یک گام به جلو:سال ماموریت‌های فضایی

سال 2007 سال پرکاری برای سازمان‌های فضایی بود. در 50 سالگی عصر فضا، ماموریت‌های زیادی انجام شد که هر یک موفقیتی برای کاوش‌های فضایی به حساب می‌آیند. به نظر می‌رسد سال 2008 نیز برای کاوش‌های فضایی به همین ترتیب پربار و شلوغ باشد.
امير حسام صلواتي

۲۴ دی ۱۳۸۶

در حالی که سال ۲۰۰۷ سال پرباری برای سازمان‌های فضایی در سرتاسر جهان بود، به نظر می‌رسد در سال ۲۰۰۸، برنامه‌های به مراتب جاه‌طلبانه‌تری در انتظار است.

از ناسا شروع کنیم. در سال ۲۰۰۷، ناسا سه بار شاتل‌های فضایی را به ایستگاه فضایی بین‌المللی ارسال نمود، جایی که فضانوردان مقدمات نصب آزمایشگاه‌های ساخت اتحادیه اروپا و ژاپن را فراهم کردند. علی‌رغم کشف ایرادات کوچکی در آرایه‌های خورشیدی، این آزمایشگاه‌ها قرار است سال ۲۰۰۸ به ایستگاه فضایی فرستاده شوند.

در سالی که عصر فضا ۵۰ ساله شد، ایستگاه فضایی بین‌المللی شاهد رسیدن تعداد زیادی کاوشگر بود که به عرضه‌ی فضا گام نهادند. به علاوه در این سال، اولین فضانورد مالزیایی و یک توریست فضایی نیز به ایستگاه فضایی بین‌المللی سفر کردند. چین و ژاپن نیز قدم‌های بزرگی در سال ۲۰۰۷ برداشتند. هر دو کشور اولین مدار‌گرد خود را به ماه فرستادند. در حال حاضر نیز هر دو کشور برای ارسال سفینه‌های سرنشین دار به مدار زمین در سال آینده آماده می ‌شوند.

ساخت و سازهای مداری شدت می‌یابند

در حالی که یک توفان تگرگ عجیب در بهمن ماه (فوریه) گذشته، آغاز مجدد ماموریت‌های شاتل را ماه‌ها به تعویق انداخت، ناسا موفق شد به کمک شاتل‌هایش سه ماموریت انجام دهد و طی آن‌ها، آرایه‌های خورشیدی جدید، قسمت‌های نگهدارنده و قسمت «هارمونی» (Harmony) ایستگاه فضایی را نصب نماید.

نمایی از استگاه فضایی که توسط شاتل دیسکاوری اندکی پس از جدا شدن در تاریخ 14 آبان 1386 (5 نوامبر 2007) از آن تهیه شده است. در این ماموریت دیسکاوری اتاقی به اندازه­ی اتوبوس را به ایستگاه آورد که قرار است به عنوان یک آزمایشگاه مداری از آن استفاده شود. به علاوه یک فضانورد جدید نیز در این ماموریت جایگزین یکی از فضانوردان ایستگاه شد. منبع: ناسا

علاوه بر نصب قسمت‌های جدید، فضانوردان نگهدارنده‌های حجیم قبلی را برداشتند، بخشی از آرایه‌های خورشیدی را که پاره شده بود تعمیر کردند و بر مشکلات فلج کننده در رایانه‌ی مرکزی ایستگاه فائق آمدند. در حال حاضر نیز مهندسان درگیر اتصلات بال‌های خورشیدی سمت راست ایستگاه هستند و برنامه‌ای برای تعمیرات این قسمت در سال آینده تدارک دیده‌اند.

«پگی ویتسون»(Peggy Whitson)، اولین فرمانده‌ی زن و فرمانده‌ی فعلی ایستگاه فضایی، معتقد است: "واضح است که همه چیز بدون مشکل پیش نرفته است ولی این خود بخشی از روند کار است". وي اضافه می‌کند که تنها با درگیر شدن با این‌گونه چالش‌هاست که انسان می‌تواند چگونگی بهتر کاوش کردن در فضا را بیاموزد.

ساخت و سازها در ماه نوامبر سال ۲۰۰۷ (آبان ۱۳۸۶) به اوج خود رسید. در این زمان ویتسون و همکارانش با انجام پیاده‌روی‌های فضایی و استفاده از ربات‌ها، ایستگاه را برای چهارمین پرواز شاتل آماده کردند. این پرواز که به تاخیر افتاد، قرار بود آزمایشگاه «کلمبوس» (Columbus)، ساخت اتحادیه‌ی اروپا، را به ایستگاه بیاورد. کلمبوس، که اولین اتاقی است که از سال ۲۰۰۱ (۱۳۸۰) به ایستگاه آورده شده است، به بخش هارمونی متصل خواهد شد.

مدیر عملیات فضایی ناسا، «ویلیام گرشتنمایر»(William Gerstenmaier)، معتقد است:" فعالیتی که ما در ایستگاه انجام دادیم تقریبا پیچیده‌ترین عملیات نصبی است که تاکنون انجام شده است. همه‌ی این فعالیت‌ها نیز همان‌طور که انتظار داشتیم پیش رفتند" .

ماه­گرد سازمان کاوش­های فضایی ژاپن، کاگویا، در حالی که در مدار ماه می­گردد ابزارهای خود را به کار می­گیرد. 

پیش از بازنشستگی شاتل‌ها در سال ۲۰۱۰، ناسا برای تکمیل ایستگاه فضایی ۱۲ پرواز شاتل را در نظر گرفته است. یک پرواز شاتل دیگر نیز برای تعمیر تلسکوپ هابل انجام خواهد شد. از این تعداد، ۶ پرواز در سال ۲۰۰۸ انجام خواهد گرفت.

