر حداد عادل رئیس مجلس شورای اسلامی ، آقای فرشیدی وزیر آموزش و پرورش و تعداد زیادی از استادان و مهمانان خارجی حضور داشتند. دکتر قربانی رئیس دانشگاه صنعتی اصفهان پس از خوش آمد گوئی و ابراز خرسندی از میزبانی سی و هشتمین المپیاد به اهمیت برگزاری المپیاد در ایران اشاره کرد و آنرا موجب شکوفائی ذهنی دانست.
در ادامه دکتر گورژووسکی رئیس المپیاد جهانی فیزیک به ارائه تاریخچه ای از المپیاد جهانی فیزیک پرداخت و برای شرکت کنندگان آرزوی موفقیت کرد.
سپس آقای حداد عادل در مورد روند پیشرفت علم در ایران سخنانی ایراد کرد و پس ار آن آقای فرشیدی در صحبت هائی جداگانه به مهمانان و شرکت کنندگان خیر مقدم گفتتند.
در این مراسم حاضرین طی چند برنامه با موسیقی مفامی و رقص محلی نواحی ایران از جمله خراسان ، آذربایجان و کردستان آشنا شدند.
المپیاد جهانی فیزیک از امروز آغاز شده و در طول ده روز با برگزاری ۲ آزمون تئوری و عملی ادامه خواهد یافت.
دکتر محمد سپهري راد، از دانشگاه شهيد بهشتي، رئيس کميته
دکتر محمدرضا اجتهادي، از دانشگاه صنعتي شريف، مسئول کميته علمي
آقاي حسين ميرزايي، از وزارت آموزش و پرورش و رئيس باشگاه دانش پژوهان جوان
دکتر منصور وصالي، از دانشگاه تربيت معلم شهيد رجايي، مسئول کميته فوق برنامه
مسئول دبيرخانه: خانم ترانه شيمي
ارگان برگزار کننده: وزارت آموزش و پرورش
منبع عکس ها: خبرگزاری مهر
با برداشت هایی از: سایت رسمی سی و هشتمین المپیاد جهانی فیزیک
اریس از پلوتو پرجرم تر است
اریس از پلوتو پرجرم تر است
تا پیش از این مشخص شده بود که اریس با قطری معادل ۲۴۰۰ کیلومتر اندکی از پلوتو بزرگتر است. اما عدهای از کسانی که هنوز معتقدند پلوتو باید یک سیاره باقی بماند امیدوار بودند با وجود کوچکتر بودن پلوتو٬ جرم آن از اریس بیشتر باشد. اما رصدهای جدید آخرین امید آنها را از بین برد.
طبق گفتههای «مایک براون»(Mike Brown) کاشف سیارهی کوتولهی اریس٬ جرم این سیارهی کوتوله به کمک اندازهگیری زمان گردش کامل قمر آن «دیسنومیا»(Dysnomia) به دست آمد.
تصویری از اریس و قمر آن دیسنومیا. این تصویر ترکیبی از تصویر تلسکوپ فضایی هابل و تصاویر تلسکوپ کک است.
اریس در سال ۲۰۰۵ به وسیلهی تلسکوپ ۴۸ اینچی «ساموئل اوشین»(Samuel Oschin) در پالومار کشف شد. این سیارهی کوتوله باعث شد نام پلوتو از بین سیارات حذف شود و هر دو در دستهای جدید با نام سیارات کوتوله قرار بگیرند.
دوره تناوب مداری این سیارهی کوتوله ۵۶۰ سال و فاصلهی آن از خورشید بسیار بیشتر از پلوتو است. این فاصلهی دور موجب شده است دمای سطحی آن بسیار کمتر از دمای سطحی پلوتو شود.
قمر این سیارهی کوتوله با نام دیسنومیا قطری معادل ۱۵۰ کیلومتر دارد و در فاصلهی ۳۷۰۰۰ کیلومتری به دور آن می گردد. دوره ی تناوب این قمر ۱۶ روز است.
سیارهی کوتوله به جسمی گفته میشود که چهار شرط زیر را داشته باشد:
-در مداری به دور خورشید بگردد.
-جرم کافی برای رسیدن به تعادل هیدرواستاتیک داشته باشد و شکل آن تقریبا کروی باشد.
-توانایی پاکسازی اجرام در اطراف مدار خود را نداشته باشد.
-قمر جسمی دیگر نباشد.
اعضای این گروه تا به امروز پلوتو٬ اریس و سرس هستند. تعداد بیشتری جرم نیز نامزد عضویت در این گروه هستند که برای عضویت قطعی آنها بررسیهای بیشتری نیاز است.
کشف بخار آب در یک سیاره ی فراخورشیدی
کشف بخار آب در یک سیاره ی فراخورشیدی
این سیاره که با نام HD ۱۸۹۷۳۳b شناخته میشود٬ در فاصلهای بسیار نزدیک به دور ستارهی مادر خود میگردد و دورهی تناوب مداری آن تنها دو روز است. این منظومه با فاصلهی ۶۳ سال نوری از ما٬ در صورت فلکی روباهک قرار دارد.
تا پیش از این اخترشناسان پیشبینی میکردند که در جو این دسته از فراخورشیدیها موسوم به مشتریهای داغ٬ بخار آب وجود داشته باشد٬ اما مدرک قطعی در این رابطه پیدا نکرده بودند. رصدهای جدید نشان داد که این پیش بینی درست بوده است.
«جیووانا تینتی»(Giovanna Tinetti) یکی از اعضای آژانس فضایی اروپا میگوید:"ما از پیدا کردن نشانههای قطعی وجود آب در سیارهای که میلیاردها کیلومتر با ما فاصله دارد هیجان زده شدیم". وی مسئول انتشار مقالهای در این رابطه در مجله ی نیچر(Nature) بود.
با این که آب یکی از عناصر اصلی پیدایش حیات است اما سیاراتی نظیر این سیاره بستر مناسبی برای پیدایش حیات نیستند.این سیاره با دمای میانگینی معادل ۱۰۰۰ درجهی کلوین(حدود ۷۲۵ درجه ی سانتی گراد)٬ جهنمی سوزان برای موجودات زنده است.
تصویری خیالی از گذر سیاره از مقابل ستاره ی مادربررسی جو سیارات فراخورشیدی از شاخههای جدید در بررسی سیارات فراخورشیدی است.
تینتی میگوید:" با مقایسهی نتایج رصد در ۳ طول موج متفاوت متوجه شدیم که تنها وجود آب می تواند کلید حل معما باشد. رصد گذر سیاره در طول موجهای مختلف فروسرخ٬ بهترین راه پیدا کردن آب در این سیارات است".
www.spaceflightnow.com
نامهای سرگشاده
نامهای سرگشاده
در ماههای اخیر نوشتهها و اخباری را خوانده یا شنیدهام که حاکی از فعالیت هدفدار و ریاکارانهٔ گروهی است برای آشفتهکردن جامعه نجوم ایران و گرفتن ماهی از این آب گلآلود. در این راه، که به ویرانهسرای حسادت و دروغ میرود این گروه شیوهای را بهتر از تهمت و اهانت به چهرههای شناختهشدهٔ نجوم ایران و شایعهسازی دربارهٔ مراکز تاثیرگذاری مانند ماهنامه نجوم نیافتهاست. برایم پیدا نیست که در برکهٔ کوچک نجوم ایران برای صید کدام نهنگ دست و پا میزنند. این جمع ناخرد برای رسیدن به گنج خیالی شهرت و حضور در برنامهای تلویزیونی به هر دری میزنند و حتی حاضر به سوزاندن نهال سبز نجوم ایراناند که پس از قرنها دوباره جان گرفته است. تاریخ چه خواهد گفت؟ برایم پیدا نیست که آیا ما به دنبال زیباییهای آسمانشب و شناخت این کیهان بیکرانایم که از ذره ذره بیآلایش این طبیعت، عشق و فروتنی و کوچکی خود را بیابیم، یا با تخریب دیگران رخ دورویی نشان دهیم و از خود ستایش کنیم. آیا به دنبال نجوم آمدهایم یا تشنه رقابت، قلمرو، جنگ و تخریبایم؟ چنین چیزهایی در نجوم و آسمان شب وجود ندارد. اگر اینها را جستجو میکنیم اشتباه آمدهایم. جای دیگری را در این جامعه برای خرابکاریهای خود جستجو کنیم. جامعه نجوم آن قدر کوچک و جوان هست که حتی با چند میوه خراب نیز آشفته شود. باور کنید که در جمعی که پر از حرفها و تهمتهای پنهانی شود، آنها که به دنبال محیطی آرام و علمی آمدهاند ما را به سرعت با خاطرهای تلخ ترک میکنند. باور کنید با این تفکر که «هر جا من نباشم بد است» به هیچ جا نمیرسیم.
شاید حاشیهسازی و دروغ را در بخشهای دیگر جامعه، که مقام و مقاصد اقتصادی کلان مطرح است، بتوان طبیعی دانست که این ذائقه تلخ بشر تا پیش از فرهیختگی است. اما در دنیای نجوم که همه از علم، زیبایی معنوی، دوستی، صلح و آسمانی بیمرز برای تمام بشریت سخن میگویند، دروغ و دورویی را نابهجا میدانم. این دو از هر دری که آمدهاند عشق و صداقت از در دیگر گریخته است. تاب دیدن چنین روزی را در جامعه نجوم ندارم. اگر بدانم که این خرابکاریهای زیرکانه و پنهانی این افراد نادان، حسادتی است که از تلاشها و پیشرفتهای بنده و امثال من در نجوم سرچشمه میگیرد، فکری به حال خود و تغییر روند کاریم خواهم کرد تا از این گفتههای ناعادلانه کاسته شود.
