28 آذر 1386

روز قبل

ستاگان از میان پنجره باده شرح:

میلیاردها ستاره در مرکز کهکشان ما می­درخشند. بسیاری از این ستاره ها خود میلیاردها سال عمر دارند. ستارگانی که با کهکشان ما در سن رقابت می­کنند. اجتماع این ستارگان با غبار میان ستاره­ای، این مجموعه زردفام ستاره­ای را تشکیل می­دهند. در سمت راست این تصویر، حفره­ای با چگالی کمتر می­بینید. آن منطقه، که به پنجره باده، منجمی آلمانی که درباره آن تحقیق کرده است، معروف است برای شناخت ستارگان دوردست و هندسه داخلی راه شیری استفاده می­شود. پنجره باده در صورت فلکی قوس قرار دارد. عکس از: Stephane Guisard
1 تصویر برگزیده 2007:Astronomy Pictures of the Year for 2007 

ماهنامه نجوم 

باشگاه نجوم تهران وناگفته‌هاي بزرگان در شب يلدا

باشگاه نجوم اين ماه تهران، اين بار از منظري متفاوت به شب يلدا مي‌نگرد. اين باشگاه در تالار ورشو تهران برگزار خواهد شد.

سرويس خبري نجوم

۲۷ آذر ۱۳۸۶

 

شب يلدا، همواره در برگيرنده‌ي مجموعه‌اي از قديمي‌ترين فرهنگ‌ها و سنت‌هاي پارسي آميخته با دانش فضا و نجوم بوده كه اندك زماني است، به سبب مدرنيزه شدن جامعه و خصوصاً نسل جوان، مورد بي‌مهري و كم‌توجهي قرار گرفته است.

از ديرباز اين شب محفلي براي ديد و بازديدها و شنيدن خاطرات و تجارب بزرگان بوده و باشگاه نجوم تهران، همانند سال‌هاي پيش، در نظر دارد تا با گرامي داشت اين وجه مشترك آسمان و ايران، اين بار از منظري متفاوت به شنيدن ناگفته هاي اساتيد نجوم آماتوري اين ديار بنشيند.

شما نيز به اين مراسم ويژه دعوت شده ايد تا همراه با آقايان تفرشي، صفاريان پور و ناظمي، به ناگفته‌هاي نجومي سفر کنيم.

مکان: سالن همايش‌هاي ورشو ، خیابان استاد نجات الهی ( ویلا ) نبش ورشو

 

زمان: ۱۶ الي ۱۸ چهارشنبه ۲۸ آذر [e-mail]           ۱۳۸۶

منبع: شاخه ی آماتوری انجمن نجوم ایران

 

---

© Nojum Magazine

ابرهای سرخ بر فراز سیاره فراخورشیدی

تیمی از اخترشناسان به کمک دوربین پیشرفته ی پیمایش هابل توانستند مدارکی محکم مبنی بر وجود ابر و مه، در سیاره ای فرا خورشیدی تهیه کنند.

ايليا تيموري

۲۳ آذر ۱۳۸۶

 

سرپرست این تیم، «فردریک پونت» (Frederic Pont)، از رصد خانه دانشگاه ژنو در سوییس، با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل اولین ردیابی ها را از این ابر و مه در جو سیاره فراخورشیدی انجام داد. او می گوید: "مدت بسیار زیادی را صرف تحقیق بر روی سیارات فراخورشیدی کردیم تا بتوانیم جوی مانند جو زمین را در بین آنها بیابیم و می توان گفت این ثبت گامی موثر در این راه بوده است. این اولین سیاره ی فراخورشیدی است که اغلب گمان های ما را در کنار هم دارا بود."

این مشاهدات هنگامی صورت گرفت که سیاره فراخورشیدی از جلوی ستاره مادر عبور می کرد، بدین ترتیب نوری که از سوی ستاره از جو گذشته بود، سبب شد تا طیف گازهای موجود در جو آن آشکار شود.

مدار این سیاره بسیار به ستاره ی مادر نزدیک است که به آن یک سیاره مشتری داغ (Hot Jupiter) می گویند. ساختار گازی آن مانند مشتری است اما باید گفت که از نظر اندازه بسیار بزرگ تر از مشتری است. فاصله کم آن تا ستاره مادر سبب شده است تا دمای جو آن به ۷۰۰ درجه سلسیوس برسد. بررسی ها نشان می دهد که این سیاره دارای اقماری با ابعاد زمین است که مانند حلقه های زحل به خوبی می توان آنها را شناسایی کرد.

مشاهدات دقیق هابل به اخترشناسان اجازه داد تا مطالعات دقیقی بر طیف های رسیده از جو داشته باشند و اکنون این بررسی های مناسب موجب شناسایی ساختار و ترکیبات جوی در HD۱۸۹۷۳۳b شده است. اندازه ستاره مادر در این سیستم بسیار کوچک و تنها حدود ۷۶ درصد اندازه خورشید ما است و این موضوع سبب شد تا محاسبات دشوار گردند، چراکه تنها زمانی می توان داده به دست آورد که سیاره در حال گذر از مقابل ستاره مادر باشد، و مدت این گذر تنها چند لحظه است.

دانشمندان انتظار داشتند که اثری از سدیم، پتاسیم و آب را نیز ثبت کنند، اما شکل و طیف های جو حاکی از آن اند که این مواد در سیاره وجود ندارند. مطالعات دیگر نیز حاکی از آن است که آسمان این سیاره دارای ابر و مه غلیظ و ضخیمی، به ارتفاع ۱۰۰۰ کیلومتر است، این ابر و مه غول پیکر، در هنگام غروب، ستاره مادر را رویایی و قرمز رنگ می کند، درست مانند غروب خورشید و رنگ زیبای ابرها در آسمان زمین. در منظومه شمسی نیز سیاره زهره و تیتان قمر زحل دارای چنین ابر و مه هایی هستند. مطابق با شواهد رصدی درون ابر سیاره فراخورشیدی ذراتی بسیار ریز از آهن، سیلیکات و غبار اکسید آلومینیم ( آنچه که در یاقوت کبود نیز یافت می شود) وجود دارند.

مشکل دیگر در هنگام رصد کم و زیاد شدن نور ستاره بود که اختلالاتی را ایجاد می کرد. آنها همچنین توانستند لکه خورشیدی بزرگی را بر سطح ستاره مادر بیابند، ابعاد این لکه ۸۰۰۰۰ کیلومتر است، لکه های خورشیدی نواحی تیره ای هستند که دما در آنها بیش از ۱۰۰۰ درجه سلسیوس سردتر از دیگر نواحی در ستاره است.

منبع : Space Telescope

---

© Nojum Magazine

علت دماي زياد تاج خورشيدي

فعاليت خورشيد تا چند سال آينده به اوج خود مي‌رسد و اخترشناسان در پي آن هستند تا بتوانند فوران‌هاي شديد تاجي خورشيد را که براي زمين خطرناک هستند، پيش‌بيني کنند.

معصومه اسکندري

۲۸ آذر ۱۳۸۶

 

در طی چند سال آینده تعداد شراره‌ها و فوران‌های خورشیدی كه فوران‌های تاج خورشیدی (CME)، خوانده می‌شوند افزایش یافته و در ۲۰۱۱ یا ۲۰۱۲ به حداكثر می‌رسد. این فوران‌ها می‌توانند به زمین برسند و در ارتباطات،‌ فعالیت ماهواره‌ها و حتی شبكه‌های انتقال نیرو اختلال ایجاد كنند. دانشمندان سعی دارند با شناخت ساز و كارهای كنترل كننده فوران‌ها‌، آنها را پیش‌بینی كنند.

ستاره‌شناسان از زمانی كه گالیله،‌ «فابریسیوس»(Fabricius) و «شینر» (Scheiner) در سال ۱۶۱۱ لكه‌های خورشیدی را كشف كردند، پیوسته سعی در مطالعه سطح خورشید داشته‌اند اما همواره نوسانات جو زمین در طول روز مانع دیدن جزییات ریز سطح خورشید بوده است.

 

آخرین پیشرفت‌ها در زمینه شناخت خورشید به كمك فضاپیمای «هینود»(Hinode) حاصل شده است. هینود یك فضاپیمای ژاپنی است كه از شهریور ۱۳۸۵ شروع به كار نموده است و با استفاده از سه تلسكوپ، در محدوده طول موجهای مریی،‌ فرابنفش و x به تصویر برداری از سطح خورشید می‌پردازد.

یكی از مهم‌ترین رازهای خورشید این است كه چگونه تاج خورشید داغ می‌شود و داغ می‌ماند. تاج خورشید بیرونی‌ترین لایه جو خورشید است كه حرارت آن میلیون‌ها درجه است. درحالیكه حرارت نورسپهر (photosphere) تنها ۵۷۸۰ درجه كلوین است.

به گفته دانشمندان، امواج «آلفین» (Alfvén) و اتصال مجدد مغناطیسی دو سازوكار مهم در گرم كردن تاج خورشید هستند.

مشاهدات نشان می‌دهد كه گاهي میدان‌های مغناطیسی همجوار، با یكدیگر آمیخته شده و در قالب تركیب‌بندی جدیدی در می‌آیند. در این فرآیند كه اتصال مجدد مغناطیسی گفته می‌شود،‌ خطوط نیرو با جهت‌ متضاد با یكدیگر برخورد كرده و در قالب جت‌های پرتو x و فورانهای خورشیدی انرژی آزاد می‌كنند.

جت‌های پرتو x،‌ انفجارهای كوچكی هستند كه نسبت به انواع قویترشان، CMEها، سطح انرژی كمتری دارند و تعدادشان بیشتر است. جت‌های كوچك پرتو x‌ انرژی معادل هزاران بمب اتمی دارند و می‌توانند مواد را با سرعت ۲/۳ میلیون كیلومتر بر ساعت به فضا پرتاب كنند. انرژی CMEها هزار بار بیشتر است و می‌توانند مواد را با سرعت ۶/۹ میلیون كیلومتر بر ساعت به فضا پرتاب كنند. این مواد ظرف تنها ۱۵ ساعت به زمین می‌رسند و زمین و میدان مغناطیسی آن را متاثر می‌كنند. دانشمندان یك مدل جدید اتصال مجدد مغناطیسی یافته‌اند كه در طی آن،‌ خطوط نیرو به جای شكستن و متصل شدن،‌ در عرض یكدیگر می‌لغزند.