مسابقه‌ی فضایی آسیا

چین سال ۲۰۰۷ را با یک انفجار آغاز کرد. چینی‌ها در ابتدای سال ۲۰۰۷ در راستای یک آزمایش ضدماهواره‌ای، که مخالفت‌های جهانی گسترده‌ای را در پی داشت، تعدادی از ماهواره‌های مخابراتی از کار افتاده‌ی خود را تخریب کردند.

یکی از صاحب‌نظران در حوزه‌ی اکتشافات فضایی چین، «دین چنگ»(Dean Cheng)، می‌گوید:"چینی‌ها واقعا ناآماده به نظر می‌رسیدند. مکانیزم‌های در نظر گرفته برای کنترل خرابی‌ها به وضوح ضعیف و ناکافی بوند".

ولی آزمایش مذکور، آغاز یک دوره‌ی شلوغ ماموریت‌های فضایی برای چین و ژاپن بود که اوج آن‌ها، پرتاب دو ماه‌گرد چانگه ۱ توسط چین و کاگویا توسط ژاپن بود. همچنین امسال شاهد پرتاب اولین فضانورد مالزیایی به سمت ایستگاه فضایی بودیم که توسط یک سفینه‌ی روسی به فضا ارسال شد.

شاتل دیسکاوری در تاریخ 1 آبان 1386 به سمت ایستگاه فضایی بین­المللی پرتاب شد. طی این ماموریت  دیسکاوری بخش هارمونی و  یک فضانورد جدید را به ایستگاه حمل کرد.

چنگ می‌گوید:" این به نوعی اولین موج پرش آسیا به سمت فضا بود. البته این یک مسابقه‌ی فضایی و تخت گاز نیست". او هم‌چنین معتقد است که بر خلاف مسابقه‌ی فضایی بین شوروی و آمریکا، مسابقه‌ی فضایی در آسیا به حیثیت ملی کشورها بازمی‌گردد. او می‌افزاید:"متاسفانه یا خوشبختانه، چینی‌ها هنوز یک سر و گردن از بقیه‌ی کشوورهای آسیا بالاترند چرا که آن‌ها قادرند فضاونوردان خود را سوار بر سفینه‌های خود به فضا بفرستند". چین سومین کشوری است که بعد از روسیه و آمریکا توانسته است سفینه‌ای با قابلیت‌های حمل انسان بسازد و به فضا پرتاب نماید.

اولین فضانورد کره‌ی جنوبی نیز قرار است در سال ۲۰۰۸ سوار بر یک موشک روسی به ایستگاه فضایی فرستاده شود. قبل از او، اگر همه چیز خوب پیش برود، قرار است فضانوردان ژاپنی اقامتی در ایستگاه فضایی داشته باشند تا به نصب آزمایشگاه ژاپنی «کیبو»(Kibo) کمک نمایند. وقتی عملیات نصب پایان پذیرد، کیبو بزرگترین آزمایشگاهی خواهد بود که به ایستگاه متصل شده است.

در همین حال، چین در تدارک ارسال سومین سفینه‌ی سرنشین‌دار خود به فضاست که سه فضانورد را با خود حمل خواهد کرد. به علاوه این سه فضانورد در فضا پیاده‌روی نیز خواهند نمود. اين پرواز احتمالا در اواخر سال جاري ميلادي انجام خواهد شد.

 

تصویری از انتهای یکی از آرایه­های خورشیدی جنسیس 2  که بخش میانی و آرایه­های خورشیدی جلویی این سفینه را نشان می­دهد. منبع: شرکت هوافضای بیگلو

چنگ می‌گوید: "این کشورها با یکدیگر رقابت می‌کنند تا بگویند" ما از نظر تکنولوژی فضایی و پیشرفت علمی یک کشور جهان اولی هستیم. ما را جدی بگیرید، در ما سرمایه‌گذاری کنید و نیروی کار ما را استخدام نمایید". من معتقدم در چند سال آینده، حتی شاهد رشد سریع‌تری در زمینه تکنولوژی فضایی در این کشورها خواهیم بود".

مسیر پیش رو

در حالی که آژانس‌های فضایی کشورهای مختلف به طور مداوم در حال پیشرفت بودند، موسسات خصوصی تجربیات مختلفی را از سر گذراندند. در حالی که شرکت هوافضای بیگلو (Bigelow Aerospace) دومین نمونه‌ی یک ایستگاه فضایی را با موفقیت پرتاب کرد، یک انفجار تاسف‌بار هنگام پرتاب یک موشک دیگر باعث کشته شدن سه نفر و زخمی شدن سه نفر دیگر گردید.

ناسا روی پیشرفت‌های تجاری پرتاب موشک به فضا حساب ویژه‌ای باز کرده است تا به این وسیله بتواند فاصله‌ی زمانی چندساله بین بازنشستگی شاتل‌ها و اولین پرواز جایگزین آنها، «وسیله‌ی نقلیه‌ی اکتشافی خدمه اریون» (Orion Crew Exploration Vehicle)، را کوتاه کند. در کنار دیگر موارد، سازمان فضایی آمریکا قراردادهای نهایی برای سفینه فضایی «آرس ۱»(Ares ۱) را به امضا رسانده است که اولین پروازهای آزمایشی آن قرار است در سال ۲۰۰۸ صورت گیرد.
ویتسون می‌گوید:"سال ۲۰۰۷ سال مهمی برای ما بود. و من فکر می‌کنم سالی بود سرشار از موفقیت".

منبع: space


© Nojum Magazine