پایان سکوت
چنان با کار در بطن نجوم مشغولم و شب و روز مینویسم که نه فرصتی برای حاشیه دارم نه تمایلی. حدود ۱۴ تا ۱۵ ساعت کار متوسط روزانه رمقی برای این جدالها باقی نمیگذارد و متاسفانه گروه نادانی که از سر خودخواهی تهمت میزنند، این موضوع را خوب میدانند. از یک سو باید به تعهدات خود در عرصهٔ بینالمللی بپردازم (همکاری با وبسایت و نشریه اسکایاند تلسکوپ و انجمنهای بینالمللی پاسفیک، آسمان تاریک، منجمان بدون مرز ، و سرپرستی پروژه TWAN)، از سوی دیگر در نقش سردبیر ماهنامهنجوم با دغدغههای شبانهروزی انتشار این نشریه و بهروز رسانی وبسایت آن همراه باشم. از یک سو به همکاری با مراکزی چون انجمن نجوم ایران، فرهنگستان زبان و مرکز نشر دانشگاهی مشغول باشم و از سوی دیگر به ایمیلهای سوال و درخواست راهنمایی از منجمان آماتور سراسر کشور پاسخ دهم. از یک سو به آموزش نیروهای تازه برای گسترش و ادامه این فعالیتها مشغول باشم و از سوی دیگر به تعهد خود در نوشتن کتابها و مقالههای نجومی عمل کنم.
تاکنون دربارهام به بیانصافی بارها گفتهاند و سکوت کردهام. روزی از استاد و دوست عزیزم محمد باقری شندیم که «بچههای شرور سنگ را به قطاری پرت میکنند که تند از کنار آنها میگذرد، قطاری ثابت و ازکارافتاده طبیعی است که کسی را تحریک نمیکند.» برای انجامدادن کارهایی که در دست داشتم مثل همه آنهایی که در این مرز و بوم کار میکنند، تلاش کردم، عرق ریختم و دانش آموختم. نه حق خود میدانم که پاداش بگیرم، قدردانی شوم یا قهرمان خوانده شوم. دلسپردن به نجوم به قدر کافی سیرابم میکند که به دنبال پاداش نباشم. اما چرا حرمتشکنی و ناسپاسی میشود؟ شاید وقتی هدف چنین رفتاری فقط خود من باشم با آن کنار بیایم اما وقتی هدف این دوروییها و تهمتهای بدون سند خودخواهی گروهی به بهای تخریب جامعهٔ زیبای نجوم کشورمان باشد چه؟ این سکوت بلندمدت نیز ظاهرا چندی است سبب اعتماد به نفس این افراد شده و در سایتهای اینترنتی و وبلاگهای خود، به نام نقد، طعنه میزنند و دشنام میدهند؛ آن هم درست در روزهایی که به سبب مسئولیتهای بینالمللی تازه و گرایش به بیشتر آموختن، سخت در حال انتقال یکایک مسئولیتها و تجارب خود - در مجله نجوم و انجمن نجوم ایران - به همکارانی توانا هستم و از سوی دیگر درگیر آموزش نسل جوانتر؛ همانطور که بزرگوارانی مانند توفیق حیدرزاده و شهاب صقری به من آموختند.
تهمت و افترا به نام نقد
در حالی که فرهنگ ما هنوز در حال آموختن کاربردهای بینظیر رسانهای تازه به نام اینترنت است، کمشماری نیز این فضا را مناسب ارضاء خودخواهی خود یافتهاند. نجوم ایران نیز به حدی از رشد رسیدهاست که مثالهایی از این موضوع پیدا شود. وبلاگی با نویسندگان بینام طی ماههای اخیر در پشت چهره تحلیل اوضاع جامعه نجوم ایران، به شایعه پراکنی و تهمتزدن میپردازد، با نویسندگانی ظاهرا جوان که متاسفانه کم اطلاع و در عین حال جویای ناماند، اما آنقدر شرافت و شجاعت نیاموختهاند که پای نوشته خود را، اگر باور دارند که واقعیت است، با نامی حقیقی امضا کنند.
نقد بزرگترین موهبت جامعه آزاد و یکی از فواید بزرگ اینترنت است. نقد را به راستی میستایم چون سبب رشد میشود. پیش از این نقد خیرخواهانه از سوی پیشکسوتان نجوم ایران و با پشتوانه دانش و تجربه آنها وجود داشته و به تکتک ما بسیار کمک کردهاست. اما این بار ظاهرا هدف خیرخواهی نیست. شاید این طور تصور شود که وبلاگی کممخاطب با نوشتههایی مغرضانه آسیبی به جایی نمیرساند، اما برای جامعه جوان و نوجوان نجوم آماتوری ایران این طور نیست، به خصوص وقتی چنین وبلاگی در کنار مجموعهای از فعالیتهای تخریبی جمعی از خدا بیخبر در نظر گرفتهشود که هیچ مسئولیتی در برابر گمراه کردن و بیانگیزه کردن نسل جوان علاقهمندان به نجوم در ایران حس نمیکنند.
نویسندگان این وبلاگ با نوشتاری زیرکانه مخاطبان جوان و حاشیه دوست خود را شناختهاند و به جای صحبت از علم، که ظاهرا از آن بویی نبردهاند، درست مانند نشریات زرد عمل میکنند، اخبار «تکاندهنده» واهی مینویسند و جرات برعهده گرفتن مسئولیت مطلب خود را نیز ندارند. نوشتههای بدون نام و تخریب افراد شناخته شده در نجوم ایران چنین آیندهای دارد: بیاعتمادی تکتک اعضای جامعه چند هزار نفری نجوم آماتوری ایران به یکدیگر و کاهش فعالیتهای گروهی. این یعنی افت تدریجی نجوم تازهشکفته شدهٔ ایران، آن هم پس از قرنها خاموشی. چنین تخریبی مسئولیت سنگینی در تاریخ نجوم ایران است که جمعی خودخواه برعهده گرفتهاند.
اما چند پاسخ به نویسندگان این انتقادها:
درباره رقابت مسیه ایران: ادعا شده است که رقابت مسیه ایران (رقابت سالانه رصد اجرام سماوی زیر آسمانی پرستاره که میان منجمان آماتور منتخب کشور برگزار میشود) با هدف اقتصادی بنده و برای سودجویی تنظیم شده و یکی از حامیان این برنامه، فروشگاه آسمان شب، تعیین میکند که چه افرادی برنده اعلام شوند و حتما به تصور ناپاک این گروه نادان، تمام داوران، شرکتکنندگان، پیشاهنگان، ناظران و مهمانان این برنامه نیز مبالغی دریافت میکنند که لب تر نکنند. ۲۰ داور، که از معتبرترین و شناختهشدهترین منجمان آماتور در سراسر کشورند، در این برنامه حضور داشتهاند و در صبحدم پس از رقابت، برندگان را داوران هر گروه معرفی میکنند. رصدگران منتخب برنامه نیز در رقابت امسال بهترینها بودند از همدان، مشهد، سعادتشهر فارس، قم، تهران، و ... این گفتههای ناحق توهینی است به حدود ۱۲۰ شرکتکننده این برنامه از ۳۰ شهر ایران. اغلب این افراد چند سال تلاش کردهاند تا تجارب و تواناییهای علمی-رصدی خود را در این برنامه ثابت کنند، و این گفتهها توهینی است به داوران، و پیشاهنگان گروه که صمیمانه وقت ارزشمند خود را اختیار میگذارند تا شب رصدی به یادماندنی فراهم شود. در ازای تلاش این دوستان حداقل میتوان این طور ناسپاسی نکرد. من اجازه چنین توهینی را به این جمع نمیدهم. آیا حتی یکی از بیش از ۱۰۰ شرکت کننده این رقابت، که تقریبا منتخبی از کل جامعه نجوم آماتوری در ایراناند، یا یکی از ۲۰ داور آن چنین تهمتی را درست میداند؟
انجمن نجوم ایران برای چنین برنامههایی وقت، هزینه و انرژی بسیاری میگذارد. برای هر رقابت مسیه یا رقابت رصدی صوفی (که از تابستان سال قبل آغاز شد) چند ماه مراحل ثبت نام، مصاحبه و پذیرش رصدگران، تعیین روشهای دقیقتر و علمیتر کردن رقابت، جستجوی حامیان، کسب مجوزهای مورد نیاز، تدارکات و برنامهریزی اجرایی طول میکشد و هر بار دستکم دو تا سه هزار نفرـ ساعت نیروی انسانی صرف میشود که اغلب به صورت داوطلبانه همکاری میکنند. در حالی که این رقابت در نگاه جامعه بینالمللی نجوم به رقابتی تحسین برانگیز و معرف نجوم ایران تبدیل شده است ظاهرا در کشور خودمان گروهی ناخرد را، که ناتوان در همکاری یا حتی شرکت در این رقابتاند، آزرده کرده است. پیداست که این گروه فقط حیات و وجود برنامهای را میطلبد که در آن مدیر و رییس خوانده شوند و چون ناتوان در اجرای چنین برنامهایاند، راهی جز تخریب نمییابند.