امواج آلفین،‌ امواج خاصی در میدان مغناطیسی خورشید هستند كه باعث داغ شدن تاج خورشید می‌شوند. این امواج هنگامی كه حركات همرفتی و امواج فشاری، میدان مغناطیسی را به اطراف هل می‌دهند یا زمانی كه یك فرآیند دینامیكی سبب تغییر شكل یا اتصال مجدد میدان‌های مغناطیسی ‌شود، ‌تولید می‌شوند. اگرچه شواهدی بر ضد ایده امواج آلفین وجود دارد اما دانشمندان با استفاده از داده‌‌های هینود موفق شدند مستقیما آنها را در لایه‌های پایینی جو خورشید مشاهده كنند.

مطالعه داده‌های پرتو x‌ هینود نشان می‌دهد كه در امتداد خطوط نیروی میدان مغناطیسی باز در قسمت‌های فوقانی تاج خورشید، پلاسمای (گاز باردار شده) داغ به بیرون جریان می‌یابد كه می‌تواند منبعی برای بادهای خورشیدی باشد. بادهای خورشیدی جریانی از پلاسما هستند كه در همه جهات از خورشید به بیرون جاری می‌شوند. اندازه گیری نرخ انتقال انرژی امواج آلفین نشان می‌دهد كه آنها برای پرتاب كردن ذرات باد خورشیدی به درون منظومه خورشیدی انرژی كافی دارند. همچنین‌،‌ جت‌های پرتو x نیز پلاسما را در درون فضا به پیش می‌رانند.

به گفته‌ي دانشمندان،‌ رابطه روشنی میان اتصال مجدد مغناطیسی و تشكیل امواج آلفین در جت‌های پرتو x‌ وجود دارد. آنها با زیر نظر گرفتن قطب‌های خورشید و مشاهده به طور متوسط ۲۴۰ جت پرتو x‌ در روز به این نتیجه رسیدند كه اتصال مجدد مغناطیسی مكررا رخ می‌دهد و امواج آلفین تولید می‌كند و انرژی پلاسما را در جت‌های پرتو x‌ تقویت می‌كند. ارتباط تعداد زیاد جت‌ها با سرعت پلاسمای جاری به درون منظومه خورشیدی این ایده را تقویت می‌كند كه جت‌های پرتو x برای بادهای خورشیدی پر سرعت نقش نیروی پیشران را ایفا می‌كنند. دانشمندان امیدوارند با مطالعه جت‌های پرتو x به درك بیشتری از انفجارهای خورشیدی و CMEها دست یابند.

منبع: مرکز اخترفيزيک هاروارد، Sky and Telescope

---

© Nojum Magazine |

جهان نزدیک

عکس هفته

جهان نزدیک

این طرح، که نقشه بردار دو میکرونی کل آسمان (2MASS) در نور فروسرخ Hk را تهیه کرده ­است، بیش از یک میلیون و نیم ستاره درخشان و کهکشان را در جهان نزدیک نشان می­دهد. حاصل کار طرحی شگفت انگیز از ستارگان و کهکشان ها است که برای چگونگی تشکیل عالم و تکامل آن محدودیت هایی ایجاد می­کند. در میانه عکس، ستاره های موجود در صفحه راه شیری دیده می­شوند. در بیرون صفحه کهکشانی، اکثریت نقاط کهکشانهایی هستند که برای شناسایی فاصله رنگ آمیزی شده­اند. در تصویر 2MASS ، نقاط آبی کهکشان های نزدیک و نقاط قرمز کهکشان های دوردست با انتقال به سرخ نزدیک به 1.1 را نشان می­دهند. اسامی ساختارها در حاشیه نوشته شده است. کهکشان ها به دلیل گرانش در کنار یکدیگر قرار می­گیرند و ساختارهایی مانند خوشه های کهکشانی، ابر خوشه و حتی ساختارهای بزرگتری را ایجاد می­کنند.

برای نخستین بار، تلسکوپی زمینی جو سیاره‌ای فراخوشیدی را بررسی کرد

اخترشناسان دانشگاه تگزاس، با استفاده از تلسکوپ هابي-ابرلي موفق شدند براي نخستين بار جو سياره‌اي فراخورشيدي را با استفاده از تلسکوپي زميني بررسي کنند.

احسان مهرجو

۲۲ آذر ۱۳۸۶

 

ستاره‌شناسي از دانشگاه تگزاس با استفاده از تلسكوپ «هابي- ابرلي»(Telescope Hobby Eberly) موفق به شناسايي جو يك سياره فراخورشیدی شد. نتيجه‌ي اين تحقيق در شماره‌ي آينده نشريه «مقالات اخترفيزيكي» (Astrophysical Journal Letters) منتشر خواهد شد.

تلسکوپ هابي-ابرلي

تلاش بسيار به منظور نخستين نشانه‌های وجود سيارات در اطراف ساير ستارگان (كه به نام سيارات فراخورشيدي و يا سيارات بيروني شناخته مي‌شوند) و همچنين كشف سيارات شبيه به زمين گامی رو به جلو در كشف حيات در كيهان به شمار مي‌رود.

«ردفيلد»(Redfield)، شخصی که این تحقیق را انجام داده است، مي‌گويد:" آنچه همه ما خواهان رسيدن به آن هستيم، وجود سياره‌اي با جوي شبيه به جو زمين است."

سياره‌اي كه ردفيلد آن را مطالعه نموده است به دور ستاره‌ي HD۱۸۹۷۳۳ كه حدود ۶۳ سال نوري دورتر از زمین و در صورت فلكي روباهک (ثعلب) قرار دارد، در حال گردش است. اما اين سياره، مشابه زمين نيست. جرم آن ۲۰ درصد بيشتر از جرم مشتري است و در مداري بسيار نزديك به دور ستاره‌ي مادر گردش مي‌كند بطوريكه فاصله‌اش از ستاره‌ي مادر ۱/۰ فاصله‌ي سياره عطارد تا خورشيد است يعني چيزي حدود ۵ ميليون و ۸۰۰ هزار كيلومتر.

مدار سياره‌ي مورد نظر از ديد ناظر زميني

از ديد ناظر زميني، سياره در هر بار گردش مداري خود مستقيما از مقابل ستاره عبور مي‌كند و اين يعني كه اين سياره (HD۱۸۹۷۳۳b) يك سياره‌ي فراخورشيدي گرفتی است. در واقع همين ويژگي بود كه منجر شد «بوچي فرانكويس» از فرانسه در سال ۲۰۰۴ آن را کشف کند و امسال ردفیلد موفق شد جو آن را بررسی نماید.

منجمين قبلا نيز يك بار به كمك طیف نگار تصویربردار موجود بر روي تلسكوپ هابل (STIS) به شناسايي جو سياره‌اي كه به همين ترتیب حول ستاره‌ی ديگري گردش مي‌كرد، پرداخته بودند.

به گفته‌ي رد فيلد، STIS خيلي زود و پس از اولين رديابي خراب شد و ديگر امكان ادامه كار با اين تلسكوپ در فضا ميسر نبود و اكنون رصدهاي زميني تنها گزينه‌ي پيش رو براي اين منظور است.

اثر سديم در خطوط طيفي ستاره

او مي‌گويد در سال‌هاي اخير اين كار چندين بار از روي زمين انجام شده است كه همگي نا‌موفق بوده‌اند. در اكثر موارد منجمين ستاره‌ي مورد نظرشان را تنها از طريق يك‌بار گذر مطالعه مي‌كردند. ردفيلد در ادامه چنين مي‌گويد:"من مي‌دانستم كه ما بايد يك قدم جلوتر برويم و احتمالا براي شناسايي جوّ سياره، چندين گذر متوالي آن را بررسي نماييم". او كه طي يك دوره يك ساله ۱۱ گذر سياره را به كمك HET و طيف‌نگار با وضوح بالاي آن مورد مطالعه قرار داده است در خصوص روش خود چنين مي‌گويد:" ابتدا طيفي از ستاره را هنگامي كه سياره در مقابل آن قرار گرفته است و سپس طيف ديگري را در غياب سياره بدست می‌‌آورديم، حال اين دو طيف را با هم مقايسه مي‌كنيم و به طيف جوي سياره مي‌رسيم."

به گفته‌ي وي، سياره با هر بار گذر از مقابل ستاره، بخشي از نور ستاره را سد مي‌كند و اگر سياره جوي نداشته باشد، مقدار برابری نور را در تمام طول موج‌ها سد خواهد كرد. اما چنانچه سياره جو داشته باشد، گازهاي موجود در جو آن مقدار نور بیستری را جذب خواهد نمود.

قبلا پيش‌بيني شده‌ بود كه در جو اين سياره اتم‌هاي سديم وجود دارد. در چنین شرایطی جو سياره نور بيشتري از ستاره را در طول موج‌هاي مربوط به گذارهاي اتم سديم جذب خواهد كرد و به گفته‌ي ردفيلد اين موضوع باعث مي‌شود كه سياره بزرگ‌تر به نظر برسد.

وقتي اين سياره در طول ‌موج‌هاي خاصي از گذار سديم مورد مطالعه قرار گرفت، ۶% بزرگتر از زماني بود كه در ساير طول موج‌ها بررسي شده‌ بود و مشخص شد كه جوّ سياره مورد نظر عمدتا از سديم تشكيل شده است.

منبع : وبگاه رصدخانه‌ مک دونالد در دانشگاه تگزاس

---

© Nojum Magazine

ابرهای سرخ بر فراز سیاره فراخورشیدی

تیمی از اخترشناسان به کمک دوربین پیشرفته ی پیمایش هابل توانستند مدارکی محکم مبنی بر وجود ابر و مه، در سیاره ای فرا خورشیدی تهیه کنند.

ايليا تيموري

۲۳ آذر ۱۳۸۶

 

سرپرست این تیم، «فردریک پونت» (Frederic Pont)، از رصد خانه دانشگاه ژنو در سوییس، با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل اولین ردیابی ها را از این ابر و مه در جو سیاره فراخورشیدی انجام داد. او می گوید: "مدت بسیار زیادی را صرف تحقیق بر روی سیارات فراخورشیدی کردیم تا بتوانیم جوی مانند جو زمین را در بین آنها بیابیم و می توان گفت این ثبت گامی موثر در این راه بوده است. این اولین سیاره ی فراخورشیدی است که اغلب گمان های ما را در کنار هم دارا بود."

این مشاهدات هنگامی صورت گرفت که سیاره فراخورشیدی از جلوی ستاره مادر عبور می کرد، بدین ترتیب نوری که از سوی ستاره از جو گذشته بود، سبب شد تا طیف گازهای موجود در جو آن آشکار شود.

مدار این سیاره بسیار به ستاره ی مادر نزدیک است که به آن یک سیاره مشتری داغ (Hot Jupiter) می گویند. ساختار گازی آن مانند مشتری است اما باید گفت که از نظر اندازه بسیار بزرگ تر از مشتری است. فاصله کم آن تا ستاره مادر سبب شده است تا دمای جو آن به ۷۰۰ درجه سلسیوس برسد. بررسی ها نشان می دهد که این سیاره دارای اقماری با ابعاد زمین است که مانند حلقه های زحل به خوبی می توان آنها را شناسایی کرد.

مشاهدات دقیق هابل به اخترشناسان اجازه داد تا مطالعات دقیقی بر طیف های رسیده از جو داشته باشند و اکنون این بررسی های مناسب موجب شناسایی ساختار و ترکیبات جوی در HD۱۸۹۷۳۳b شده است. اندازه ستاره مادر در این سیستم بسیار کوچک و تنها حدود ۷۶ درصد اندازه خورشید ما است و این موضوع سبب شد تا محاسبات دشوار گردند، چراکه تنها زمانی می توان داده به دست آورد که سیاره در حال گذر از مقابل ستاره مادر باشد، و مدت این گذر تنها چند لحظه است.

دانشمندان انتظار داشتند که اثری از سدیم، پتاسیم و آب را نیز ثبت کنند، اما شکل و طیف های جو حاکی از آن اند که این مواد در سیاره وجود ندارند. مطالعات دیگر نیز حاکی از آن است که آسمان این سیاره دارای ابر و مه غلیظ و ضخیمی، به ارتفاع ۱۰۰۰ کیلومتر است، این ابر و مه غول پیکر، در هنگام غروب، ستاره مادر را رویایی و قرمز رنگ می کند، درست مانند غروب خورشید و رنگ زیبای ابرها در آسمان زمین. در منظومه شمسی نیز سیاره زهره و تیتان قمر زحل دارای چنین ابر و مه هایی هستند. مطابق با شواهد رصدی درون ابر سیاره فراخورشیدی ذراتی بسیار ریز از آهن، سیلیکات و غبار اکسید آلومینیم ( آنچه که در یاقوت کبود نیز یافت می شود) وجود دارند.

مشکل دیگر در هنگام رصد کم و زیاد شدن نور ستاره بود که اختلالاتی را ایجاد می کرد. آنها همچنین توانستند لکه خورشیدی بزرگی را بر سطح ستاره مادر بیابند، ابعاد این لکه ۸۰۰۰۰ کیلومتر است، لکه های خورشیدی نواحی تیره ای هستند که دما در آنها بیش از ۱۰۰۰ درجه سلسیوس سردتر از دیگر نواحی در ستاره است.

منبع : Space Telescope

---

© Nojum Magazine

همراه با يک اوديسه

همراه با يک اوديسه بزرگداشت ۹۰ سالگي سر آرتور سي کلارک، ‌پنج‌شنبه اين هفته در فرهنگسراي ارسباران برگزار مي شود. سرويس خبري نجوم آرتور سي کلارک در دفتر خود و در حال مطالعه ماهنامه نجوم - عکس پوريا ناظمي۱۸ آذر ۱۳۸۶ سر آرتور چارلز کلارک، ‌مهندس، ‌نظريه پرداز، ‌دانشمند و نويسنده برجسته و ماندگار علمي تخيلي هفته آينده نودمين سالگرد تولدش را در سري لانکا جشن خواهد گرفت. آرتور سي کلارک،‌ طراح مدارهاي ماهواره هاي زمين ثابت،‌ نويسنده داستانهاي برجسته اي چون، ‌پايان طفوليت، ‌۲۰۰۱ يک اوديسه فضايي،‌ مجموعه راماها و دهها عنوان ديگر يکي از معدود افرادي است که جهان علم و آينده دانش خود را مديون او مي داند و به همين دليل در سراسر جهان مراسمي براي بزرگداشت تولد او برگزار خواهد شد. درتهران ماهنامه نجوم با همکاري سازمان فضايي ايران و برنامه تلوزيوني آسمان شب،‌ ويژه برنامه اي را در روز ۵ شنبه ۲۲ آذر ماه در فرهنگسراي هنر (ارسبارن) و از ساعت ۱۵ الي ۱۸ برگزار خواهد کرد. در اين برنامه سخنرانان به بررسي ابعاد و جلوه هاي گوناگون زندگي و آثار کلارک خواهند پرداخت. سخنرانان اين برنامه به شرح زير هستند: پديده آرتور سي کلارک: مديا کاشيگر،‌نويسنده و منتقد ادبي پيش بيني ها و و اقعيتهاي جهان سي کلارک:‌بابک امين تفرشي ،‌سردبير نجوم سي کلارک و عصر فضا : شهرام يزدان پناه،‌مدير روابط عمومي سازمان فضايي ايران جهان بيني سي کلارک: حسين شهرابي،‌مترجم - عضو موسس آکادمي فانتزي جهان شگفت انگيز آرتور سي کلارک: پوريا ناظمي،‌روزنامه نگار علمي ورود در اين برنامه که از سوي ماهنامه نجوم و با همکاري سازمان فضايي ايران و برنامه تلوزيوني آسمان شب و حمايت آکادمي فانتزي برگزار مي شود،‌ رايگان و براي عموم آزاد است. -------------------------------------------------------------------------------- © Nojum Magazine

سحابي نشري

سحابی های نشری ابرهایی گازی با دمایی بسیار بالا هستند. اتم های موجود در این سحابی ها توسط تابش فرابنفش ستاره های اطراف دارای انرژی می شوند، این حالت را بر انگیختگی اتم ها می نامیم، در این حالت اتم ها تا زمانی که انرژی شان تمام شود از خود نور تابش می کنند (درست مانند لامپ های نئونی). معمولا اینگونه سحابی ها قرمز هستند و این بدان علت است که اتم هیدروژن سازنده اصلی آنهاست و این اتم در حالت برانگیختگی طیفی قرمز رنگ دارد، این موضوع برای دیگر اتم ها نیز صادق است و رنگ های دیگر نشان دهنده طیف برانگیخته اتم های دیگر اند. این سحابی ها را در مناطقی از فضا که در حال زایش ستاره ای هستند می توان یافت زیرا تراکم اتم های هیدروژن حاکی از شکل گیری ستارگان است . سحابی فوق نیز که آن را با نام روزت می شناسیم گونه ای از همین سحابی ها است. این جرم در صورت فلکی تکشاخ و در 3000 سال نوری از ما قرار دارد. این اثر زیبا نیز از تهران اما با ابزارهایی پیشرفته مانند CCD ثبت شده است.

عکس از صادق قمي زاده

نجوم(persian astronomy center)

---

 Magazine © Nojum

شاتل فضايي آتلانتيس آماده پرواز است

در چهارمين پرواز شاتل فضايي آتلانتيس در طي سال اخير ميلادي يک آزمايشگاه اروپايي به بدنه ايستگاه بين المللي فضايي متصل خواهد شد

 خدمه ماموريت فضاييSTS-122 

 منبع : وبگاه پروازهاي فضايي سرنشين دار ناسا 

سازمان فضايي آمريکا ،‌ناسا اعلام کرد،‌شاتل فضايي آتلانتيس عصر روز پنجشنبه به وقت محلي فلوريدا،‌از پايگاه فضايي کيپ کندي به مدار زمين و به ملاقات ايستگاه بين المللي فضايي خواهد رفت.

اين ماموريت که با کد عملياتي STS-122 شناخته می شود چهارمین ماموریت شاتل های فضایی در سال جاری به شمار می رود. پنجره پرواز این ماموریت که روز ۵ شنبه ۱۵ آذر باز می شود تا روز ۵ شنبه ۲۲ آذر باز هواهد بود و در صورتی که به هر دلیلی شاتل فضایی آتلانتیس نتواند در این بازه به سوی مدار ایستگاه فضایی بین المللی پرواز کند،‌این فرصت را تا ابتدای سال آینده میلادی از دست خواهد داد.

در این ماموریت فضایی ۳ راهپیمایی برنامه ریزی شده است که برای اتصال بخش جدیدی به ایستگاه فضایی باید صورت گیرد. آزمایشگاه تحقیقاتی کولومبوس ،‌یکی از قطعات تکمیل کننده ایستگاه بین المللی است که از سوی آژانس فضایی اروپا طراحی و برای الحاق به ایستگاه بین المللی فضایی آماده اعزام به مدار زمین شده است.

چنانچه این ماموریت با موفقیت به پایان برسد باید در انتظار ماموریت بعدی شاتل ها در ماه فوریه و بازهم به مقصد ایستگاه بین المللی فضایی بود.

منبع : NASA

  نجوم(persian astronomy center)

---

© Nojum Magazine

اعلام نتایج رقابت "دانشمند یک روزه" کاسینی

نتايج رسمي رقابت "دانشمند يک روزه" فضاپيماي کاسيني در ايران اعلام شد. در اين رقابت ۴۷ نفر از يازده شهر ايران با سي مقاله شرکت کرده بودند.

سرویس خبری نجوم

۶ آذر ۱۳۸۶

نتايج رسمي رقابت "دانشمند يک روزه" فضاپيماي کاسيني در ايران اعلام شد. در اين رقابت ۴۷ نفر از يازده شهر ايران با سي مقاله (۲۱ مقاله شخصي و ۹ مقاله گروهي) شرکت کرده بودند.