از آنجا که رویکرد تهمتها در این بخش به یکی از حامیان برنامه، موسسه علمی آسمان شب پارسه، است، لازم میدانم توضیح دهم. مدیر این موسسه بهرنگ امینتفرشی، برادر من است و متاسفانه بیش از آنکه بتوانم برای او برادری کنم، این خویشاوندی سبب چنین حرف و حدیثهایی برایش شده است. در حالی که حدود ۵ سال پیش در روزهای آغاز به کار این فروشگاه و موسسه، من و شماری از نجومپیشگان در تهران، به مدیر آن در شکلگیری و ایدهپردازی فعالیتها، کمکهای بسیاری کردیم، متاسفانه درگیریهای کاری در سه-چهار سال اخیر فرصتی برای ادامه همکاری جدی باقی نگذاشت. اما افتخار میکنم که تلاش همکاران این موسسه آنجا را به مرکزی پیشرو در نوع خود تبدیل کرده است که علاوه بر ارایه محصولات نجومی، به تولید محصولات آموزشی مورد نیاز در نجوم ایران میپردازد و از پژوهشهای علمی منجمان آماتور و برنامههای گوناگون نجومی در کشور حمایت میکند. پیداست که موسساتی با زمینه کاری مشابه، که قصد رقابت ناسالم داشتهباشند، به سادگی این رشد را تحمل نمیکنند.
درباره انجمن نجوم ایران: در جای دیگری نویسندگان این وبلاگ برپایه اطلاعات نادرست و به سبب ناآگاهی و خود بزرگبینی، به نهادهایی مانند سازمان فضایی ایران و طرح رصدخانه ملی ایران اتهام میزنند. این گروه و وبلاگنویس دیگری از نجومپیشگان شناختهشده، که از سر خودنمایی به هر بهانهای انگشت اتهام و انتقاد به شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران میزند، ادعا میکنند که در فعالیتهای شاخهآماتوری انجمن نجوم ایران بیعدالتی و سوء استفادههای مالی بیداد میکند. در این سالهایی که با انجمن در ارتباط بودم بقای فعالیتهای آن راهی بجز معجزه و فداکاری نداشت. آیا این گروه یکسره منتقد اهل زحمت کشیدن و بیادعا کار کردن برای جوانها و نوجوانهای تشنهٔ علم ایرانی هستند؟ این دوستان ناآگاه (یا آگاه مخرب) از چه سوء استفاده مالی صحبت میکنند؟ کل دریافتی مالی نهاد غیر دولتی (NGO) مانند انجمن نجوم ایران – چه در بخش حرفهای و چه آماتوری – که در سطح یک کشور فعالیت میکند، در سال اخیر به لطف نظام حمایتهای دولتی ما، ۶میلیون تومان بوده است! این مبلغ حتی برای اجاره دفتر این انجمن ملی و هزینههای روزانه آن کافی نیست چه رسد به پرداخت به همکاران آن.
اغلب فعالیتهای گوناگون انجمن با نیروی انسانی متخصص داوطلب و با عشق به نجوم و رشد علم در این کشور پیش میرود (چیزی که گروه منتقد ظاهرا از آن بیبهرهاند)؛ چنین روندی شامل بیشتر این فعالیتها میشود: کارهای دفتری و اداری و فعالیتهای حرفهای و دانشگاهی انجمن گرفته تا فعالیتهای گسترده آماتوری و ترویجی مانند برگزاری گردهمایی منجمان آماتور ایران، رقابتهای رصدی مسیه و صوفی، هماهنگی برگزاری روز نجوم در سراسر ایران، هماهنگی باشگاههای نجوم و برگزاری باشگاه نجوم تهران، برگزاری جشنوراه ساعت آفتابی، روز فضا، کارگاههای ملی نجوم آماتوری، و ... . هزینه ثبت نام شرکتکنندگان در کارگاهها و گردهماییها برای پوشش دادن هزینههای تدارکات، محل برگزاری و نیازهای هر برنامه به هیچ وجه کافی نیست و هر بار به سختی حامیانی جستجو میشوند تا به بقای این برنامهها کمک کنند؛ حامیانی چه در مراکز دولتی و چه خصوصی که به اهمیت رشد علم در این کشور باور دارند.
دوران عجیبی است. از یک سو هر روز در روزنامهها خبر اختلاسهای چند میلیارد تومانی، نابودی منابع طبیعی و آسیب به میراث ملیمان را میخوانیم و سکوت میکنیم. از سوی دیگر تمام توانمان را میگذاریم تا برای بودجه انجمن نجوم ایران، که در حدٌ پرداخت اجاره یک دفتر نیست، شایعهسازی کنیم. واقعا مشکل ما در این دوران بیش از آنکه دشمنی اقوام همسایه و کشورهای استعمارطلب باشد، این است که نمیتوانیم همدیگر را تحمل کنیم. نمیتوانیم رشد دیگری را ببینیم.
درباره ماهنامه نجوم: در ادعای دیگری آمده است که ماهنامه نجوم با انحصارطلبی گزارش گروههای نجومی کشور را سانسور میکند و اجازه نمیدهد میدان به گروههای دیگر داده شود. برای دوستانی که ماهیت یک نشریه را نمیدانند لازم است شرح دهم، که مجله نجوم یک گروه نجومی نیست و اعضای آن نیز به گروهی تعلق ندارند. فعالیتهای مجله در توسعه نجوم در ایران طی ۱۶ سال اخیر فکر میکنم به قدر کافی اهداف همکاران این نشریه را نشان داده باشد. حذف گزارش گروهها چه سودی برای مجلهای دارد که در سال ۱۳۷۵ و در زمانی که بخش آماتوری انجمن نجوم ایران فعال نبود، با آغاز ثبت گروههای نجومی، انتشار صفحه گروهها در مجله، و پشتیبانی علمی از آنها سبب توسعه چشمگیر شمار گروهها و انجمنهای نجوم در ایران شد. حتی اگر با بیانصافی دید بنده و همکاران این نشریه را صرفا توسعه اقتصادی بدانیم، این هدف نیز فقط با افزایش شمار مخاطبان مجله، یعنی افزایش گروههای نجوم و منجمان آماتور در ایران میسر میشود. از سوی دیگر افزایش کیفی فعالیتهای علمی این گروهها تضمین کننده مقالهها و گزارشهای مورد نیاز بخشی از مجله است. در این میان مجله بسته به زمان دریافت و کیفیت گزارشها مجاز است که در روند انتشار آنها تصمیم بگیرد. بدیهی است که در فشار کاری و کمبود نیروی انسانی متخصص و دشواریهای اقتصادی این نشریه، چاپ برخی مطالب به تاخیر بیفتد یا به ندرت فرصت انتشار پیدا نکند یا به علت گرفتاریهای روزمره دستاندرکاران اشتباهاتی در این کار رخ دهد. در هر نشریهعلمی بایگانی کامل گزارشها، مقالهها، و عکسهای رسیده برای استفاده آینده و کاربردهای پژوهشی باقی میماند و پیوسته منتخبی از مقالهها و خلاصهای از گزارشها منتشر میشود تا تنوع مطالب نشریه حفظ شود.
تهیه گزارش از شهرستانها کار ساده و کم هزینهای نیست. حدود دو سال پیش از سوی مجله تلاشی برای انتشار مقالههای معرفی نجوم در هر استان (به جای معرفی انفرادی گروهها و افراد فعال) آغاز شد. نوشتن این مقالهها به فرد یا جمعی از بهترینهای جامعه نجوم آماتوری در هر منطقه از ایران واگذار شد و طی این مدت دستکم با استانهای خراسان، اصفهان، فارس، یزد، سیستان و بلوچستان، گیلان، و خوزستان صحبت شد اما هنوز مقالهای برای شروع مجدد این بخش نرسیده است. فکر میکنم علاوه بر تلاش مجله نیاز است فعالان نجوم در هر منطقه نیز فرصت بیشتری برای معرفی فعالیتهای ستارهشناسی در منطقه خود بگذارند. به هر حال ماهنامه نجوم در این مدت در بخش اخبار داخلی و گزارشهای گوناگون پیوسته به معرفی این فعالیتها پرداخته است، که به نظر میرسد منتقدان فرصت نکردهاند که مجله را به دقت بخوانند و از سر انصاف نقد کنند. نقد بدون اشاره مستند و با ارایه پیشنهاد، فقط نوعی قر زدن است. بدون شک نقد با اشاره به موضوع دقیق (مثلا عنوان گزارش حذف یا اشتباه منتشر شده) اشاره به شماره مجله، شماره صفحه، و با ذکر نام منتقد، کمک بزرگی به پیشرفت مجله میکند. همکاران نجوم همواره از چنین نقدی استقبال میکنند و حتی آن را در صفحه نامههای مجله منتشر میکنند، اما نقدی توهین آمیز با دلی پرکینه، آن هم با چشمهای بسته و دهان باز، از فردی بینام و نشان که برای هویت خود نیز ارزشی قائل نیست، کمکی به این نشریه نمیکند جز اینکه سبب دلسردی شود.
در انتقاد دیگری آمده است که چرا ماهنامه نجوم سعی میکند خود را مطرح کند؟ واقعا نمیدانم که این چگونه سوالی است. هر نشریهای برای بقای خود به معرفی و افزایش شمار خوانندگان نیاز دارد. رشد مجله نجوم سبب رشد نجوم در ایران نیز میشود. پس چرا این گروه منتقد با آن مخالفاند. به خوبی میدانم که برای این جمع کمشمار توقف انتشار مجلهای که سکویی برای خودنماییهای آنها نیست بهتر از بودن آن است. من برعکس انتظار این گروه برای خاموشی مجله، از علاقهمندان به نجوم در ایران صمیمانه تقاضا میکنم با معرفی هر چه بیشتر این نشریه در جامعه سبب آشنایی بیشتر عمومی با آن و شتاب بیشتر رشد مخاطبان آن شوند.