اسامي برگزيدگان اين رقابت در ايران به شرح زير است: (به ترتیب حروف الفبا نام خانوادگی)

شایان اصانلو، پويا بني اسدي،‌ فاطمه پاکدامن، ایلیا تیموری‌، سپيده حسن مقدم،‌ نيلوفر خاوري، سارا رحمانی،‌ نگار زاهدي مهر، کیمیا سلحشوری، سیده شیرین شیوایی، مهسا عرب کوهي، زهرا معافي مدني، زرين منتظري و شيرين منتظري

این افراد به صورت شخصی یا گروهی ۶ مقاله را برای وبگاه نجوم ارسال کرده بودند.

مقالات برگزیده ای که به زبان فارسی نوشته شده بودند، با همکاری آقای افشین نصیری که نزدیک به سه دهه در خارج از ایران زندگی می کنند به زبان انگلیسی ترجمه شد.

علاوه بر مقالات برگزیده شرکت کنندگانی که در بالا نامشان آمده بود، مقاله خانم ها پروین مزیدی از علی آباد کتول و سوسن ترابی پاریزی از زاهدان نیز در رده ی بعد مورد سفارش وبگاه نجوم برای شرکت در رقابت قرار گرفت.

وبگاه نجوم با تشکر از تمامی شرکت کنندگان، از آن ها به نحوی شایسته تقدیر خواهد کرد. اسامی شرکت کنندگان در رقابت دانشمند یک روزه فضاپیمای کاسینی به شرح زیر است: (به ترتیب حروف الفبا نام خانوادگی)

1. مینا اخیانی
2. شایان اصانلو
3. آتوسا افغانی
4. پويا بني اسدي
5. فاطمه پاکدامن
6. سوسن ترابی پاریزی
7. سینا پور عسگری
8. رضیه پورمند
9. نگین تولایی
10. ایلیا تیموری
11. زینب جدیدی
12. آروین جنابی
13. مرضیه حجتی فهیم
14. سپيده حسن مقدم
15. منیره حسین زاده
16. ارشد حسینی
17. نيلوفر خاوري
18. هستی خاندایی
19. علیرضا خسرو آبادی
20. فرید دادخواه
21. سارا رحمانی
22. مجید رضایی
23. ندا رئیسی
24. نگار زاهدي مهر
25. شهاب زمانی
26. صابره زجاجی
27. سروش ستوده
28. کیمیا سلحشوری
29. افشین شریفی
30. سارا شوریان
31. سیده شیرین شیوایی
32. سروش صابری
33. شقایق صدیقی
34. آریانا طاهرزاده
35. مهسا عرب کوهي
36. مائده فرهوش
37. غزاله کاظمی
38. محمد کرمی
39. شفق کیوانیان
40. ندا مبرا
41. پروین مزیدی
42. زهرا معافي مدني
43. زرين منتظري
44. شيرين منتظري
45. مرتضی نادری
46. فرشته نژاد رسولی
47. زهره نیک خواه

این عزیزان از شهرهای تهران، مشهد، همدان، ‌شاهرود، کرج، تبریز، رامسر، زاهدان، علی آباد کتول، سنندج و اصفهان با ارسال مقالاتشان در این رقابت شرکت کرده بودند.

وبگاه نجوم ۲۶ مقاله را در رده دبیرستان(۲۱ مقاله رده دبیرستان + ۵ مقاله ای که رده سنی مشخص نکرده بودند) و ۴ مقاله را در رده راهنمایی داوری کرد. در میان این ۳۰ مقاله، آمار نشان دهنده مقبولیت هدف دوم فضاپیمای کاسینی بود به طوری که ۶۳ درصد افراد به این هدف رای داده بودند. هدف سوم نیز با ۲۶ درصد مقبولیت دومین رده را به خود اختصاص داد. از هرکدام از هدف های اول و چهارم نیز فقط یک مقاله در ایران به دست ما رسید.

آمار برگزاری رقابت دانشمند یک روزه کاسینی، به همراه مقالات کامل برگزیدگان ایرانی ساعت ۱۹:۰۰، سه شنبه ۶ آذر ۱۳۸۶ برای مرکز پیشرانش موشک ناسا ارسال شد.

وبگاه نجوم با آرزوی موفقیت برای تمامی شرکت کنندگان منتظر اعلام رسمی نتایج از مرکز پیشرانش موشک ناسا است.

 

خبر های پیشین سرويس خبري نجوم درباره رقابت "دانشمند يک روزه" کاسيني:

 

رقابت دانش آموزی برای کنترل فضاپیمای کاسینی

۲۰ آبان ۱۳۸۶
دانش آموزان با شرکت در رقابت "دانشمند یک روزه" می توانند بخت خود را برای کنترل فضاپیمای کاسینی بیازمایند.

 

مواد کمک آموزشی برای شرکت در رقابت کاسینی

۱ آذر ۱۳۸۶
دانش آموزان با شرکت در رقابت "دانشمند یک روزه" می توانند بخت خود را برای کنترل فضاپیمای کاسینی بیازمایند.

 

تماس با وبگاه نجوم: [e-mail]

نجوم(persian astronomy center

---

© Nojum Magazine

چهره‌های ماه

شاید تا به حال در خیال خود تصاویر زیادی را روی سطح ماه تصور کرده باشید. شما هم می‌توانید چهره‌های مورد علاقه‌ی خود را روی سطح ماه پیدا کنید. در این مقاله برخی از چهره‌های معروف سطح ماه را بررسی می‌کنیم.

حامد پور خرسندی

۹ آذر ۱۳۸۶

 

بدون شک از اولین باری که انسان چشم به آسمان دوخت، درخشش ماه در آسمان توجه او را به خود جلب کرد.

با وجود این که انسان از ابتدای خلقت ماه را رصد کرده است، امروزه نیز رصدگران بسیاری در سراسر جهان این جرم آسمانی پرنور را رصد می‌کنند و از رصد آن لذت می‌برند. همچنین می‌توان پروژه‌های رصدی آماتوری بسیاری در رابطه با ماه انجام داد.

شيري بر روي ماه

مرد مصري بر روي ماه

در اولین نگاه با چشم غیر مسلح، ماه به صورت کره‌ای نورانی با لکه‌هایی تیره دیده می‌شود که از ترکیب این لکه‌ها به صورت ذهنی، می‌توان اشکال و چهره‌های بسیاری را بر روی ماه ساخت.

اما این لکه‌های سیاه رنگ که به عنوان دریاهای ماه شناخته می‌شوند، در واقع گدازه‌های سرد شده حاصل از برخوردهای شهاب سنگی بزرگ با این قمر، در ابتدای تشکیل آن هستند. این سنگ‌های سرگردان پس از برخورد با سطح ماه، آن را شکافته‌اند و از این شکاف‌ها مواد مذاب به بیرون راه پیدا کرده‌اند. این گدازه‌های روان، مناطق پست و هموار را پوشانده‌اند که امروزه تضاد روشنایی این نقاط با مناطق مرتفع و بدون گدازه مشهود است.

در گذشته، رصدگران به گمان این که این مناطق تیره تر دریا هستند، به آنها نام «دریا» داده‌اند و هر کدام از این دریاها نیز با اسامی خاصی همچون بحران‌ها، شهد، آسایش، برودت و... شناخته می‌شوند.

حال به بررسی برخی از چهره‌های معروف روی سطح ماه می‌پردازیم:

برای دیدن چهره اول، از شب هفتم یا هشتم ماه قمری شروع می‌کنیم که ماه بصورت نیم دایره دیده می‌شود. در این مواقع دریای بحران‌ها، حاصلخیزی، شهد، آسایش، برودت و همچنین بخارها به خوبی دیده می‌شوند.

تصوير دختري بر روي ماه

برای دیدن «دختری روی ماه» از دو دریای بحران‌ها و حاصلخیزی چشم پوشی کنید. سپس مطابق شکل، دریاهای شهد، آسایش و آرامش را توسط بسته‌ای فرضی از دیگر نقاط جدا کنید، در مرحله بعد دو خط یکی از ابتدای دریای آسایش(نسبت به غرب و شب اول) و دیگری از انتهای آرامش به طرف دهانه بارز تیکو بکشید. اگر دقت کنید درون این دو خط خمیده، دریای بخارها نیز قرار می‌گیرد، که نشان دهنده‌ی چشم دختر است. اگر کمی دقت کنید می‌توانید نیمرخ دختری را روی ماه ببینید!

 

از شب نهم به بعد می‌توانید در جستجوی نیمرخ «مردی روی ماه» باشید، مطابق شکل دو دریای آرامش، آسایش و قسمت زائده مانند آسایش را داخل بسته‌ای از حاشیه دریاها قرار دهید که نشانگر موهای مرد هستند، سپس از قسمت جنوبی دریای ابرها خطی را از حاشیه دریا به شمال (به طرف آرامش) بکشید، که این خط از حاشیه غربی اقیانوس طوفان‌ها نیز بگذرد، اگر دقت کنید می‌توانید با در نظر گرفتن دریای بخارها به عنوان چشم، تصویر مردی را روی ماه تصور کنید.

اما بر روی ماه چهره دیگری را نیز به نام «سگ تنبل» می توانید ببینید. کافی است که دو دریای آرامش و قسمت شمالی باران‌ها را به صورت مستقل از دیگر نقاط جدا کنید، سپس دریای بخارها و قسمتی از دریای باران‌ها (شمال دهانه اراتستن) را به عنوان دو چشم سگ در نظر بگیرید، اگر دقت کنید می‌توانید دهان و بینی سگ را به ترتیب در شمال دریای ابرها و جنوب کوهستان آپنین ببینید.

مرد جوان

دزد دريايي

شب بدر فرصت مناسبی است که به دیدار "دزد دریایی" در میان دریاهای ماه بروید، تصور این شکل هم چندان سخت نیست، ولی توصیه می‌کنیم، برای دیدن آن از فیلتر کاهش دهنده نور ماه استفاده کنید. برای دیدن این شکل، قسمت تقریباً روشن اقیانوس طوفان‌ها (محدوده کوپرنیک و کپلر) را از دیگر نقاط جدا کنید. توصیف این که چگونه می‌توان این چهره را دید، به خاطر عدم وجود دریاهای مختلف در این ناحیه ممکن نیست، ولی می‌توانید با استفاده از مثلث دهانه‌های کپلر، کوپرنیک و آریستارخوس و تصور کوپرنیک به عنوان گوش دزد، این شکل را تصور کنید.

 

 

بر روی ماه می‌توانید با استفاده از تصور خود، اشکال و چهره‌های دیگری را همچون پسربچه، مرد عینکی، هندو، خرگوش، کشیش، مرد مصری، حمال، چهره معروف ماه، کلمه‌ی مکه و همچنین کلمه‌ی علی و چهره‌ها و اشکال دیگری را ببینید که به میزان تخیل و تصور شما متغیر هستند.

 

مادربزرگ

خرگوش

يکي از صورت‌هاي روي ماه

دختري بر روي ماه

 

  ............................................................................................................................................................................................

  اما دقت کنید که همه‌ی این تصاویر ساخته‌ی ذهن ما هستند و جستجو برای یافتن آن ها تنها می‌تواند روشی برای یادگیری عوارض سطحی ماه باشد. بنا بر این دقت کنید که این تصویرسازی علمی نیست و بهتر است که در برنامه‌های عمومی نجومی، بدون توضیح دقیق از آن استفاده نکنید.

persian astronomy center)

---

© Nojum Magazine

جرم جهان اندکی کم‌تر از تصورات قبلی است

محاسبات جدید نشان می‌دهند که جرم جهان، بین 10 تا 20 درصد کم‌تر از چیزی است که تا پیش از این تصور می‌شد.

امير حسام صلواتي

۲۶ آبان ۱۳۸۶

محاسبات جدید نشان می‌دهند نسبت به آنچه پیش از این تصور می‌شد، جهان دارای ماده‌ي معمولی و تاریک کم‌تری است. طبق این محاسبات، وزن جهان حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد کمتر از قبل تخمین زده می‌شود.

این تخمین جدید از بررسی خوشه‌ی کهکشانی «ایبل» ۳۱۱۲ (Abell ۳۱۱۲) به دست آمده است. در سال ۲۰۰۲، منجمان اعلام کردند منشا اشعه‌ی ایکس تابیده شده از این خوشه، ابرهای گرد و غبار و گازهای بین کهکشانی هستند. ولی مشاهدات جدید رصدخانه¬ی فضایی چاندارا نتوانست خطوط طیفی مربوط به این‌گونه ابرها را تشخیص دهد.

به همین دلیل منجمان معتقدند اشعه‌ی ایکس تابشی از این خوشه ناشی از برخورد بین الکترون‌ها و فوتون‌هاي درون فضاست. این امر باعث تغییر محاسبات مربوط به تخمین جرم این خوشه می‌شود.

«مکس بونامنت»(Max Bonamente)، یکی از اعضای تیم بررسی کننده‌ی این خوشه، می‌گوید:"این واقعیت نشان می‌دهد که وزن ابرهای منشا اشعه‌ی ایکس بسیار کمتر از مقداري است که قبلا تصور می‌شد".

ماده‌ی تاریک ابتدا به این دلیل مورد توجه قرار گرفت که می‌توانست توضیح دهد چگونه کهکشان‌ها با وجود سرعت زیاد چرخش به دور خود، از هم نمی‌پاشند. اگر ماده‌ی معمولی کم‌تری در ایبل ۳۱۱۲ وجود داشته باشد، ماده‌ی تاریک کمتری نیز برای نگهداری آن مورد نیاز است. و در صورتی که این امر در مورد دیگر کهکشان‌ها نیز صادق باشد، جهان وزن کم‌تری نسبت به آنچه تصور می‌شود خواهد داشت. تایید نتایج به دست آمده به وسيله‌ي این تیم تحقیقاتی منوط به ماموریت‌های فضایی آتی است که قادر باشند منشا تابش‌های دریافتی را به دقت مشخص نمایند.

منبع: www.space.com

---

© Nojum Magazine

سیاهچاله‌های پرجرم منبع پرتوهای كيهانی پر‌انرژی هستند

دانشمندان دريافتند که بخش زيادي از پر انرژي‌ترين پرتوهاي کيهاني، از سياهچاله‌هاي بسيار پر جرم مرکز کهکشان‌ها ساطع مي‌شود.

معصومه اسکندري

۲۷ آبان ۱۳۸۶

 

پرتوهای كیهانی ذرات بارداری مثل پروتون‌ها و هسته‌های اتمی هستند كه مانند باران یكنواختی روی جو زمین فرو می‌ریزند. بیشتر این ذرات از خورشید و چشمه‌هایی درون كهكشان خودمان، مثل بقایای ابرنواخترها، تابش می‌شوند. اما منبع پرانرژی‌ترین ذرات كه با سرعت نزذيک به سرعت نور حركت می‌كنند همچنان یك معما باقی مانده است.

سیاهچاله‌های ابر پر جرم در مركز كهكشان‌ها مواد اطراف خود را می‌بلعند و ذرات باردار بسیار پرانرژی را به فضا پرتاب می‌كنند.

در سرعت‌های بالا، یك پروتون منفرد می‌تواند معادل یك توپ تنیس با سرعت ۱۰۰ كیلومتر بر ساعت انرژی داشته باشد. توضیح این‌كه ذرات چگونه شتاب می‌گیرند تا به چنین سرعت‌های بالایی دست یابند مشكل است.

یكی از توضیحات مطرح شده این است كه ذرات به وسیله‌ی «هسته‌های كهكشانی فعال»(AGN)، به بیرون پرتاب می‌شوند. انرژی هسته‌های كهكشانی از حركت گردابی ماده به درون یك سیاهچاله عظیم تامین می‌شود. اگر AGNها در فاصله‌ی حداكثر چند صد میلیون سال نوری از ما بودند این توجیه صحیح ‌بود. تئوری پیش‌بینی می‌كند كه پرتوهای پرانرژی قبل از این‌كه به زمین برسند در اثر برهمكنش با تابش زمینه به جا مانده از مهبانگ، انرژی خود را از دست می‌دهند. برخی توجیهات دیگر نقش انفجارهای پرتو گاما را موثر می‌دانند. انفجار پرتو گاما، انفجاری قوی، حاصل از فروریزش یك ستاره پرجرم به درون یك سیاهچاله است. همچنین پرتوهای كیهانی ممكن است از واپاشی ذرات سنگین به جا مانده از مهبانگ كه درون گره‌های مرموز فضا-زمان به تله افتاده‌اند، به وجود بیایند.

آزمودن هر توجیهی دشوار است زیرا پرتوهای بسیار پرانرژی كیهانی بسیار نادرند.

دانشمندان برای اینكه به قدر كافی از آن‌ها نمونه دریافت كنند بزرگ‌ترین گیرنده‌ی پرتو كیهانی را در رصدخانه «پیر اوگر»(Pierre Auger) ساخته‌اند. این رصدخانه بین‌المللی با وسعتی در حدود ۳۰۰۰ كیلومتر مربع، آرایه‌ای از ۱۶۰۰ آشكارساز است و از سال ۲۰۰۴ شروع به كار نموده است.

در رصدخانه اوگر ذرات پرانرژی در اثر برهم كنش با آب در مخزن آشكارساز، آشكار می‌شوند. این رصدخانه همچنین با استفاده از تلسكوپ‌های نوری به مشاهده تابش ذرات جو در اثر برخورد پرتوهای كیهانی می‌پردازد.

رصدخانه باید ده‌ها یا صد‌ها پرتو كیهانی ساطع شده از AGNهای جداگانه را آشكار كند تا با تعیین سطح انرژی پرتوها معلوم شود آن‌ها دقیقا چگونه شتاب گرفته‌اند. فرآیندی كه تصور می‌شود به وسیله میدان مغناطیسی اطراف سیاهچاله‌های بسیار بزرگ كنترل شود. به گفته دانشمندان، برای مثال اگر ۱۰۰ پرتو از یك AGN آشكار و طیف انرژی پرتوها تهیه شود، راهی به سوی چگونگی شتاب گرفتن ذرات گشوده می‌شود.

هنگامی كه یك پرتو بسیار پرانرژی به لایه‌های فوقانی جو زمین برخورد می‌كند، رگباری از ذرات ثانویه به وجود می‌آورد كه با جاری شدن به سمت پایین جو به شاخه های متعددی تقسیم می شوند. رگبار ذرات هنگامی كه با زمین برخورد می‌كند می تواند منطقه‌ای به وسعت ۴۰ كیلومتر مربع را پوشش دهد.

آشكارسازهای روی زمین ذرات ثانویه را دریافت و ثبت می‌كنند و همزمان ۲۴ تلسكوپ نوری نشان می‌دهند كه چگونه این ذرات باعث تابش ذرات جو می‌شوند. به این ترتیب ستاره‌شناسان با اطلاعات گرد آمده به دقت انرژی و خط سیر پرتوهای كیهانی را برآورد می‌كنند.

از مرداد ۲۰۰۷ تاكنون ۲۷ پرتو كیهانی پرانرژی ثبت و تحلیل شده است. تقریبا تمام این پرتوها از AGNهایی با فاصله حداكثر ۲۵۰ میلیون كیلومتری زمین می‌آیند. به گفته دانشمندان این نشان می‌دهد كه AGNها بهترین گزینه برای منبع پرتوهای كیهانی بسیار پرانرژی هستند.

پرتوهای كیهانی هنگام عبور از میدانهای مغناطیسی اندكی از مسیر اولیه خود منحرف می‌شوند. مطالعه پرتوهای كیهانی رازهایی را درباره میدان‌های مغناطیسی موجود در كهكشان روشن می‌كند. همچنين اطلاعاتی درباره چگونگی برخورد ذرات به دست می‌دهد. هنگام برخورد پرتوهاي كيهانی با جو، انرژی ذرات آنها ۳۰ برابر بیشتر از انرژی ذرات در قوی‌ترین شتاب‌دهنده های زمین است

منبع: نیوساینتیست

---

© Nojum Magazine

رقابت دانش آموزی برای کنترل فضاپیمای کاسینی

دانش آموزان با شرکت در رقابت "دانشمند یک روزه" می توانند بخت خود را برای کنترل فضاپیمای کاسینی بیازمایند. (مهلت ارسال آثار ده روز دیگر تمدید شد و امکان ارسال مقالات به زبان فارسی نیز فراهم آمد.)