درباره برنامه آسمان شب: این برنامه و تهیهکننده محترم آن، سیاوش صفاریانپور، را از تولد نخستین ایدههای شروع آن در دهه ۱۳۷۰ و از اولین شب برنامه در بهار۱۳۸۰ همراهی کردهام. به گواه بسیاری از نجومپیشگان ایران این برنامه نقش بزرگی در علاقه عمومی به نجوم در کشور داشته است. در کنار نقدهای سازنده افراد باتجربه و حمایت مردمی از این برنامه، بدیهی است که شهرت هر برنامهای نوک پیکان اتهامهای بیپایه را نیز به سوی خود میکشد. در حالی که برخی از چنین اتهامهایی در وبلاگی کممخاطب به قلم نویسندگانی بینام نوشته میشود، در جامعه نجوم ایران متاسفانه فردی وجود دارد که کمر همت بسته است تا نامههای پیاپیای با مضمون و نیتی عینا مشابه نوشتههای وبلاگ منتقد، به مسئولان صدا و سیما بفرستد و با ملاقاتهای پیدرپی با آنها، سعی کند یا به هر نحوی در این برنامه در مقابل دوربین قرار بگیرد یا ذهن مدیران آن سازمان را چنان مخدوش و بیاعتماد به جامعه نجوم کند که این برنامه برای همیشه متوقف شود. در این نامهها باز هم ادعا شده است که دستاندرکاران این برنامه به انحصارطلبی و سوء استفاده مشغولاند و در دولت عدالت و مهرورزی حق گروهی، منظور خود ایشان، خوردهشده است.
به جناب مسعود عتیقی، نویسنده این نامهها، که به خوبی میدانند هیچ کدام از دستاندرکاران این برنامه وقت و حوصله پیگیری قانونی تهمتهای واهی ایشان را نداشتهاند، پیشنهاد میکنم که به جای وقت گرانبهایی که برای پاشیدن بذر بیاعتمادی، تهمت زدن و تخریب دستاندرکاران برنامه تلویزیونی آسمان شب، فعالان شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران و نویسندگان ماهنامه نجوم میگذارند، فرصتی را به مطالعه و دانش آموختن و فراگیری منش انسانی اختصاص دهند، تا جایگاه شایستهتری را در جامعه نجوم ایران بیابند.
پایانی برای شروعی تازه
این سکوت چند ساله را یک بار برای همیشه شکستم زیراکه نگرانم. آنچه نوشتم دردلی بود با جامعهای که میتواند برگهای سبز درخت علم ایران باشد، اگر با اعتماد و همدلی زیباییهای آسمانشب و فعالیتهای علمی را جویا شود نه اینکه به سراغ بدخواهی و قدرتطلبی برود. باور کنید که ما برای نقشزدن آمدهایم نه برای گندزدن. آن هم در سرزمینی که مردم آن نقشهای بینظیر بر دار قالی، در معماری، در عرفان، در ادبیات، و در تاریخ علم زدهاند. راهی بهتر از این نیست که
خیرخواهی را جانشین خودخواهی کنیم،
کار و تلاش بیادعا را جایگزین تخریب و خودنمایی کنیم،
علمجویی و آموختن را جانشین حاشیه کنیم،
و دوستی را جایگزین دشمنی کنیم.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
بابک امینتفرشی، متولد ۱۳۵۷، نویسنده علمی است که در کنار این کار به نجوم آماتوری، ترویج و تدریس نجوم، و عکاسی از طبیعت و آسمانشب نیز میپردازد. او فعالیتهای نجومی خود را از سال ۱۳۷۰ آغاز کرد و از سال ۱۳۷۵ در دوران دانشجویی خود با گرایش به روزنامهنگاری علمی به تحریریه ماهنامه نجوم پیوست. از سال ۱۳۷۷ ویراستار ارشد و از سال ۱۳۸۴ سردبیر ماهنامه است. تا کنون بیش از ۱۰۰ مقاله از او درباره نجوم و فضا به فارسی و تعدادی به زبان انگلیسی، و چند کتاب ترجمه یا ویراسته شده او منتشر شده است. دیگر نقشهای او: عضوهیئت دبیران شاخهآماتوری انجمن نجوم ایران، موسس و دبیر رقابت مسیه ایران در هفت دوره، عضو موسس انجمن بینالمللی منجمان بدونمرز، کارشناس و مشاور برنامههای علمی تلویزیونی و رادیویی (کارشناس برنامه آسمانشب از سال ۱۳۸۰) ، مدرس رصدخانه زعفرانیه تهران از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵، موسس وبسایت ماهنامه نجوم در سال ۱۳۷۹، عضو شورای واژه گزینی نجوم در فرهنگستان زبان و ادب فارسی، همکار گروه علم فرهنگ فارسی مرکز نشر دانشگاهی، همکار انتشارات علمی فرهنگی در ترجمه، تالیف و ویرایش کتابهای نجوم و فضا، مستندساز و رصدگر گرفتهای خورشیدی (گرفتهای ۱۳۷۴ و ۱۳۷۸ در ایران، ۱۳۸۰ در افریقا، ۱۳۸۲ در قطب جنوب، ۱۳۸۴در آمازون-آمریکای مرکزی، مهر ۱۳۸۴ در اسپانیا، و ۱۳۸۵ در ترکیه)، عضو تحریریه ماهنامه دانشگر تا سال ۱۳۸۴، نویسنده ماهنامه زمان ۱۳۷۶- ۱۳۷۹، نماینده انجمن بینالمللی آسمان تاریک، ارائه سخنرانیهای گوناگون درباره نجوم در داخل و خارج از کشور، و ارائه چندین نمایشگاه عکس گروهی از آسمان شب به صورت سالانه در ایران و چند کشور دیگر.
Nojum Magazine
آينده بشر در نقاط لاگرانژي
آينده بشر در نقاط لاگرانژي
نقاط لاگرانژي را بزرگترين رياضي-فيزيكدانان قرن هجدهم، يعني اويلر و لاگرانژ، از معادلات سه جرم در حالت خاص استخراج كردند. در قرنهاي بعد، بشر اجرام بسياري در منظومه شمسي را در اين نقاط كشف كرد و امروزه نقاط لاگرانژي از پُركاربُردترين و بحثبرانگيزترين مكانها براي كاوش هستي محسوب ميشوند.
در مكانيك سماوي سادهترين حالت بررسيِ حركت حاصل از برهمكنشِ گرانشي دو جسم با يكديگر است. اين مسئله را كپلر به صورت تجربي بررسي كرد و قوانين سهگانهِ خود را دربارهِ حركت سيارات به دست آورد. با ارائه قوانين نيرو و حركت نيوتن، قوانين تجربي كپلر به صورت تحليلي از معادلات كلّي ديناميك دو جسم به دست آمدند.
حالت تعميميافتهِ قانون اول كپلر، كه از معادلات حركت دو جسم تحت اثر برهمكنش گرانشي به دست ميآيد، نشان ميدهد كه در هر شرايطي
نقاط لاگرانژی در اطراف زمین و خورشیدقدم بعدي بررسي حركت سه جرم تحت اثر گرانش بر يكديگر بود. همانگونه كه گفته شد، دانشمندان بسياري به بررسي معادلاتِ مربوط و حل آنها پرداختند، اما هيچ حل بسته و مدار مشخصي مانند مسئله دو جرم براي منظومههاي سهتايي به دست نيامد. حالت بسيار سادهِ مسئلهِ سه جرم، بررسي حركت جرم سومِ بسيار كوچك در منظومهِ دو جرم است كه به آن مسئله سه جرم در حالت خاص گفته ميشود. در اين مسئله مؤلفههاي اصلي تحت برهمكنش گرانشي بر يكديگر، به علت قابل صرفنظر بودنِ اثر گرانشي جسم سوّم، يك مسئله دو جرم را تشكيل ميدهند و براي سادگي بيشتر فرض ميشود كه در مدارهاي دايرهاي حول يكديگر در گردشاند. هدف محاسبهِ مسير حركت جرم سوّم در ميدان گرانش حاصل از دو جرم ديگر است به طوري كه اثر گرانشي جرم سوم در مقابل دو جرم ديگر بسيار كم است (مانند يك فضاپيما در منظومهِ زمين-خورشيد). اين مسئله نيز در نهايت باوجود تماميِ سادهسازيها اثبات ميشود كه حلّ بستهاي ندارد و مدار مشخصي را مانند مسئلهِ دو جرم نميتوان براي آن به دست آورد. فقط در حالتهاي خاص اين مسئله به مدارهايي بسته منتهي ميشود.
نقاط لاگرانژي در مسئلهِ سه جرم در حالت خاص، نقاطياند كه جسم در آنها در حالت تعادل ديناميكي قرار گرفته است.
مقاله کامل آينده بشر در نقاط لاگرانژي را در ماهنامه نجوم شماره ۱۷۱ (خرداد ۱۳۸۶) بخوانید.
اسرار جديد اختروشها
اسرار جديد اختروشها
اخترشناسان مركز اخترفيزيك هاروارد-اسميتسوني اختروش ۵۶۱+۰۹۵۷Q را بررسي كردند كه در فاصله ۹ ميليارد سال نوري از ما در جهت صورت فلكي دُباكبر قرار دارد. در مركز اين اختروش جرمي فشرده با جرم ۳ تا ۴ ميليارد برابر جرم خورشيد قرار دارد. بيشتر اخترشناسان آن را سياهچاله ميدانستند اما بررسيها چيز ديگري نشان داد. آنها شواهدي پيدا كردند كه اين جسم در درون حاوي ميدان مغناطيسياي است كه درست از ميان سطح جسم رُمبيده مركزي رِخنه كرده و با محيط اختروش برهمكنش دارد.