محمدجواد ترابي

 

با توافق مرکز پیشرانش موشک، مهلت ارسال مطالب به مدت ۱۰ روز یعنی تا ۴ آذر ۱۳۸۶ تمدید شد. همچنین در این دور رقابت دانش آموزی، دانش آموزان می توانند مطالب خود را به زبان فارسی ارسال کنند.

قمر ميماس در حال بیرون آمدن از پشت سياره زحل

دانشمندان و دست اندرکاران فضاپیمای کاسینی به مناسبت دهمین سال ارسال این فضاپیما به فضا اقدام به برگزاری رقابتی دانش آموزی به نام "دانشمند یک روزه" کرده اند. دانش آموزان با ارسال مقاله ۵۰۰ کلمه ای خود، در مورد یکی از چهار سوژه ای که فضاپیمای کاسینی می تواند در روز جمعه ۹ آذر ۱۳۸۶ عکاسی کند، خواهند توانست در این رقابت شرکت کنند.

 

رقابت به این شکل است که دانشمندان، چهار سوژه ای را که فضاپیمای کاسینی می تواند در روز ۹ آذر ۱۳۸۶ عکاسی کند را شبیه سازی کرده اند. حال از دانش آموزان می خواهند که مقالات خود را درباره ارجحیت یک سوژه بر سه سوژه دیگر ذکر کنند. در ضمن بایستی علل انتخاب آن سوژه نسبت به دیگر سوژه ها، بر اساس ارجحيت میزان اطلاعات علمی بدست آمده و همچنین در نظر گرفتن ارزش هنری آن عکس باشد.

در صورت برگزیده شدن مقاله ارسالی، کنترل این فضاپیما در نهم آذر برای عکس برداری از سوژه مورد نظر به گروه دانش آموزان برگزیده داده می شود و آن گروه برای یک روز دانشمند کاسینی خواهند شد. در آن زمان فضاپیمای کاسینی در فاصله یک و نیم میلیون کیلومتری از زحل قرار دارد و با سرعت ۴.۳ کیلومتر در ثانیه به سوي زحل در حرکت است.

حلقه هاي زحل و اقمار بيشمار آن

 

این همان وضعیتی است که دانشمندان کاسینی همیشه با آن روبرو اند، امکان عکاسی از یک سوژه خاص از بین چند سوژه؛ اینکه کدام سوژه برای عکاسی از اهمیت بالاتر برخوردار است، مناظره ی همیشگی این دانشمندان را شکل می دهد. البته دانشمندان سریعاً هم به توافق می رسند.

 

به سبب اعلام مسئولین این رقابت مبنی بر عدم امکان شرکت دانش آموزان خارج از ایالات متحده در این رقابت، وبگاه نجوم از اطلاع رسانی این رقابت خودداری کرد تا اینکه مکاتبات ما با مرکز پیشرانش موشک(JPL) نتیجه داد. بر اساس اعلام مرکز پیشرانش موشک که مجری این طرح است، به سبب موانع فنی و بالارفتن حجم کار در صورت جهانی بودن این رقابت، این سازمان نمی تواند در سطح جهانی، رقابت را برگزار کند. اما با اعلام خرسندی از پیگیرهای به عمل آمده به ما این فرصت را داد، که همچنون نهادی در انگلستان عمل کنیم تا دانش آموزان ایرانی نیز بتوانند در این رقابت شرکت کنند.

 

قمر پرومتئوس و حلقه F سیاره زحل

بنابر طرح پیشنهادی آن ها وبگاه نجوم مقالات را دریافت و داوری می کند و بهترین مقالات هر سوژه را برای داوری به مرکز پیشرانش موشک ارسال خواهد کرد. به این ترتیب هم دانش آموزان ایرانی در این رقابت شرکت می کنند و هم مرکز پیشرانش موشک با حجم به مراتب کمتری از مقالات مواجه مي شود. لازم به یادآوری است، مقالاتی که مستقیماً و به صورت مستقل، از خارج ايالات متحده به این مرکز ارسال می شوند، مورد داوری قرار نمی گیرند.

با هماهنگی هایی که به تازگی با مرکز پیشرانش موشک انجام شد، توانستیم مهلت ارسال آثار را ده روز دیگر تمدید کنیم؛ همچنین در این دور رقابت، دانش آموزان می توانند آثار خود را به زبان فارسی برایمان ارسال کنند. وبگاه نجوم با داوری آثار رسیده، مقالات برگزیده را انتخاب می کند. پس از آن با برقراری ارتباط با نویسندگان آن مقالات، برای ارسال مقاله به زبان انگلیسی برای شرکت در رقابت اصلی، آنان را یاری خواهد داد.

شرایط و نحوه ارسال مقاله برای وبگاه نجوم:

۱. مقالات در دو رده متعارف سنی راهنمایی و دبیرستان مورد داوری قرار می گیرند. در هر رده جداگانه برگزیده خواهیم داشت.
۲. مقاله بایستی(حداکثر) ۵۰۰ کلمه ای و به زبان فارسي يا انگليسي باشد.
۳. مقالات را فقط به پست الکترونیکی ماهنامه نجوم بفرستید، درغیر این صورت امکان شرکت در رقابت میسر نخواهد بود.
۴. آخرین مهلت ارسال مطالب (با در نظر گرفتن زمان تمدید شده)، ساعت ۲۴:۰۰ يک شنبه ۴ آذر ۱۳۸۶ است.

۵. تیتر ایمیل خود را Scientist for a Day بگذارید تا سريعاً نامه تان مورد پاسخگویی قرار گیرد.

۶. نام و نام خانوادگی نویسنده یا نویسندگان، شماره تماس(ثابت و همراه)، رده سنی که شرکت کرده اید، مقطع تحصیلی، نام مدرسه و آدرس پستی خود را حتماً در ایمیلتان ذکر کنید.

قمر تتيس زحل و آبگير برخوردي اديسه آن

۷. برای نوشتن مقاله درباره این رقابت از پیوندهای زیر استفاده کنید:

خبر رسمی "دانشمند یک روزه"

بخش زحل مرکز پیشرانش موشک

بخش مربوط به این رقابت در وبگاه ناسا

۸. فقط مسئوليت انتخاب و ارسال مقالات برگزيده در ايران بر عهده وبگاه نجوم است و ما در برابر انتخاب نهايي اين مقالات هيچ گونه مسئوليتي نداريم.

 

در روزهای آتی، اطلاعات تازه از این رقابت را در نسخه به روز شده همین صفحه پیگیری کنید.

منابع بیشتر:

فهرست منابع آموزشی

 

ارسال گزارش براي وبگاه نجوم: پست الکترونيک وبگاه نجوم

تماس با نويسنده خبر: محمدجواد ترابي

 

مواد کمک آموزشی برای شرکت در رقابت کاسینی

اگر مایلید در فرصت کم باقی مانده در رقابت "دانشمند یک روزه" کاسینی شرکت کنید، می توانید از منابع کمک آموزشی آماده شده، استفاده کنيد. (به همراه پرسش هاي کمکي در ۲ آذر ۱۳۸۶ به روز شد.)

آیرین شیوایی و محمدجواد ترابی

۱ آذر ۱۳۸۶ - به روز شده در ۲ آذر ۱۳۸۶

گروه دانش فضاپیمای کاسینی اقدام به برگزاری رقابتی با نام "دانشمند یک روزه" کرده است. وبگاه ماهنامه نجوم در ایران برگزارکننده و مسئول انتخاب بهترین مقاله ارسالی است. شما می توانید مشروح این رقابت را در اینجا ببینید: رقابت دانش آموزی برای کنترل فضاپیمای کاسینی

اگر مایلید در این رقابت شرکت کنید، به شما پیشنهاد می کنیم از منابع کمک آموزشی زیر بهره ببرید:

فیلم های کمک آموزشی گروه دانش کاسینی به همراه زیرنویس فارسی ترجمه شده:

لازم به ذکر است که اگر از اینترنت پر سرعت بهره مند هستید بهتر است که به ویدیوها نگاهی بیاندازید، ولی خواندن زیرنویس فارسی نیز به تنهایی برای درک مطلب کافی است.

فیلم معرفی کلی چهار هدف: رونوشتی برای ویدیوهای کلی اهداف

بارگذاری فیلم بدون زیرنویس انگلیسی - بارگذاری فیلم به همراه زیرنویس انگلیسی

متن کامل زیرنویس به زبان فارسی:

به "دانشمند یک روزه" کاسینی خوش آمدید.

من جنیفر ماکسول(Jennifer Maxwell) هستم. شغل من ارسال دستورات به فضاپیمای کاسینی در میلیون ها کیلومتر دورتر است.

گروه دانش ماموریت کاسینی به سوی زحل، از صدها دانشمند در سراسر جهان تشکیل شده است. هر کدام از این دانشمندان به استفاده از ابزارهای کاسینی که بر روی آن نصب شده است، نیاز دارند. در نتیجه، درخواست برای زمان های رصدی روی هم می افتد.

وقتی این ناسازگاری بوجود می آید، محققان نیازمند فراهم کردن توجیهاتی برای رصدها و مطالعات علمی خودشان هستند. آن تصویر که شایستگی بیشتری دارد، می تواند زمان رصد را به خود اختصاص دهد.

در روز نهم ماه آذر، کاسینی برای اجرای فعالیتی بصری(تصویربرداری) برنامه ریزی شده است. از زمانی که انتظارات گروه هدایت کاسینی(فضاپیمای کاسینی در مدار قرارگرفته) برآورده شده است، آن ها دیگر نیازی به این زمان ندارند. گروه دانش کاسینی تصمیم گرفت تا این کار را به شما اختصاص بدهد.

ما چهار رصد را که پتانسیل انجامشان در این زمان است، مشخص کرده ایم. وظیفه شما، انتخاب یکی از این اهداف رصدی و فراهم آوردن توجیهات رصدی برای ما است.