گروه شيلد نشان دادهاند كه ميدان مغناطيسي اختروش برخلاف تصور عمومي اخترشناسان كه آن را حاصل قرص برافزايشي ميدانند، متعلق بههسته مركزي اختروش است. اگر واقعاً چنين باشد بايد يا در سناريوهاي موجود درباره سياهچالههاي اَبَرپُرجرم تغيير داد يا هسته مركزي اين اختروش و شايد نمونههاي مشابه آن را چيزي بجز سياهچاله دانست.
سناريو گروه شيلد آنقدر عجيب و غيرمنتظره است كه برخي از اخترشناسان آن را حاصل اشتباه دادهها دانستهاند اما بهنظر ميرسد نتايج اين گروه بسيار بهواقعيت نزديك باشد.
ماه
جرقه در نگاه ماه
محققان در حال ساخت يك دوربين روبوتيك روي رصدخانه Cerro Tololo Inter-American در شمال شيلي هستند. اين دوربين خواهد توانست هر چند ثانيه يك بار از سطح ماه عكسبرداري كند و نقشه دقيقي از TLPها فراهم نمايد. به اين ترتيب شايد راز اين معما يك بار براي هميشه حل شود.
TLP از نگاه خدمه آپولو ۱۳
عكسي از يك TLP که در سال 1953 گرفته شده است. پدیده ای کوچک به صورت نقطه ای روشن در دل تصویر.
باربارا میدل هارست و پاتریک مور، نقشه ای را بر مبنای بررسي ۳۰۰ TLP تهیه کرده اند. TLPهاي سرخ فام با رنگ قرمز و بقيه آن ها با رنگ زرد در تصوير مشخص شده اند.
دنباله دار
فوران ستارهسازي از نگاه هابل
فوران ستارهسازي از نگاه هابل
در فاصله حدود ۵/۱۲ميليون سال نوري از ما، کهکشانNGC۴۴۴۹ کوتوله در صورت فلکي تازيها قرار دارد. تصوير تازه منتشرشده تلسکوپ فضايي هابل از اين کهکشان شاهکار ديگري است که خلق شده است. اين کهکشان فعال در ستاره سازي آتش بازي بزرگي را به راه انداخته است. صدها هزار ستاره آبي جوان و پرجرم و ستارههاي سرخ در اين تصوير ميدرخشند. خوشه هايي از ستارههاي آبي-سفيد داغ و پرجرم در آرايش نامنظم کهکشان ديده ميشوند که هرکدام حاوي صدها يا هزاران ستاره اند. نواحي سرخي نيز در کهکشان پيداست که زايشگاههاي ستاره اي پر غبارند و همين طور ابرهاي عظيم از سحابي هاي تاريک که نور ستارههاي زمينه را سد کرده اند.
اين کهکشان با چنان سرعتي در حال ستاره سازي است که با اين روند تا يک ميليارد سال ديگر تمام ذخيره گاز ستاره ساز خود را مصرف ميکند. . در حالي که "فوران ستارهسازي" در اغلب کهکشانهاي مارپيچي از مرکز آنها شروع ميشود، جايي که تمرکز بيشتر گاز ستارهساز وجود دارد، در اين کهشان کوتوله سراسر آن دستخوش فوران ستارهسازي شده است. اين پديده شرايط کهکشانهاي ابتدايي عالم را به تصوير ميکشد و خوشبختانه کهکشان NGC۴۴۴۹ به قدر کافي نزديک است تا تلسکوپ فضايي هابل اين آزمايشگاه نادر کيهاني را با جزييات خيرهکنندهاي بررسي کند.
تعویق پرواز DAWN به دوشنبه
تعویق پرواز DAWN به دوشنبه
طرحي خيالي از پرواز سپيده دمرعد و برق پنج شنبه، مانع از آغاز مرحله ی دوم سوخت گیری دلتا ۲ طبق برنامه ریزی قبلی شد. به همچنین پنجشنبه عصر، دما بسیار گرم تر از آن بود که بشود سوخت گیری را آغاز کرد. قرار بود دریچه ی پرواز در روز یکشنبه، ۱۷ تیر، به مدت نیم ساعت، باز باشد و خبرها حاکي از اين بود که احتمال عدم تطبیق وضعیت آب و هوا با معیار های لازم برای پرواز، حدود ۶۰ درصد است. اما به يکباره خبر جديدي مبني بر تعويق دوباره اين پرواز اعلام شد. در آخرين خبرها آمده است که پنجره پرواز اين فضاپيما در بين ساعات ۳:۵۶ الي ۴:۲۶ (به وقت EDT) روز دوشنبه، ۱۸ تير ۱۳۸۶، خواهد بود.
مسير جداشدن دلتاي ۲ از زمين به هنگام آغاز پرواز و مراحل مختلف آنآن سوی شب تاب ها
آن سوی شب تاب ها
نمونه ای از ابرهای شب تاب که در 25 خرداد امسال مشاهده شده است. عکس از ورس ویکتور - بوداپست مجارستان
این ابرهای مرموز وقتی از فضا مورد بررسی قرار می گیرند با نام ابرهای میان سپهری قطبی موسوم به CPM ها شناخته می شوند. ولی از دید ناظرهای زمینی ابرهای شب تاب نام گرفته اند. این ابرها در فوقانی ترین لایه های جو و در لایه ی مزوسفر یا میان سپهر تشکیل می شوند. بهترین زمان برای رصد آن ها در نیمکره ی شمالی فصل تابستان یا به طور دقیق تر اواسط اردیبهشت تا اواسط شهریور است و زمان اوج فعالیت AIM نیز همین دوران است. این ابرها به هنگام تابستان نیمکره جنوبی نیز، در عرض های جغرافیایی بالا قابل رصد هستند.
با وجود آنکه مدت هاست ما شاهد ظهور این گونه ابر ها درآسمان هستیم ولی هنوز اطلاعات مستند زیادی از آنها در دست نیست. بنابراین عکس های جدید ما را در شناخت هرچه بهتر این ابرها یاری می کند و به پرسشهای زیادی همچون علت درخشش بیشتر آن ها در عرض های جغرافیایی پایین تر، علت روند رو به رشد درخشش آن ها پاسخ می گوید.
عکس AIM که در 21 خرداد گرفته شده و اولین عکس در نوع خود است که ظهور ابر شب تاب را روی نیمه ی شمالی اروپا و آمریکای شمالی نشان می دهد. نواحی سفید و آبی نشان دهنده ی ساختار ابر شب تاب و نواحی سیاه عدم وجود داده را نشان می دهد.
تغییر شکل این ابرها وابسته به تغییرات جدید قسمتی از جو در چند سال اخیر است و این هشداری دیگر برای ما هست تا بدانیم آب و هوای سیاره ما تغییر پیدا کرده است. ولی نمی دانیم تاثیر این تغییرات روی ابر های شب تاب چرا و چگونه است.
این کاوشگر در ادامه تحقیقات خود پس از تابستان نیمکره شمالی، دوربین های خود را روی نیمکره ی جنوبی تنظیم می کند و تا پایان تابستان نیم کره جنوبی به مطالعه ی ابرهای جنوبی می پردازد.
منبع : پایگاه اینترنتی اختصاصی AIM، ناسا
ورود فرصت به ویکتوریا به تعویق افتاد
ورود فرصت به ویکتوریا به تعویق افتاد
مهندسان و دانشمندان این پروژه از آن جهت این طوفان را مورد ارزیابی قرار می دهند که مریخ نوردها برای ادامه فعالیت، به انرژی خورشیدی نیاز دارند و ذرات غبار می توانند تا حدودی جلوی نور خورشید را بگیرند. انتظار می رود این طوفان،که طاقت فرساترین طوفانی است که مریخ نوردها تاکنون با آن روبرو بوده اند، برای حداقل یک هفته دیگر ادامه داشته باشد.
از سوی دیگر، ورود مریخ نورد فرصت به دهانه ویکتوریا برای حداقل چند روز به تعویق افتاد. فرصت که در خلیج داک(اردک) آماده ورود به ویکتوریا بود، برای حفظ انرژی در روز شنبه (۹ تیر) به عقب بازگردانده شد.
مريخ نوردها در خطر!جان کالاس،مدیر پروژه مریخ نوردهای ناسا در آزمایشگاه جت پروپالشن کالیفرنیا،در این باره می گوید:"طوفان هر دو مریخ نورد را تحت تأثیر قرار داده و میزان انرژی فرصت افت کرده است. ما همچنان پیگیر ورود به ویکتوریا هستیم، اما این کار حداقل تا ۲۲ تیر ممکن نیست. اطلاعات ما نشان می دهند که میزان غبار در جو مریخ رو به کاهش است، بنابراین ممکن است طوفان تمام شود و موقعیت ما به سرعت بهتر شود. اما باید منتظر ماند."
تصاویر دوربین رنگی مدارگرد نقشه بردار ناسا نیز در دنبال کردن وضعیت طوفان و برنامه ریزی برای مریخ نوردها نقش دارد. این تصاویر نشان می دهند که این طوفان در مقیاس منطقه ای است، و مناطقی را شامل می شود که میزان غبار در آن ها بسیار بالاست. این طوفان به سوی مشرق و در جهت عرض های میانی مریخ می وزد. به همین سبب، در سمت دیگر سیاره و در دهانه "گوسو"، محل قرارگیری روح، نیز میزان غبار رو به افزایش است. با این وجود اما، هنوز هم فرصت با غبار بیشتری مواجه است.