همانند دیگر اعضای گروه دانش کاسینی، مقاله شما برای ارزیابی بر اساس شایستگی های علمی مورد ارزیابی قرار می گیرد و به بهترین استدلال زمان کار با کاسینی داده می شود.

هر کدام از همکاران من - پوتاوچه، کلی، کریس و راب – برخی از علل انتخاب یک هدف خاص را توصیف می کنند.

از سوی پروژه کاسینی، من به شما که جدیدترین عضو گروه دانش ما هستید خوش آمد می گویم و برای شما در رقابت "دانشمند یک روزه" کاسینی آرزو موفقیت دارم.

 

فیلم معرفی هدف اول: میماس از پشت زحل به بیرون می آید

بارگذاری فیلم بدون زیرنویس انگلیسی - بارگذاری فیلم به همراه زیرنویس انگلیسی

قمر ميماس در حال بیرون آمدن از پشت سياره زحل

متن کامل زیرنویس به زبان فارسی:

سلام، من پوتاوچه ویلیامز(Powtawche Williams)، یکی از هدایتگران ماموریت کاسینی، هستم.

من می گویم که بگذارید این زمان تصویربرداری به میماس برسد. بختتان را با انتخاب گزینه ۱ برای کارگردانی یک فیلم بیازمایید.

با انتخاب این هدف، شما در حقیقت از قمر میماس در حال بیرون آمدن از پشت سیاره زحل، سه عکس می گیرید. این فیلم سه فریمی، از میماس، زحل و اقمارش عکس می گیرد.

یکی از اهداف ماموریت کاسینی وارسی کردن اثرات متقابل میماس با مغناطیس سپهر (magnetosphere) و منظومه حلقه ای زحل است. نشانه گیری این هدف با دوربین زاویه محدود (زاویه بسته) به شما، یعنی دانشمندان، امکان این رصد را می دهد.

شخصیتاً هم من میماس را دوست دارم به خاطر اینکه قمر کوچکی با تجسمی بزرگ است.

میماس بیشتر از یخ آب تشکیل شده است، چهره ی آبله گونی دارد و به طور کامل کروی نیست. هرشل، دهانه میماس، یکی از عوارضی است که ما می توانیم از آن عکس بگیریم. این دهانه یک سوم ماه قطر دارد. برخوردی که این دهانه عظیم را بوجود آورده، باید بسیار قوی باشد که شاید سبب متلاشی شدن این قمر کوچک هم شده است. اما درباره باقی دهانه ی میماس، آیا ممکن است آنها نتیجه از برخورد ذرات حلقه زحل باشند که به سطح میماس برخورد کرده است؟

من هدف ۱ را انتخاب می کنم و به میماس، زحل و حلقه هایش فرصتی برای درخشش می دهم.

 

فیلم معرفی هدف دوم: حلقه های زحل و بسیاری از قمرها

بارگذاری فیلم بدون زیرنویس انگلیسی - بارگذاری فیلم به همراه زیرنویس انگلیسی

حلقه هاي زحل و اقمار بيشمار آن

متن کامل زیرنویس به زبان فارسی:

سلام، من کِلی پِری (Kelly Perry)، مهندس برنامه ریزی علمی ماموریت کاسینی، هستم. من تصویر شماره دو را دوست دارم؛ تصویر باشکوهی خواهد بود، علاوه بر اینکه به دانشمندان می تواند کمک کند پیش بینی هایشان را درباره اقمار بسیاری که در این میدان دید قرار دارند، دقیق تر کنند.

بی شک این تصویر، زیباترین تصویر میان چهار هدف است؛ زیرا حلقه های تاریک زحل که نور خورشید به آنها نمی رسد، بخشی از سیاره زحل و چند قمر را در خود جای می دهد.

در کنار این زیبایی، این تصویر می تواند به دانشمندان برای محاسبه و دقیق تر کردن مدارهای تعدادی از ۶۰ قمر شناخته شده زحل، کمک کند.
بنابر شبیه سازی های کامپیوتری، ما قمر میماس (Mimas)، و حتی شاید اقمار اپیمتئوس (Epimetheus) و پاندورا (Pandora)، را ببینیم.
دقیق کردن و به روز کردن مدار هر قمر نقش مهمی در هرچه بهتر فهمیدن منظومه زحل ایفا می کند؛ شما با این تصویر خواهید توانست در این مورد به ما کمک کنید و همچنین تصویری کم نظیر بر دیوار اتاقتان بزنید.

ممنونم که به هدف ۲ فکر کردید؛ و امیدوارم با مقاله تان موفق باشید.

 

فیلم معرفی هدف سوم: پرومتئوس و حلقه F

بارگذاری فیلم بدون زیرنویس انگلیسی - بارگذاری فیلم به همراه زیرنویس انگلیسی

قمر پرومتئوس و حلقه F سیاره زحل

متن کامل زیرنویس به زبان فارسی:

سلام، من کریس روملیوتیس (Chris Roumeliotis)، مهندس برنامه ریزی علمی ماموریت کاسینی، هستم. اگر من شانس انتخاب داشتم، هدف شماره ۳ را انتخاب می کردم.

با دوربین میدان دید بسته، ما امکان نشانه روی به سمت حلقه F زحل و یکی از قمرهای چوپان آن، به نام پرومتئوس (Prometheus)، را داریم. حلقه F بسیار باریک است و طولی حدود هزار کیلومتر دارد. دو قمر چوپانِ پرومتئوس و پاندورا (Pandora)، در مدارهایی داخل و خارج از حلقه به دور سیاره می گردند و ذرات شکننده و پراکنده حلقه F را کنار هم نگه می دارند.

از یک نگاه حلقه F شکلی شبیه به موی بافته شده دارد! برخی از تصاویر نزدیک نشان می دهند که حلقه F از یک حلقه مرکزی تشکیل شده است و گاهی حلقه های کوچک دیگری نیز در اطرافش دیده می شود.
همچنین این تصاویر نشان می دهند در حلقه F گره ها و پیچ و تابهایی وجود دارد. آیا ممکن است بیشتر این عوارض مربوط به قمر پرومتئوس باشند؟

چیزی که حتی باز هم بیشتر فریبنده و شگفت انگیز است، این است که قمر پرومتئوس، در یکی از تصاویر، در حال سرقت مواد حلقه F دستگیر شده است! چه چیزی ممکن است موجب شود پرومتئوس از حلقه F ذراتی را بدزدد؟

دانش خوب همیشه با پرسش های خوب آغاز می شود. در مقام دانشمندان یک روزه، شما نه تنها باید پرسش های صحیحی بپرسید، بلکه نیاز دارید پاسخ ها را نیز در کنار هم بچینید!! نظر من این است که از این موقعیت استفاده کنید و سعی کنید بیشتر درباره برهمکنش های عجیب بین پروممتئوس و حلقه F بیاموزید. بیایید فضاپیما را به سمت هدف ۳ نشانه ببریم!

 

قمر تتيس زحل و آبگير برخوردي اديسه آن

فیلم معرفی هدف چهارم: تتیس و آبگیر برخوردی اُدیسه

بارگذاری فیلم بدون زیرنویس انگلیسی - بارگذاری فیلم به همراه زیرنویس انگلیسی

متن کامل زیرنویس به زبان فارسی:

سلام، من راب لانژ(Rob Lange)، مهندس برنامه ریزی علمی کاسینی هستم و اینجا برای شما درباره تصویر چهارم صحبت می کنم.

با دور کردن نگاه کاسینی از زحل، تصویر چهارم به ما نگاه اجمالی از قمر کوچک تتیس را می دهد. تتیس پنجمین قمر بزرگ زحل است که نزدیک به ۹۰۰ کیلومتر قطر دارد. در حدود پهنای ایالت مونتانا (در ایران به طور حدودی مسافت تهران تا مشهد را می توان مثال زد.)

به سبب اینکه تقریباً سراسر تتیس از یخ آب تشکیل شده است، سطح شکننده تتیس، سفید و روشن به نظر می آید. دانشمندان به همین علت این قمر را قمری یخی می نامند. اگر بخواهم بیشتر بگویم، شبیه یک گلوله برفی عظیم است. شما درباره اینکه چه چیز تتیس را روشن و تمیز گذاشته چه فکر می کنید؟

این تصویر بر نیم کره ی غربی قمر تتیس تمرکز می کند. جایی که ما دهانه برخوردی عظیمی را شاهد هستیم، که نامش ادیسه است. سال های بسیار دور، جرمی بسیار بزرگ برخورد کرد که دهانه ای را به قطر حدودی ۴۰۰ کیلومتر بر جای گذاشت. این مقدار به اندازه ی دو پنجم اندازه تتیس است. شما درباره اینکه چه چیز سبب وجود این دهانه شده است، چه فکر می کنید؟

شاید جرمی که از حلقه زحل آمده باشد؟ شاید یک سیارک پر سرعت؟

رای من تصویر چهارم است، با وجود این شما دانشمند یک روزه اید.

-----------------------------------------------------------------------------------------------

چگونه دست به کار شویم: ایده هایی برای شروع کار

چگونه تصویر مورد نظر خود را عنوان کنید؟

در ابتدا برای آشنایی با چند تصویر و توصیفاتشان به وبگاه تصویربرداری کاسینی (http://www.ciclops.org) سر بزنید. این وبگاه به شما در توصیف تصویر منتخبتان کمک می کند. برای بررسی تصاویر رقابت لطفاً به بخش بالای همین صفحه وبگاه نجوم مراجعه کنید.

تصویر و توصیفش هست که به بیننده مي گويد که آن ها(کساني که اين تصاوير را گرفته اند) می دانند از چه چیزی عکس گرفته اند و بيننده را با نياز و شوق دانستن بیشتر، تنها می گذارد.

در روزی که خبری نیست، به صفحه اول یک روزنامه نگاه کنید. ویراستار از گروه عکاسی، برای صفحه اول روزنامه اش، تصویری مهیج می خواهد. این کار کافی است تا مخاطب غیر ثابت این روزنامه، آن را انتخاب کند و از روی دکه بردارد. توصیف تصویر نیز به آن ها اطلاعات بیشتری می دهد و نیاز و شوق به دانستن بیشتر را در آن ها به وجود می آورد.