هردو مریخ نورد هر روز میزان غبار جو مریخ را تخمین می زنند. هرچه غبار کم تر باشد، نور بیشتری به صفحه های خورشیدی آن ها می رسد. در هفته گذشته، فرصت پرغبارترین روزهایش را پشت سر گذاشت و غلظت آن از ۱واحد به ۳/۳ افزایش یافت. میزان انرژی خورشیدی آن نیز از ۷۶۵ وات-ساعت در بازه زمانی مشابه به ۴۰۲ وات-ساعت کاهش یافت.
به اعتقاد استیو اسکویرس، محقق برجسته دانشگاه کرنل،"در حالی که این میزان غبار،فقط می تواند سطح سیاره را به اندازه ی قطر موی یک انسان بپوشاند، اما برای کاهش ۹۶ درصدی درخشندگی خورشید نیمروزی، در مقایسه با جو کاملا پاک، کافی است. البته، صفحه های خورشیدی نوری که از میان ذرات غبار عبور می کند را جذب می کنند و میزان کاهش انرژی کم تر است."
به گفته کالاس "این بیشترین مقدار غباری است که تاکنون بر روی یکی از مریخ نوردها دیده ایم. اگر میزان غبار بالا می رفت و برای چند روز بالا می ماند، این خطر وجود داشت که چگونه مریخ نورد فرصت می توانست در این محیط تاریک، به کار خود ادامه دهد."
تاریخچه مختصری از آسمان
تاریخچه مختصری از آسمان
صدها واقعه مهم در طول تاریخ ستاره شناسی رخ داده است . در زیر به چند اتفاق و فعالیت برجسته در زمینه نجوم و فضا می پردازم.
140 بعد از میلاد تا 2100 میلادی
بخش 2
1981 : انجام نخستین پرواز فضا پیمای شاتل . شاتل کلمبیا 36 بار در مدار زمین چرخید و سپس در یک باند فرود روی کره زمین فرود آمد.
1981 : سفینه ونرا -13 روسی برای مطالعه سیاره ناهید به فضا ارسال شد.
1982 : ماهواره ایراس به فضا پرتاب شد. این ماهواره به تجهیزات مادون قرمزی مجهز بود که می توانست حتی ضعیف ترین منابع گرمایی را در دور دست ترین نقاط کیهان ردیابی کند.
1984 : انجام نخستین عملیات امداد ماهواره ای در فضا. دو ماهواره موسوم به پالاپا-بی2 و ویستار-6 توسط فضا پیمای شاتل به زمین بازگردانده شدند تا پس از تعمیر برای استفاده مجدد آماده شوند.
1986 : لحظاتی پس از پرتاب فضا پیمای چلنجر ، انفجاری رخ داد که باعث مرگ 7 فضانورد سرنشین آن شد.
1986 : از سال 1957 تا این زمان تقریبا 3465 سفینه و کاوشگر فضایی به فضا پرتاب شده بود. 1603 فروند از آنها هنوز در فضا بودند که اغلب در مدار زمین قرار داشتند. 4420 عدد نخاله فضایی از جمله بدنه و مخازن سوخت فضاپیماه ها نیز در فضا سرگردان بود.
1986 : ایستگاه فضایی روسی میر به فضا پرتاب شد. اگرچه این ایستگاه برای ماموریت 5 ساله طراحی شده بود ، اما به مدت 15 سال در خدمت باقی ماند و عاقبت در سال 2001 به زمین بازگردانده شد .
1990 : تلسکوپ فضایی هابل در مدار زمین قرار گرفت . اندازه آن برابر یک کامیون بزرگ است و پس از 16 سال فعالیت همچنان به مخابره تصاویر زیبا و ژرف فضایی مشغول است. این تلسکوپ نقش بسیار برجسته و درخشانی در اکتشافات و بررسی های فضایی و کیهانی امروز ما داشته است.خدمات تعمیر و نگهداری این تلسکوپ هر چند مدت توسط فضانوردان مستقر در شاتل و مدار کره زمین انجام می گیرد.
1993 : یک ذره رنگ از بدنه موشک های قبلی به شیشه کابین فضا پیمای شاتل برخورد کرد. سرعت برخورد 60کیلومتر در ثانیه بود که برای در هم کوبیدن شیشه بیرونی کافی بود. تعدادی از متخصصین می گویند به زودی اطراف کره زمین را حلقه ای از نخاله های فضایی بازمانده از قطعات فضا پیما ها فرا خواهد گرفت.
1995 : فضا پیمای گالیله یک کاوشگر را به جو سیاره مشتری فرستاد. پیش از آن که کاوشگر در جو این سیاره غول پیکر از بین برود ، اطلاعات قابل توجه ای به زمین مخابره کرد.
1996 : یک فضا نورد زن آمریکایی به نام شارون لو سید طولانی ترین اقامت در فضا را تجربه کرد. او188 روز در ایستگاه فضایی میر گذراند.
1997 : سفینه کاوشگر پت فایندر (راه یاب) آمریکایی بر سطح مریخ فرود آمد . مریخ پیمای کوچکی که از زمین هدایت می شد از آن خارج شد . به مدت سه ماه در فضای اطراف خود به جستجو و گشت زنی پرداخت تا سر انجام باتری هایش از کار افتاد.
1999 : استار داست ماموریت خود را برای بررسی ستاره دنباله دار وایلد 2 آغز کرد. از اهداف دیگر این کاوشگر بررسی ذرات غبار موجود در فضای منظومه شمسی ، در جهت یافتن چگونگی پیدایش منظومه شمسی بود.
2000 : نخستین خدمه فضانورد در ایستگاه فضایی بین المللی آی. اس .اس مستقر شدند .
2001 : سفینه کاوشگر موسوم به کفشدوزک بر روی سیارکی به نام اروس فرود آمد. از مدت های طولانی پیش از فرود ، کاوشگر از فضای نزدیک سیارک به جمع آوری اطلاعات پرداخته بود .
2001 : یک مرده 60 ساله به نام دنیس تیتو به عنوان اولین مسافر تفریحی فضایی به ایستگاه فضایی بین المللی آی. اس .اس گام نهاد.
2001 : یک فضا نورد روسی به نام سر گئی آودیف در این سال نشان داد که آدمیان می توانند خود را با شرایط دشوار پرواز های طولانی مدت فضایی ساز گار کنند. او به مدت 748 روز در فضا قرار داشت.
2003 : چین نخستین فضا نورد خود را به مدار کره زمین اعزام کرد.
2003 : در روزهای اول فوریه فضا پیمای کلمبیا با 7 سرنشین در پایان یک ماموریت 16 روزه در هنگام باز گشت به جو زمین مشتعل و نابود شد.
2003 : دو مریخ نورد روح و فرصت به سوی مریخ ارسال شدند ، تا در دو سوی استوای آن به کاوش بپردازند که هم اکنون پس از گذشت سه سال ماموریت ، باز هم فعالند.
2004 : استار داست به دنباله دار مورد نظر(وایلد2) رسید و ماموریت اصلی خود را آغاز کرد.
2004 : سفینه فضایی کا سینی به سیاحت زحل و ماه آن موسوم به تیتان پرداخت.
2005 : در اوایل این سال کاوشگر هویگنس برای کاوش و جستجو دو ساعت ونیم از تیتان ، این قمر شگفت انگیز از کاسینی جدا شد و از ورای جو رقیق این قمر اطلاعات قابل توجه ای بدست آورد.
2005 : پرتاب مجدد شاتل دیسکاوری با 7 سرنشین به فضا. این بار هم حادثه ای مشابه با فضا پیمای کلمبیا رخ داد. اما کالینز و سایر سرنشینان خوش شانس بودند و قطعه جداشده از روکش تانکر اصلی سوخت از زیر بال چپ عبور کرد.
2005 : در این سال کاوشگر ونوس اکسپرس برای تحقیقات بیشتر از ورای ابر های اسیدی و جو غلیظ سیاره خواهری زمین زهره توسط آژانس فضایی اروپا صفر خود را آغاز کرد.
2005 : فضا پیمای شنجوی 6 به همراه دو سرنشین چینی آن سفر فضایی خود را به ورای جو زمین آغاز کرد و پس از مدتی با موفقیت به زمین نشست.
2005 : ایران نخستین ماهواره خود را به نام سینا-1 به کمک روسیه و از خاک روسیه در سال 1384 به مدار زمین فرستاد .
فرستادن ماهواره های مصباح و زهره ، از برنامه های آتی ایران است.
2006 : در اوایل این سال استار داست ماموریت 7 ساله خود را به پایان رسانید و با موفقیت گنجینه خود را به زمین فرستاد.
2006 : در 19 ژانویه فضا پیمای افق های نو (نیو هو رایزن ) سفر خود را به سوی کمربند کویپر و کاوش دقیق پلوتن ، این سیاره دوست داشتنی در دور دست آغاز کرد . احتمالا این کاوشگر به غیر از پلوتن ، سیارک دیگری را هم بررسی می کند .
این فضا پیما اوایل سال 2007 میلادی به مشتری نزدیک می شود تا از گرانش آن برای افزایش سرعت خود بهره بگیرد.
سپس این فضا پیما سفری تقریبا 10 سال را برای رسیدن به نزدیکی پلوتن در سال 2014 و جایگاه خود در نزدیک ترین محل به سیاره در سال 2015 میلادی می پیماید.
دنیای آتی
2006 : ماهواره کئو دراین سال به همراه سیل عظیمی از پیغام هایی که برای نسل های بعدی نوشته شده است ( به هر زبانی ) به مدار زمین پرتاب می شود و بعد از یک گردش 50000 ساله به دور مدار زمین ، به زمین باز می گردد.
2010 : فضانوردان چینی به کره ماه گام خواهند گذاشت تا دوران جدیدی از رقابت های فضایی آغاز شود.
2011 : تلسکوپ نسل بعد از هابل، تلسکوپ جیمز وب در سال 2011 به فاصله بیش از يك میلیون كيلومتر از زمین و با آینه ای سه برابرتلسكوپ فضایی هابل( آينهای به قطر 6 متر) به مدار زمین می رود.ای ن تلسکوپ می تواند به ژرفای کیهان و فضای اطراف بسیار عمیقتر نگاه كند.
2015 : بر سطح کره ماه یک ایستگاه فضایی تاسیس می شود .
2050 : در یک ماموریت اکتشافی بین المللی ، بشر بر روی مریخ گام خواهد نهاد .
2100 : نخستین کاوشگر میان ستاره ای موسوم به نور نورد لیزری به فضا پرتاب می شود. هدف این کاوشگر دستیابی به منظومه 3 ستاره ای آلفا قنطورس است.
پایان بخش دوم مقاله
آنچه که در این دو مقاله به آن پرداختم مروری بسیار گذرا بر فعالیت های بشر در زمینه نجوم این شگفتی طبیعت و فضا بود.
چیزی که شاید بشر در گذشته آن را رویایی دست نیافتنی تصور می کرد. اما حال تک تک رویا هایش جامه حقیقت بر تن می کنند ، زیرا رویا چیزی را داشتن ، گام اول رسیدن به آن است.
همچنین باید این نکته را اضافه کنم که در سال 1967 نخستین حادثه منجر به مرگ برای ولادیمیر کومارف در فضا بوقوع پیوست. فضا پیمای او در هنگام بازگشت مجدد به زمین از بین رفت.
کومارف با مرگ خود در راه پیشرفتی که به آیندگان تعلق دارد ، نام خود را به عنوان اولین از جان گذشته در تاریخ فضا برای همیشه به خاطره ها سپرد
منابع:
فناوری های فوق پیشرفته(پیشتازان فضا).
آشنایی با ستارگان و سیارات.
مقاله آقای پوریا ناظمی در جام جم .
مقاله آقای بابک امین تفرشی در جام جم.
برنامه آسمان شب.
سایت انجمن نجوم آماتوری ایران.
بیوگرافی مجله نجوم
بیوگرافی مجله نجوم هيئت تحريريه :
- دکتر : رضا منصوري ، مدير مسئول نجوم، دانشگاه صنعتي شريف، تهران
- دکتر محمدرضا خواجه پور ، مرکز تحصيلات تکميلي در علوم پايه، زنجان
- بابک امين تفرشي، جانشين سردبير، مدرس رصدخانه زعفرانيه، تهران
- دکتر منصور وصالي ، سرپرست شاخه آماتوری انجمن نجوم ايران، دانشگاه شهيد رجايي، تهران
- دکتر محمدتقي ميرترابي ، دانشگاه الزهرا، تهران
- محسن ايرجي ، مدرس نجوم و فيزيک در دبيرستان ممتاز حنان، تهران
- فريبا پايروند ثابت ، دبير بخش آسمان در اين ماه مجله نجوم، تهران
همکاران ديگر تحريريه :
- شادي حامدي آزاد ، نويسنده و مترجم بخش اخبار مجله نجوم و همکار بخش طراحی
- فاطمه عظيم لو ، مسئول بخش نامه ها و صفحه شما (گزارش هاي رصدي و پرسش هاي نجومي)
- محدثه عظيم لو ، دانشجوی دکتری اخترفيزيک، کانادا
- پوريا ناظمي ، گروه علمی روزنامه جام جم، دبير بخش خبر سايت نجوم
- همام حسيني ، همکار بخش مقاله های رصدی، مدير فنی و طراح سايت نجوم
مدير اجرايي :
- مجيد آل ابراهيم
مشاوران :
- دکتر سعدالله نصيري قيداري ، رييس انجمن نجوم ايران، دانشگاه زنجان
- دکتر توفيق حيدرزاده ، سردبير نجوم از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۶، پژوهشگر تاريخ نجوم در ايالات متحده
- مايکل سيمونز ، انجمن رصدخانه مونت ويلسون در ايالات متحده (www.mssimmons.com)
ارتباط با خوانندگان :
- فاطمه عظيم لو ، بخش نامه ها، گزارش ها و پرسش هاي شما Report At nojum.ir
- سليمه حسينی پور ، روابط عمومی و بخش اشتراک و بازارچه نجومی Nojum At nojum.ir
- سهامه محبی، مسئول بخش آگهی ها Market At nojum.ir
- * عکس هاي نجومي خود را براي استفاده در صفحه رنگي زير آسمان ايران يا در گالري آسمان شب سايت نجوم به نشاني Nojum At nojum.ir بفرستيد.
ديگر همکاران:
- نسرين شمس الله، حروفچينی و همکار بخش طراحی
- الهام خیاط، مسئول کلاس های نجوم، همکار بخش روابط عمومی و اشتراک
- نغمه توحیدی، مسئول برگزاری سخنرانی، کارگاه های آموزشی،و رصد در مدارس و مراکز آموزشی
سايت مجله نجوم :
- مديريت سايت : بابک امين تفرشي BTafreshi At nojum.ir
- مجري و طراح : همام حسيني Homam at VTransit dot com
- دبير خبر: پوريا ناظمي News At nojum.ir
دیگر همکاران پیوسته سایت نجوم
- آروین صداقت کیش، همکار ویراستار aviehs At scientist.com
- سهند پیربادیان، همکار بخش خبر spirbadian At yahoo.com
- مسعود رفیعی، همکار بخش خبر masoudraf At gmail.com
- ایلیا تیموری، همکار بخش گالری و عکس هفته ilia.no0jum At gmail.com
- فرهنگ وفا، همکار بخش آسمان farhangv At gmail.com
- آیرین شیوایی، همکار بخش پرسش و پاسخ، ishivaei At hotmail.com
جشن روز ستاره شناسی در کرج - گزارش تصویری
|
||||||||||||||||||||
| منبع:ستاره پارسی | ||||||||||||||||||||
.jpg "منجمان آماتور شهر کرج دور هم جمع شدند")
.jpg "در ساعت 10 صبح همگی در محوطه تالار شهیدان فلاح نژاد (ساختمان شورای شهر و شهرداری کرج) جمع شدیم تا با چیدن غرفه ها آماده پذیرایی از همشهریان مهربانمان باشیم.")
.jpg "در ساعت 10 صبح همگی در محوطه تالار شهیدان فلاح نژاد (ساختمان شورای شهر و شهرداری کرج) جمع شدیم تا با چیدن غرفه ها آماده پذیرایی از همشهریان مهربانمان باشیم.")
.jpg "در ساعت 10 صبح همگی در محوطه تالار شهیدان فلاح نژاد (ساختمان شورای شهر و شهرداری کرج) جمع شدیم تا با چیدن غرفه ها آماده پذیرایی از همشهریان مهربانمان باشیم.")
طوفان بزرگ مريخ
طوفان بزرگ مريخ
تصويري که Larry Owens در بامداد ۲۷ ماه ژوئن، با تلسکوپ ۱۴ اینچ اشمیت کاسگرین، از طوفان جدید مریخ گرفته است
دیدار از آتلانتیس
عکس هفته
آفتاب آمد، دلیل آفتاب
آفتاب آمد، دلیل آفتاب
آقاي محسن ايرجي، دبیر جشنواره، در مراسم افتتاحيه
ساعت آفتابي بسيار بزرگي از شهر ساري
۲)نیما مجد آرا
۳)نازنین خدمتی راد، غزاله ساغری، سپیده بدخشانیان، نیوشا محمودی و پرنیان طاهری
۴)شقایق خداخواه، نرگس سلمانی، محدثه باقری، سپیده سلیمی و خانم طالبلو
۵)مازیار خادمی، امین قوامیان، محمد محسنی و علی اکبر عشوری
در پایان برنامه به تمامی سازندگان ساعت آفتابی که در این جشنواره شرکت کرده بودند، گواهی شرکت در دومین جشنواره ملی ساعت های آفتابی اهدا شد. ساعت هاي آفتابي گروه ها و سازندگان شرکت کننده به شرح زیر بود:
۱) ساعت آنالماتیک دبیرستان خرد
۲) ساعت آفتابی طرح طاووسی شاخص راهنمایی خرد
۳) ساعت آفتابی دبیرستان رشد
۴) ساعت آفتابی طرح افقی، عمودی، استوایی
۵) ساعت آفتابی عمودی راهنمایی خرد
۶) اذان گوی خورشیدی مرکز نجوم آستان قدس
۷) ساعت آفتابی گروه نجوم برساووش
۸)ساعت های آفتابی آقای عسگری
۹)قبله نمای معراج رزم آرا
۱۰)ساعت مکعبی دبیرستان علامه طباطبایی (چند ساعت در یک ساعت)
۱۱)ساعت آفتابی انجمن نجوم شباهنگ ساری
۱۲)ساعت های شخصی (شکل طبیعت و آیینه)
۱۳)ساعت آفتابی شخصی با پایه تخت جمشید
۱۴)ساعت آفتابی شخصی شکل کره جغرافیایی
۱۵)ساعت آفتابی چوبی
۱۶)ساعت آنالماتیک شخصی
۱۷)ساعت آفتابی مربعی شکل دبیرستان فرزانگان
۱۸)ساعت آفتابی شخصی استوایی ساده
۱۹)ساعت آفتابی شخصی مدل ابتکاری کروی
۲۰)ساعت آفتابی گروه فرانقش
آقای سیاوش صفاریان پور، مشاور هیئت دبیران شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران، ضمن تقدیر از تمامی شرکت کنندگان و سازندگان ساعت آفتابی، از حامیان این برنامه نیز برای برگزاری هرچه بهتر آن تشکر کرد.