یک توصیف خوب، دو کاربرد دارد: اول اینکه فقط توصیف کننده تصویر نيست، بلکه تصویر در زمینه متن قرار مي گیرد و اطلاعات اضافی را هم که تصویر به تنهایی قادر به بیان آن ها نیست، بيان مي کند. دوم اینکه توصیف تصویر به اندازه کافی به جزئیات پرداخته است که هم مورد استناد واقع مي شود و هم برای مردمی که در آینده به سراغ این تصویر می آیند، معنا دارد.

طرح ریزی مقاله: ۵۰۰ کلمه از ۵۰ کلمه

مقالات را به صورت یک نمودار طرح ریزی کنید و در این طرح از اصطلاحات و کلمات کلیدی استفاده کنید(از جمله استفاده نکنید)، اجرای این کار در نهایت ۵ دقیقه بیشتر طول نمی کشد. بعد از آن در پنج دقیقه عناوینی را که انتخاب کردید با عناوینی مهیج(ولی با همان معنا و مفهوم) جایگزین کنید. نمونه عناوین مهیج را می توانید در مجلات نجوم، شهروند امروز، همشهری جوان، سلامت و ۴۰ چراغ ببینید.

گام سریع

حالا خلاصه مقاله خودتان را در یک دقیقه با سرعت برای یک شخص باتجربه تر تعریف کنید و از او بخواهید که ۳ نکته مهمی که در این صحبت یک دقیقه ای شما برایش جالب بود را بگوید. آن ها را یادداشت کنید. این کار را در صورت داشتن هم گروهی با هم گروهی خود تکرار کنید. این کار به شما چشم انداز کلی از مقاله ای که خواهید نوشت، می دهد.

بازگشت به خلاصه مقاله

به خلاصه مقاله ای که نوشتید بازگردید. خلاصه مقاله تان را به زبانی بنویسید که کاملاً قابل فهم باشد و در این کار سوالات زیر را هم در ذهنتان داشته باشید: چه کسانی مقاله را خواهند خواند؟ معیار بررسی آن ها چیست؟ آن ها به دنبال چه چیزی در مقاله می گردند؟ از کلمات کلیدی که نوشتید چگونه می توانید بهتر بهره ببرید؟ (یادتان باشد که کلمات کلیدی شما به زیبایی متنتان اضافه مي کند و بیان کننده نوع نگاه زیباشناختی و یا علمی شما به آن موضوع است، پس خوب به آن ها دقت کنید)

چرک نویس فقط در ۱۰ دقیقه!

از روی کلمات کلیدی و توضیح مختصری که نوشتید، مقاله تان را روی چرک نویس بنویسید. در اینجا سرعت بیشترین اهمیت را دارد. در چرکنویس جای مطالبی را که مطمئن نیستید، خالی بگذارید و به خط (پاراگراف، قسمت) بعدی بروید و درباره موضوعی که مسلط هستید یا اطمینان دارید، بنویسید.

درست کردن متن، فوری!

توصیفات نامناسبتان را از متن پاک کنید، فعل های قوی را جایگزین فعل های ضعیف جملاتتان بکنید، جملات در هم آویخته را تغییر بدهید، متن را از تکرار کلمات بزدایید و با کلماتتان بازی کنید و سرانجام مطلبتتان را یکپارچه کنید و در پایان مقاله به ابتدای مقاله خود(هدف انتخابیتان) دوباره اشاره کنید.

مقاله شما آماده است!

-----------------------------------------------------------------------------------------------

 

پرسش هاي مهم

مي توانيد در نوشتن مقاله به سراغ پاسخ پرسش هاي زير برويد:

 

هدف اول:
آیا این فیلم ما را در تشخیص حرکت مداری میماس راهنمایی می کند؟
قمر میماس نسبت به حلقه های زحل (A، B، C و باقی آن ها) در کجا قرار دارد؟
آیا میماس قمری کروی است؟ نظرتان درباره ی شکل میماس چیست؟
میماس دهانه های بسیاری دارد. به نظر شما چه چیزی آن ها را بوجود آورده است؟
نام بزرگترین دهانه میماس چیست و چه پهنایی دارد؟
اهداف گروه دانش کاسینی برای بررسی آن چیست؟
چرا نشانه رفتن دوربین میدان دید بسته کاسینی به سوی میماس و تصویربرداری از آن به دانشمندان کمک می کند؟

تصوير شبيه سازي شده یکی از سه تصویر هدف ۱

 

هدف دوم:
آیا این تصویر می تواند ما را در شناخت ساختار حلقه F راهنمایی کند؟
چرا برخی از قسمت های حلقه های زحل روشن تر از بقیه نقاط است؟
چگونه تصویری از اقمار و ستاره های پشت آن ها به دانشمندان در تصحیح و پیشبینی حرکات آینده برخی اقمار خاص زحل کمک می کند؟

تصویر شبيه سازي شده هدف ۲

 

هدف سوم:
آیا این تصویر ما را در شناخت اثرات متقابل قمر پرومتئوس و حلقه F زحل یاری خواهد کرد؟
قمر پرومتئوس به چه ابعادی است؟
چگونه قمر پرومتئوس ذرات را از حلقه F می رباید؟
چگونه حلقه F در هم بافته شده و به این صورت مانده است؟
حلقه F از زحل چقدر فاصله دارد؟
چرا به قمر پرومتئوس، قمری چوپان گفته می شود؟

تصویر شبيه سازي شده هدف ۳

 

هدف چهارم:
آیا این تصویر تاریخچه سطوح تتیس را برای ما بازگو می کند؟
تتیس از زحل چقدر فاصله دارد؟
چه چیز سبب ایجاد دهانه بزرگ تتیس شده است؟
در کنار بزرگترین دهانه برخوردی تتیس، دومین عارضه بزرگ تتیس چیست؟
چه کسی تتیس را در ابتدا کشف نمود؟ تتیس چه زمانی کشف شد؟
اگر شما روی تتیس بایستید، وزن شما چقدر خواهد شد؟
اقمار تروایی تتیس چه اقماری هستند و در کجا قرار دارند؟

تصویر شبيه سازي شده هدف ۴

 

-----------------------------------------------------------------------------------------------

 حتماً مقالات خود را به آدرس پست الکترونیکی وبگاه نجوم‌[e-mail] :بفرستید 

-----------------------------------------------------------------------------------------------

 

منابع کمک آموزشي، برگرفته شده از: بخش زحل مرکز پيشرانش موشک، وبگاه دانشمند يک روزه انگليس

 

خبر های پیشین سرويس خبري نجوم درباره رقابت "دانشمند يک روزه" کاسيني:

رقابت دانش آموزی برای کنترل فضاپیمای کاسینی

۲۰ آبان ۱۳۸۶
دانش آموزان با شرکت در رقابت "دانشمند یک روزه" می توانند بخت خود را برای کنترل فضاپیمای کاسینی بیازمایند.

 

 

تماس با نویسندگان مطالب: آیرین شیوایی و محمدجواد ترابی

---

© Nojum Magazine

آیا عالم چپگرد است؟

بیش از صد هزار داوطلب مشخص کردند از دید ناظر زمینی، بیشتر کهکشان ها پادساعتگرد می چرخند.

الهام شریفی

۳ آذر ۱۳۸۶

دانشمندان برای آزمایش نظریات خود در مورد سیر تحول کهکشان ها، ساختار کیهان در مقیاس بزرگ و تشخیص سوی حرکت عالم، نیاز به بررسی کهکشان های بسیاری دارند.

از جمله تلاش های انجام شده در این زمینه میتوان به پروژه ی «پیمایش دیجیتالی آسمان اسلوان» (SSDS - Sloan Sky Digital Survey) که بسیاری از کهکشان را نقشه برداری کرده است، اشاره کرد؛ با این حال در سراسر جهان به تعداد کافی اخترشناس برای بررسی این کهکشان ها نبود.

در این بین پروژه ی اینترنتی «باغ وحش کهکشان ها» (Galaxy Zoo) با همکاری مشترک محققان از دانشگاه آکسفورد، دانشگاه پورت اسموث (pourth smouth) از ایرلند و جونز هاپکینز از امریکا ؛ به منظور استفاده از داده های SSDS و بررسی ۱ میلیون کهکشان، شروع بکار کرد.

M۱۰۱ یکی از کهکشان های موجود در یک میلیون کهکشان بررسی شده منجمان آماتور است؛ M۱۰۱ همانند اکثر کهکشان های مارپیچی بررسی شده تاکنون، پادساعتگرد می چرخد.

آن ها از منجمان آماتور برای تفکیک کهکشان ها استفاده کردند و ابتدا مشخص کردند که هر کهکشان بیضوی است یا مارپیچی؛ سپس کار خود را به "جهت حرکت کهکشان های مارپیچی" محدود کردند.
در نهایت نتیجه بر این شد که بیشتر این کهکشان ها پادساعتگرد می چرخند؛ و اصطلاحاً گفتند که عالم چپگرد است!

این نتیجه بسیار تامل برانگیز است؛ زیرا بر اساس نظریات متداول در ویژگی های بنیادین عالم (مثل چرخش اجزای آن) نباید شاهد نظم خاصی باشیم.

«کریستوفر لینتوت » (Christopher Lintott)، از مسئولان پروژه در آکسفورد، طی پیامی از طرف موسسان « باغ وحش کهکشان ها » از تمامی شرکت کنندگان در این کار تشکر کرد و گفت :"ما ۲۰ رده از کهکشان ها را مورد هدف قرار داده بودیم که با کمک شما به هدف خود رسیدیم. اکنون بسیاری از شما هر کهکشان را دسته بندی کرده اید و هر کدام از شما منجمی شگفت آور هستید"

آنها اکنون امیدوارند تا بتوانند از تلسکوپهای رصدخانه ی «کیت پیک» (Kitt Peak) برای بررسی اجرام غیر کهکشانی استفاده کنند، که این اطلاعات به اخترشناسان کمک می کند تا زوایای دورتری از جهان را که شامل اجرام پرجرم و لنزهای گرانشی می شود، ببینند.

منبع : وبگاه استرونومی

---

© Nojum Magazine |