مراسم اختتاميه و اهداي جوايز
سازمان فضایی ایران، معاونت فرهنگی-اجتماعی شهرداری منطقه ۳ تهران، برنامه تلویزیونی آسمان شب ، ماهنامه نجوم و مجتمع فرهنگي پارک سئول حامیان این برنامه بودند. همچنین لوح های تقدیری به سبب ابتکار، ابداع، تلاش و به پاس خدمات به برخی از سازندگان ساعت آفتابی اهدا شد. لازم به ذکر است که برای آن عزیزانی که به پوسترشان در جشنواره لوح تقدیر اهدا شد و در جشنواره حضور نداشتند، لوح تقدیر از طرف شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران برایشان ارسال می گردد. در انتها، از تمامی همکارانی که با تلاش و کوشش خود در برگزاری این جشنواره کمک نمودند نیز تقدیر به عمل آمد.
لازم به ذکر است که همزمان با این جشنواره، گروه های نجومی مختلفی مراسم روز ساعت های آفتابی در گوشه و کنار ایران را با برنامه های متنوعی برای عموم تهیه دیده بودند. به امید برگزاری موفق سومین جشنواره ملی ساعت های آفتابی در ۳۱ خرداد ۱۳۸۷.
دورههای جدید آموزشی ماهنامه نجوم در تابستان ۸۶
دورههای جدید آموزشی ماهنامه نجوم در تابستان ۸۶
کلاسهای ستارهشناسی در سه ردهی کودکان (بین ۸ تا ۱۱ سال)، دانشآموزان (دوم راهنمایی تا سوم دبیرستان) و بزرگسالان (پیش دانشگاهی به بالا) برگزار میشود و طی دو سال اخیر موفق به جذب طیف وسیعی از علاقه مندان در سنین مختلف، از دانش آموزان علاقهمند تا میانسالان و حتی کهنسالان شده است. همچنین مخاطبان بزرگسال این کلاسها را طیف وسیعی از علاقهمندان با حرفههای مختلف شامل شده است.
دورههاي آموزشی شامل ۲ ترم مقدماتی و پیشرفته است که علاقهمندان با طی کردن آن گواهی معتبر هر دوره آموزش اخترشناسی را با نشان مجله نجوم دریافت میکنند. علاقهمندان پس از اتمام اين ۲ دوره و همچنين افرادي که مطالعات شخصی کافی داشتهاند میتوانند در دورهها و کارگاههای موضوعی شرکت کنند (دوره آمادگی المپیاد نجوم ۸۶ از ابتدای مهر آغاز می شود).
موضوعات دوره در سطح مقدماتی شامل مبانی نجوم از تاریخ تا شناخت صورتهای فلکی، سیارات و خورشید، مبانی اخترفیزیک و شناخت ابزارهای مناسب رصد آسمان (انواع تلسکوپها و دوربینهای دوچشمی است) است که در ۱۵ جلسه (که شامل ۱ جلسهی آزمون نيز هست)ارائه میشود.همچنین دورهی مقدماتي یک شب رصد آسمان را نیز شامل میشود که به صورت اختياری ثبت نام میگردد و علاقهمندان به رصد زير آسمان تاريک و پرستاره بيرون از شهر براي تکميل تجربيات نجومي خود در اين دورهها میتوانند در گشتهای رصدی فروشگاه آسمان شب شرکت کنند.
مدرسان اصلی این دورههای آموزشی به ترتیب زیرند: دکتر سپهر اربابي،محسن ایرجی، پوریا ناظمی، فاطمه عظیم لو، بابک امین تفرشی، فريبا ثابت، محمد اخلاقی، محمد جواد ترابی، ذوالفقار دانشی نسب، سیاوش صفاریان پور(عکاسی)، علیرضا وفا(عکاسی)، اميرحسين ابوالفتح (عکاسي)، نفیسه نعیمی پور(نجوم کودکان). همچنین در دوره تابستان ۱۳۸۶ از مدرسان توانای دیگری نیز در هر بخش کمک گرفته خواهد شد.
شرایط کلاس ها و نحوه ثبت نام
دورهی تابستان ۱۳۸۶ از ۱۶ تیر آغاز ميشود، ۲ روز در هفته و در ۱۵ جلسه. کلاسهاي مقدماتي، پيشرفته، کودکان و عکاسی نجومی روزهای شنبه و دوشنبه بین ساعات ۱۶:۰۰ الی ۲۰:۰۰ برگزار میشوند. ثبت نام در دورهی پیشرفته فقط به علاقهمندانی توصیه میشود که دورهی مقدماتی را سپری کردهاند یا پیشاپیش در دورههای مراکز آموزش نجوم معتبر شرکت کردهاند.
دورهی کارگاهي عکاسی نجومی که اضافه بر برخي مدرسان نام برده شده از اساتيد ديگري نيز در آن استفاده میشود، شامل ۱۰ جلسه کلاس و يک جلسه تجربی عکاسی آسمان است که مهمترين موضوعات عکاسی نجومی را شامل میشود از عکاسی بادوربينهای ساده و سه پايه تا عکاسی با تلسکوپ و معرفی سیسیدیها و کار با آنها.
مهلت ثبت نام حداکثر تا هفته اول تير است، اما با توجه به ظرفيت محدود، ممکن است کلاسها پيش از اين تاريخ پر شود، بنابراین اولويت با افرادي است که زودتر اقدام به ثبت نام کردهاند. ثبت نام شنبه تا چهارشنبه ۸ صبح تا ۴ بعد از ظهر در دفتر مجله نجوم به نشانی پل گیشا (نصر) بین خیابان گیشا (نصر) و بلوچستان، نبش پل، کوچه البرز، شماره ۱۸ انجام میشود. هزينه شرکت در کلاسها به صورت حضوری دریافت میشود.
لطفا برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره تلفن مجلهی نجوم ۸۸۲۷۰۰۲۹ و ۸۸۲۷۱۳۶۳ تماس بگیرید.
آتلانتيس سوار بر بويينگ ۷۴۷
نگاه تازه به ابرهاي مشتري
نگاه تازه به ابرهاي مشتري
در تصوير بالا نوار باريكي از ابرهاي سفيد بر فراز استواي مشتري ديده مي شود. رنگ سفيد نشان مي دهد كه ابرها در ارتفاعات بالاي جو هستند. در تصوير سمت راست رنگ سفيد به قهوه اي گراييده است كه نشان مي دهد ابرها به اعماق جو (ارتفاعات پايين) منتقل شده اند. به نظر مي رسد كه كل نوار با نواري در زير آن يكي شده است. در هر دو تصوير در ابرهاي بالاي استوا چرخشهاي كوچكي در موجهاي بزرگتر شكل گرفته است. يك نوار مارپيچ در كل نوار غالب است. اين ساختار مارپيچي كه در واقع يك پارگي در سطح ابر است اين امكان را براي ستاره شناسان
منطقه درهم و برهم قهوه اي رنگي كه در شكل سمت چپ پايين تر از استوا ملاحظه مي شود در تصوير سمت راست ناپديد ميشود و در عوض زبانهاي از ابرهاي قهوه اي ديده ميشود كه جرياني از چرخشهاي سفيد در آن وجود دارد.
چنين تغييراتي پيش از اين نيز مشاهده شده بود. ستاره شناسان نخستين بار در دهه ۱۹۸۰ ميلادي با تلسكوپهاي زميني و سپس در اوايل دهه ۱۹۹۰ هنگامي كه تلسكوپ هابل در فضا مستقر شده بود اين تحولات را مشاهده كردند اما در آن زمان قدرت تفكيك تلسكوپ به اندازه كافي نبود. اما تصاوير جديد هابل با قدرت تفكيك بالا مي توانند ستاره شناسان را در فهم چگونگي گسترش اين تغييرات به كل سياره ياري کنند. براي دسترسي به تصاوير بيشتر به منبع اصلي خبر در وبگاه تلسکوپ فضايي هابل مراجعه کنيد.
زندگی با هلال ماه
زندگی با هلال ماه
محمدرضا صياد، آغازگر جنبش گستردهِ علم روِيت هلال ماه ايران و كارشناس تقويم، از تابستان ۱۳۵۱ در حيطه تقويمهاي هجري شمسي و قمري تلاش كرده و دستاوردهاي بسياري را به ارمغان آورده است. او، كه در پايان سال ۱۳۸۵ از مؤسسهِ ژئوفيزيك دانشگاه تهران بازنشسته شد، كماكان به پژوهش و آموزش ادامه ميدهد و اكنون سِمَت مشاور علمي نشريهِ تخصصي تاريخ علم و عضويت افتخاري تماشاگه زمان را دارد.
محمد رضا صیاد در روز نجوم سال ۱۳۸۶ در غرفه تقویم و رویت هلال ماهمقاله کامل "زندگی با هلال ماه" را در ماهنامه نجوم شماره ۱۷۱ (خرداد ۱۳۸۶) بخوانید.